مع الحدیث الشریف
"باب لا یموتن أحدکم إلا وهو یحسن بالله الظن"
به همه شما شنوندگان عزیز در همه جا در حلقه جدیدی از برنامه شما "مع الحدیث الشریف" درود می فرستیم و با بهترین درود آغاز می کنیم، پس سلام و رحمت و برکات خدا بر شما باد.
در صحیح امام مسلم در شرح نووی "با تصرف" در باب "لا یموتن أحدکم إلا وهو یحسن بالله الظن" آمده است.
یحیی بن یحیی برای ما حدیث کرد، یحیی بن زکریا از اعمش از ابی سفیان از جابر خبر داد که گفت: شنیدم پیامبر صلی الله علیه وسلم سه روز قبل از وفاتش می فرمود: "هیچ یک از شما نباید بمیرد مگر اینکه به خدا حسن ظن داشته باشد".
قوله صلی الله علیه وسلم: (لا یموتن أحدکم إلا وهو یحسن بالله الظن) و در روایتی: إلا وهو یحسن الظن بالله تعالی، علما فرمودند: این هشدار از ناامیدی و تشویق به امید در پایان کار است. علما فرمودند: معنای حسن ظن به خدا این است که گمان کند او را رحم می کند و از او می گذرد، گفتند: و در حالت سلامتی باید ترسنده و امیدوار باشد و این دو مساوی باشند و گفته شده: ترس غالب باشد، پس هرگاه نشانه های مرگ نزدیک شد، امید غالب شود یا خالص شود؛ زیرا مقصود از ترس: بازداری از گناهان و زشتی ها و حرص بر زیاد کردن طاعات و اعمال است و این در این حالت متعذر یا بیشتر آن است، پس نیکو دانستن گمانی که متضمن نیازمندی به خدا و اذعان به اوست، مستحب است.
ای شنوندگان گرامی:
باید در هر کاری از امور زندگی خود به خداوند متعال حسن ظن داشته باشیم، زیرا حسن ظن از عبادت است و از ابن مسعود روایت شده است که گفت: "قسم به کسی که هیچ معبودی جز او نیست، هیچ بنده مؤمنی چیزی بهتر از حسن ظن به خداوند عزوجل داده نشده است و قسم به کسی که هیچ معبودی جز او نیست، هیچ بنده ای به خداوند عزوجل حسن ظن ندارد مگر اینکه خداوند عزوجل گمانش را به او می دهد، زیرا خیر در دست اوست".
پس هنگام مرگ -چنانکه در حدیث آمده است- باید به خداوند متعال حسن ظن داشته باشیم و در سختی ها و گرفتاری ها و در تنگنای معیشت و غلبه دین و همچنین هنگام دعا، زیرا از او -صلی الله علیه وسلم- روایت شده است که فرمود: "خدا را بخوانید در حالی که به اجابت یقین دارید"، پس هرگاه خداوند متعال را خواندید، به خدا حسن ظن داشته باشید که دعای شما را مستجاب می کند.
و من خدا را می خوانم تا آنجا که گویا با حسن ظن می بینم که خدا چه می کند
و هنگام توبه چقدر به حسن ظن به خداوند متعال نیز نیاز داریم؟ از ابوهریره رضی الله عنه، از پیامبر -صلی الله علیه وسلم- در آنچه از پروردگارش عزوجل نقل می کند- روایت شده است که فرمود: «بنده ای گناهی کرد و گفت: خدایا گناه مرا ببخش. پس تبارک و تعالی فرمود: بنده من گناهی کرد و دانست که پروردگاری دارد که گناه را می آمرزد و به گناه مؤاخذه می کند. سپس بازگشت و گناه کرد، پس گفت: ای پروردگار من گناه مرا ببخش. پس تبارک و تعالی فرمود: بنده من گناهی کرد و دانست که پروردگاری دارد که گناه را می آمرزد و به گناه مؤاخذه می کند. سپس بازگشت و گناه کرد، پس گفت: ای پروردگار من گناه مرا ببخش. پس تبارک و تعالی فرمود: بنده من گناهی کرد و دانست که پروردگاری دارد که گناه را می آمرزد و به گناه مؤاخذه می کند. هر چه می خواهی انجام بده که من تو را آمرزیده ام» مسلم روایت کرده است.
ای شنوندگان گرامی:
و در مقابل حسن ظن به خداوند متعال سوء ظن قرار دارد و این خطرناک خطرناک است، پس هر کس در اینجا سوء ظن داشته باشد، در حرام واقع شده است و گویا با این گمان بد از خداوند شکایت می کند، زبان حالش می گوید: "پروردگارم به من ظلم کرد و آنچه سزاوارش بودم را به من نداد".
و در اینجا می گوییم: هر کس گمان کند که خدا او را یاری نمی کند... هر کس گمان کند که خدا حال امت را در این اوقات سخت تغییر نمی دهد، از صواب دور شده و در آنچه شرع از آن نهی کرده است، واقع شده است. خداوند سبحان و تعالی پیامبرانش را در حالی که در حالت ضعف شدیدی بودند، یاری کرد، پس این سنتی از سنت ها و نوامیس هستی است که یاری و خیر برای این امت بعد از رنج و مشقت و خستگی می آید، نه اینکه بر طبقی از طلا بیاید، و ما به خدا ایمان داریم و بر او توکل می کنیم و به او سبحانه و تعالی گمان نیک داریم، پس درمی یابیم که این امر نزدیک نزدیک واقع می شود و درمی یابیم که منتظر نیستیم که خلیفه مسلمین بر بال فرشته ای از فرشتگان آسمان بیاید؛ باید کار کرد، "خداوند حال هیچ قومی را تغییر نمی دهد مگر اینکه خودشان حال خود را تغییر دهند"، این همان گمانی است که ما به خداوند سبحانه و تعالی داریم، اینکه نتیجه این اعمال را برای ما محقق کند. و واقعیت زندگی امروز به نزدیکی آن سخن می گوید، چگونه ممکن نیست در حالی که هجوم به اسلام هر روز و هر ساعت و هر دقیقه بیشتر می شود؟ چگونه ممکن نیست در حالی که مسلمانان دوباره در صفوف تلاشگران برای بازگرداندن خلافت صف می کشند؟ چگونه ممکن نیست در حالی که امت پرچم های توحید را در شام و غیر آن بلند کرده و خواستار حاکمیت قرآن است؟ این نشانه ها و بسیاری دیگر امت را به راه حقیقی تغییر حقیقی با برپایی دولت اسلام به زودی ان شاء الله تعالی سوق می دهد.
پس خدایا ما به تو ایمان داریم و بر تو توکل می کنیم و به تو گمان نیک داریم، خدایا آنچه را به ما وعده داده ای، محقق کن.
خدایا در خلافت تعجیل کن تا پریشانی مسلمانان را گرد هم آورد، آنچه را که در آن گرفتار هستند از آنها دور کند، خدایا زمین را با نور چهره کریمت روشن کن. خدایا آمین آمین.
شنوندگان گرامی، تا دیداری دیگر با حدیث نبوی دیگر، شما را در پناه خدا می سپاریم و السلام علیکم و رحمه الله و برکاته.
نوشته شده برای رادیو: ابو مریم
