مع الحديث الشريف -  "باب ما جاء في الذي يفسر القرآن برأيه"ِ
مع الحديث الشريف -  "باب ما جاء في الذي يفسر القرآن برأيه"ِ

 

0:00 0:00
Speed:
July 03, 2025

مع الحديث الشريف - "باب ما جاء في الذي يفسر القرآن برأيه"ِ


با حدیث شریف

 "باب ما جاء في الذي يفسر القرآن برأيه"ِ (باب در مورد کسی که قرآن را به رای خود تفسیر می کند)


به همگی شما شنوندگان گرامی در همه جا خوش آمد می گوییم، در قسمت جدیدی از برنامه شما "مع الحديث الشريف" و با بهترین درود شروع می کنیم، پس سلام و رحمت و برکات خداوند بر شما باد.

در تحفة الأحوذي، در شرح جامع الترمذي "با تصرف" در "باب ما جاء في الذي يفسر القرآن برأيه" آمده است.

محمود بن غيلان برای ما حدیث کرد، بشر بن السری برای ما حدیث کرد، سفیان از عبدالأعلی از سعید بن جبیر از ابن عباس رضی الله عنهما برای ما حدیث کرد که گفت: رسول خدا صلی الله علیه وسلم فرمودند: "هر کس در قرآن بدون علم سخنی بگوید، جایگاه خود را در آتش آماده کند." ابوعیسی گفت: این حدیث حسن صحیح است.

تفسیر، تفعیل از فسر است و آن به معنای بیان است، می گویی: فسرت الشيء بالتخفيف أفسره فسرا و فسرته بالتشديد، أفسره تفسيرا إذا بينته (من آن چیز را به صورت تخفیف تفسیر کردم، آن را تفسیر می کنم تفسیرا و آن را با تشدید تفسیر کردم، آن را تفسیر می کنم تفسیرا اگر آن را روشن کنم)، و اصل فسر نظر طبیب به آب است تا بیماری را بشناسد، و در تفسیر و تاویل اختلاف کرده اند. ابوعبیده و طایفه ای گفتند: این دو به یک معنی هستند و دیگران بین آنها فرق گذاشته اند، و تفسیر کشف مراد از لفظ مشکل است. و صاحب النهاية نقل کرده است که تأویل نقل ظاهر اللفظ از وضع اصلی آن به چیزی است که نیاز به دلیل دارد و اگر آن دلیل نبود، ظاهر اللفظ ترک نمی شد.

قوله: (من قال في القرآن بغير علم) یعنی: (هر کس در قرآن بدون علم سخنی بگوید) یعنی بدون دلیل یقینی یا ظنی نقلی یا عقلی مطابق با شرع، قاری این را گفت. و مناوی گفت: یعنی سخنی بگوید که بداند حق غیر از آن است، و در مشکله به چیزی که شناخته نمی شود (فليتبوأ مقعده من النار) یعنی (جایگاه خود را در آتش آماده کند)، یعنی جایگاه خود را در آتش آماده کند، گفته شده است که این امر برای تهدید و وعید است، و گفته شده است که این امر به معنای خبر است. ابن حجر گفت: و سزاوارترین مردم به آنچه در آن از وعید است، قومی از اهل بدعت هستند که لفظ قرآن را از آنچه بر آن دلالت می کند سلب کرده اند و یا آن را بر چیزی حمل کرده اند که بر آن دلالت نمی کند و اراده نشده است، در هر دو مورد از معنایی که قصد نفی یا اثبات آن را داشته اند، پس آنها در دلیل و مدلول اشتباه می کنند. و از این جمله کسانی هستند که بدعت ها و تفاسیر باطل را در سخنان شیرین خود پنهان می کنند و بر اکثر اهل سنت رواج می دهند مانند صاحب کشاف،

ای شنوندگان گرامی:

این حال بسیاری از اهل علم در این روزها است، نصوص را تاویلی می کنند که قابل تحمل نیست، قرآن را با عقل و هواهای خود و آنچه شیاطینشان به آنها دیکته می کنند تفسیر می کنند، پس با فتواهایی به سوی ما بیرون آمدند که هیچ ربطی به اسلام ندارد، اولیای امور خود را راضی می کنند همانطور که دوست دارند آنها را بنامند، پس ربا را برای مسلمانان حلال کردند، و مصالحه با دشمن خود را حلال کردند، و دموکراسی و سکولاریسم و دولت مدنی و قبل از آن قومیت و ملیت را برای آنها حلال کردند، و اختلاط و اینکه زن در زندگی عمومی هر چه بخواهد بپوشد را برای آنها حلال کردند، و فروش مشروبات الکلی و پوشیدن بیکینی در سواحل را به بهانه گردشگری که یک منبع اقتصادی مهم است حلال کردند، و شرکت های سهامی و قمار را حلال کردند و وجود کسی را که به آنچه خداوند نازل کرده است حکم نمی کند را حلال کردند، و او را ولی امر و نعمت نامیدند، و برای بعضی از اینها مراسم بیعت دروغین و اشتباه برپا کردند، و در مقابل جهاد در راه خدا را بر مسلمانان حرام کردند، و کسی را که این فریضه بزرگ را انجام می دهد و از خود در برابر دشمنان خدا و دین دفاع می کند، تروریست نامیدند، و در برابر کسی که به پیامبر بزرگوار ما - صلی الله علیه وسلم - توهین کرد سکوت کردند؛ بلکه این کار را توجیه کردند به این بهانه که آنها مسئولانی هستند که دین را به آنها نرسانده اند. و لیست بین تحریم و تحلیل طولانی است، و همه اینها بر اساس قاعده تفسیر قرآن با رای و عقل جریان دارد، آیا این عده از علما درک کرده اند که به دلیل هواها و نظراتشان چه بر سر امت آمده است؟!.

شنوندگان گرامی، تا زمانی که شما را با حدیث نبوی دیگری ملاقات کنیم، شما را در پناه خدا می سپاریم، و سلام و رحمت و برکات خداوند بر شما باد.

More from فقه

مع الحدیث الشریف - أتدرون من المفلس

با حدیث شریف

آیا می دانید ورشکسته کیست؟

درود خدا بر شما شنوندگان گرامی، شنوندگان رادیو دفتر رسانه ای مرکزی حزب التحریر، دیدار با شما و برنامه ما با حدیث شریف تجدید می شود، و بهترین چیزی که برنامه خود را با آن آغاز می کنیم، درود اسلام است، پس سلام و رحمت و برکات خدا بر شما باد

در مسند احمد - بَاقِی مُسْنَدِ الْمُکْثِرِین - آمده است که ورشکسته امت من کسی است که روز قیامت با روزه و نماز و زکات می آید و در حالی می آید که به این دشنام داده و به آن تهمت زده و مال این را خورده است.

  حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ عَنْ زُهَیْرٍ عَنِ الْعَلَاءِ عَنْ أَبِیهِ عَنْ أَبِی هُرَیْرَةَ عَنْ النَّبِیِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَیْهِ وَسَلَّمَ قَالَ "هَلْ تَدْرُونَ مَنْ الْمُفْلِسُ" قَالُوا الْمُفْلِسُ فِینَا یَا رَسُولَ اللَّهِ مَنْ لَا دِرْهَمَ لَهُ وَلَا مَتَاعَ قَالَ "إِنَّ الْمُفْلِسَ مِنْ أُمَّتِی مَنْ یَأْتِی یَوْمَ الْقِیَامَةِ بِصِیَامٍ وَصَلَاةٍ وَزَکَاةٍ وَیَأْتِی قَدْ شَتَمَ عِرْضَ هَذَا وَقَذَفَ هَذَا وَأَکَلَ مَالَ هَذَا فَیُقْعَدُ فَیَقْتَصُّ هَذَا مِنْ حَسَنَاتِهِ وَهَذَا مِنْ حَسَنَاتِهِ فَإِنْ فَنِیَتْ حَسَنَاتُهُ قَبْلَ أَنْ یَقْضِیَ مَا عَلَیْهِ مِنْ الْخَطَایَا أُخِذَ مِنْ خَطَایَاهُمْ فَطُرِحَتْ عَلَیْهِ ثُمَّ طُرِحَ فِی النَّارِ"

این حدیث مانند سایر احادیث مهمی است که باید معنای آن را فهمید و درک کرد، زیرا برخی از مردم هستند که با وجود نماز و روزه و زکات، ورشکسته هستند، زیرا به این دشنام داده، به آن تهمت زده، مال این را خورده، خون این را ریخته و این را زده است.

و ورشکستگی او به این صورت است که از حسناتش که سرمایه اوست گرفته می شود و به این داده می شود و به آن بهای تهمت و دشنام و ضربه اش را می پردازد و بعد از اینکه حسناتش تمام شد قبل از اینکه بدهی هایش را بپردازد از گناهان آنها گرفته می شود و بر او انداخته می شود و سپس در آتش انداخته می شود.

و هنگامی که پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم از یاران خود پرسید: آیا می دانید ورشکسته کیست؟ معنای آیا می دانید از درایت است و درایت علم به باطن امور است، آیا می دانید یعنی آیا می دانید ورشکسته واقعی کیست؟ این گفته حضرت علی کرم الله وجهه را تایید می کند: «غنا و فقر بعد از عرضه بر خداست» وقتی این سوال از آنها پرسیده شد، آنها با توجه به تجربیات خود پاسخ دادند، ورشکسته در میان ما کسی است که نه درهم دارد و نه متاعی، این ورشکسته از نظر یاران رسول خداست، پس حضرت فرمود: نه،....قَالَ: إِنَّ الْمُفْلِسَ مِنْ أُمَّتِی مَنْ یَأْتِی یَوْمَ الْقِیَامَةِ بِصِیَامٍ وَصَلَاةٍ وَزَکَاةٍ...

و این گفته حضرت عمر را تایید می کند: هر کس بخواهد روزه بگیرد و هر کس بخواهد نماز بخواند اما این استقامت است، زیرا نماز و روزه و حج و زکات اینها عباداتی هستند که انسان ممکن است آنها را انجام دهد و در نفس خود اخلاص داشته باشد، و ممکن است از روی نفاق انجام دهد، اما مرکز ثقل این است که بر امر خدا منطبق شود.

از خدا می خواهیم که ما را بر حق ثابت قدم بدارد و ما را از بندگان متقی خود قرار دهد و بدی های ما را به خوبی ها تبدیل کند و روز عرضه بر او ما را رسوا نکند، آمین.

شنوندگان گرامی، تا دیداری دیگر و حدیث نبوی دیگر، شما را به خدا می سپاریم که امانت هایش را ضایع نمی کند، و سلام و رحمت و برکات خدا بر شما باد.

نوشته شده برای رادیو 

عفراء تراب

مع الحدیث الشریف - المنافقون وأعمالهم الشریرة

مع الحدیث الشریف

المنافقون وأعمالهم الشریرة

نحییکم جمیعا أیها الأحبة فی کل مکان، فی حلقة جدیدة من برنامجکم "مع الحدیث الشریف" ونبدأ بخیر تحیة، فالسلام علیکم ورحمة الله وبرکاته.

عن بریدة رضی الله عنه قال‏:‏ قال رسول الله صلى الله علیه وسلم‏:‏ ‏"‏لَا تَقُولُوا لِلْمُنَافِقِ سَیِّدٌ فَإِنَّهُ إِنْ یَکُ سَیِّدًا فَقَدْ أَسْخَطْتُمْ رَبَّکُمْ عَزَّ وَجَلَّ‏"‏‏.‏ ‏رواه أبو داود بإسناد صحیح‏.

أیها المستمعون الکرام

إن خیر الکلام کلام الله تعالى، وخیر الهدی هدی نبیه محمد بن عبد الله علیه الصلاة والسلام، أما بعد، 

إن هذا الحدیث الشریف یرشدنا إلى کیفیة التعامل مع المنافقین الذین نعلمهم، حیث کان الرسول صلى الله علیه وسلم هو الوحید الذی یعلم المنافقین کلهم بأسمائهم، ولکن نحن یمکننا أن نعلم بعضهم من صفاتهم، کالذین أرشد إلیهم القرآن بأنهم یقومون بالفروض بتکاسل على مضض، وکالذین یکیدون للإسلام والمسلمین ویشجعون الفتن ویفسدون فی الأرض ویحبون أن تشیع الفاحشة بالدعوة إلیها وحمایتها ورعایتها، وکالذین یقولون الکذب على الإسلام والمسلمین... وغیرهم ممن اتصفوا بالنفاق. 

لذلک علینا أن ندرک ما حسّنه الشرع وما قبحّه، حتى نعرف المنافق من المخلص، فنتخذ الإجراء المناسب تجاهه. لا یجب أن نأمن جانب من یفعل ما یخالف الشرع وهو یظهر أنه یفعل ما یفعله حرصاً على الإسلام والمسلمین، ویجب أن لا نسیر خلفه ولا نؤیده، ولا حتى أقل من ذلک بأن نصفه بسید، وإلا سخط الله سبحانه وتعالى علینا.

علینا نحن المسلمین أن نکون أکثر الناس حرصاً على الإسلام والمسلمین، ولا نترک لمنافق مدخلاً على دیننا وأهلنا، فهم من أخطر ما قد نواجهه هذه الأیام لکثرتهم وتعدد وجوههم. علینا استحضار المیزان الشرعی لقیاس أعمال من یدّعی الإسلام، فالإسلام لنا وقاء من مثل هؤلاء الأشرار. 

الله نسأل أن یحفظ أمتنا من أمثال هؤلاء المجرمین، وأن یرشدنا إلى الطریق المستقیم والمیزان الصحیح الذی نقیس به سلوک الناس فنبتعد عمن لا یحبهم الله، اللهم آمین. 

أحبتنا الکرام، وإلى حین أن نلقاکم مع حدیث نبوی آخر، نترککم فی رعایة الله، والسلام علیکم ورحمة الله وبرکاته.

کتبه للإذاعة: د. ماهر صالح