با حدیث شریف "باب ما للرجل من مال ولده"
با حدیث شریف "باب ما للرجل من مال ولده"

 

0:00 0:00
Speed:
June 30, 2025

با حدیث شریف "باب ما للرجل من مال ولده"


با حدیث شریف

"باب ما للرجل من مال ولده"


به همه شما شنوندگان عزیز در هر کجا که هستید، در قسمت جدید برنامه خود "با حدیث شریف" خوش آمد می گوییم و با سلامی نیکو آغاز می کنیم، پس سلام و رحمت خدا بر شما.

در حاشیه سندی، در شرح سنن ابن ماجه "با تصرف" در باب "باب ما للرجل من مال ولده" آمده است.

حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ عَمَّارٍ حَدَّثَنَا عِيسَى بْنُ يُونُسَ حَدَّثَنَا يُوسُفُ بْنُ إِسْحَقَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْمُنْكَدِرِ عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ أَنَّ رَجُلاً قَالَ: يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ لِي مَالاً وَوَلَداً وَإِنَّ أَبِي يُرِيدُ أَنْ يَجْتَاحَ مَالِي، فَقَالَ: أَنْتَ وَمَالُكَ لِأَبِيكَ.

(يجتاح)، یعنی: آن را ریشه کن می کند، یعنی: آن را در نیازهای خود خرج می کند به طوری که چیزی برای من باقی نمی ماند، و ظاهر حدیث این است که پدر می تواند در مال پسرش هر چه بخواهد انجام دهد، چگونه است که نفس پسر را به منزله بنده قرار داده است، اما فقها این را در صورت ضرورت جایز دانسته اند. و در الخطابی شبیه است به این که در نفقه بر او باشد به این صورت که معذور باشد و به نفقه بسیار نیاز داشته باشد، و الا مال زیادتر از نیازش می آید، و خرج کردن از اصل مال، اصل آن را از بین می برد و به آن می رسد، پس پیامبر - صلی الله علیه و سلم - او را معذور نکرد و اجازه نداد که نفقه را ترک کند و به او گفت: تو و مال تو برای پدرت هستید، به این معنا که هرگاه به مال تو نیاز داشت، به اندازه نیازش از آن بردارد، همانطور که از مال خودش برمی دارد.

ای شنوندگان گرامی:

احکام اسلام احکامی فراگیر برای همه جوانب زندگی است و به حد نماز و روزه محدود نمی شود، پس اگر از روابط بین الملل صحبت کنید، احکامی مربوط به آن خواهید یافت، و اگر از بستر زناشویی صحبت کنید، احکامی مربوط به آن خواهید یافت، و اگر از رابطه انسان با خودش و خالقش و دیگران صحبت کنید، احکامی مربوط به آن خواهید یافت، و ما در این حدیث در صدد بیان رابطه پسر با پدرش هستیم، از طریق این حکم شرعی، زیرا غیر ممکن است که کار به جایی برسد که جان و مال - که گرانبهاترین چیزهایی هستند که انسان دارد - در مقابل رضایت پدر باشد، مگر بعد از مرحله طولانی احترام و تقدیر و اطاعت از سوی پسر نسبت به پدرش، که همه آنها احکام شرعی هستند، و کافی است در این مورد بدانیم که خداوند متعال برای پدر و مادر مقامی قرار داده است که هیچ مقامی با آن برابری نمی کند، و این از طریق سخن خداوند متعال است: "و پروردگارت فرمان داد که جز او را نپرستید و به پدر و مادر نیکی کنید"، پس چه مقامی بعد از این مقام؟ و چه شرافتی بعد از این شرف؟

الا اینکه کار - ای مسلمانان - دیگر اینطور نیست، یعنی مطابق احکام اسلام نیست، و این نیست مگر به دلیل دوری مسلمانان از حقایق این احکام، و فرو رفتن آن در زندگی مادی خشک از هر رحمتی، پس نه دختر در گفتار و کردارش مراعات مادرش را می کند، و نه پسر به پدرش و پیری اش اهمیت می دهد، مگر کسی که پروردگارم رحم کند، و این فضاها نیست مگر به دلیل اینکه ما از احکام خدا دور شده ایم، به فعل حاکمانمان که بارها و غم ها را در زندگی مان برای ما ایجاد کرده اند، پس بعد از این چرا در برابر وجود کسی که می خواهد وجود ما را از بین ببرد سکوت کنیم؟ و چرا برای تطبیق شریعت پروردگارمان که سعادت ما در دو دنیا در آن است، تلاش نمی کنیم؟

شنوندگان گرامی، و تا زمانی که شما را با حدیث نبوی دیگری ملاقات کنیم، شما را در پناه خدا می گذاریم، و سلام و رحمت خدا بر شما.

More from فقه

مع الحدیث الشریف - أتدرون من المفلس

با حدیث شریف

آیا می دانید ورشکسته کیست؟

درود خدا بر شما شنوندگان گرامی، شنوندگان رادیو دفتر رسانه ای مرکزی حزب التحریر، دیدار با شما و برنامه ما با حدیث شریف تجدید می شود، و بهترین چیزی که برنامه خود را با آن آغاز می کنیم، درود اسلام است، پس سلام و رحمت و برکات خدا بر شما باد

در مسند احمد - بَاقِی مُسْنَدِ الْمُکْثِرِین - آمده است که ورشکسته امت من کسی است که روز قیامت با روزه و نماز و زکات می آید و در حالی می آید که به این دشنام داده و به آن تهمت زده و مال این را خورده است.

  حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ عَنْ زُهَیْرٍ عَنِ الْعَلَاءِ عَنْ أَبِیهِ عَنْ أَبِی هُرَیْرَةَ عَنْ النَّبِیِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَیْهِ وَسَلَّمَ قَالَ "هَلْ تَدْرُونَ مَنْ الْمُفْلِسُ" قَالُوا الْمُفْلِسُ فِینَا یَا رَسُولَ اللَّهِ مَنْ لَا دِرْهَمَ لَهُ وَلَا مَتَاعَ قَالَ "إِنَّ الْمُفْلِسَ مِنْ أُمَّتِی مَنْ یَأْتِی یَوْمَ الْقِیَامَةِ بِصِیَامٍ وَصَلَاةٍ وَزَکَاةٍ وَیَأْتِی قَدْ شَتَمَ عِرْضَ هَذَا وَقَذَفَ هَذَا وَأَکَلَ مَالَ هَذَا فَیُقْعَدُ فَیَقْتَصُّ هَذَا مِنْ حَسَنَاتِهِ وَهَذَا مِنْ حَسَنَاتِهِ فَإِنْ فَنِیَتْ حَسَنَاتُهُ قَبْلَ أَنْ یَقْضِیَ مَا عَلَیْهِ مِنْ الْخَطَایَا أُخِذَ مِنْ خَطَایَاهُمْ فَطُرِحَتْ عَلَیْهِ ثُمَّ طُرِحَ فِی النَّارِ"

این حدیث مانند سایر احادیث مهمی است که باید معنای آن را فهمید و درک کرد، زیرا برخی از مردم هستند که با وجود نماز و روزه و زکات، ورشکسته هستند، زیرا به این دشنام داده، به آن تهمت زده، مال این را خورده، خون این را ریخته و این را زده است.

و ورشکستگی او به این صورت است که از حسناتش که سرمایه اوست گرفته می شود و به این داده می شود و به آن بهای تهمت و دشنام و ضربه اش را می پردازد و بعد از اینکه حسناتش تمام شد قبل از اینکه بدهی هایش را بپردازد از گناهان آنها گرفته می شود و بر او انداخته می شود و سپس در آتش انداخته می شود.

و هنگامی که پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم از یاران خود پرسید: آیا می دانید ورشکسته کیست؟ معنای آیا می دانید از درایت است و درایت علم به باطن امور است، آیا می دانید یعنی آیا می دانید ورشکسته واقعی کیست؟ این گفته حضرت علی کرم الله وجهه را تایید می کند: «غنا و فقر بعد از عرضه بر خداست» وقتی این سوال از آنها پرسیده شد، آنها با توجه به تجربیات خود پاسخ دادند، ورشکسته در میان ما کسی است که نه درهم دارد و نه متاعی، این ورشکسته از نظر یاران رسول خداست، پس حضرت فرمود: نه،....قَالَ: إِنَّ الْمُفْلِسَ مِنْ أُمَّتِی مَنْ یَأْتِی یَوْمَ الْقِیَامَةِ بِصِیَامٍ وَصَلَاةٍ وَزَکَاةٍ...

و این گفته حضرت عمر را تایید می کند: هر کس بخواهد روزه بگیرد و هر کس بخواهد نماز بخواند اما این استقامت است، زیرا نماز و روزه و حج و زکات اینها عباداتی هستند که انسان ممکن است آنها را انجام دهد و در نفس خود اخلاص داشته باشد، و ممکن است از روی نفاق انجام دهد، اما مرکز ثقل این است که بر امر خدا منطبق شود.

از خدا می خواهیم که ما را بر حق ثابت قدم بدارد و ما را از بندگان متقی خود قرار دهد و بدی های ما را به خوبی ها تبدیل کند و روز عرضه بر او ما را رسوا نکند، آمین.

شنوندگان گرامی، تا دیداری دیگر و حدیث نبوی دیگر، شما را به خدا می سپاریم که امانت هایش را ضایع نمی کند، و سلام و رحمت و برکات خدا بر شما باد.

نوشته شده برای رادیو 

عفراء تراب

مع الحدیث الشریف - المنافقون وأعمالهم الشریرة

مع الحدیث الشریف

المنافقون وأعمالهم الشریرة

نحییکم جمیعا أیها الأحبة فی کل مکان، فی حلقة جدیدة من برنامجکم "مع الحدیث الشریف" ونبدأ بخیر تحیة، فالسلام علیکم ورحمة الله وبرکاته.

عن بریدة رضی الله عنه قال‏:‏ قال رسول الله صلى الله علیه وسلم‏:‏ ‏"‏لَا تَقُولُوا لِلْمُنَافِقِ سَیِّدٌ فَإِنَّهُ إِنْ یَکُ سَیِّدًا فَقَدْ أَسْخَطْتُمْ رَبَّکُمْ عَزَّ وَجَلَّ‏"‏‏.‏ ‏رواه أبو داود بإسناد صحیح‏.

أیها المستمعون الکرام

إن خیر الکلام کلام الله تعالى، وخیر الهدی هدی نبیه محمد بن عبد الله علیه الصلاة والسلام، أما بعد، 

إن هذا الحدیث الشریف یرشدنا إلى کیفیة التعامل مع المنافقین الذین نعلمهم، حیث کان الرسول صلى الله علیه وسلم هو الوحید الذی یعلم المنافقین کلهم بأسمائهم، ولکن نحن یمکننا أن نعلم بعضهم من صفاتهم، کالذین أرشد إلیهم القرآن بأنهم یقومون بالفروض بتکاسل على مضض، وکالذین یکیدون للإسلام والمسلمین ویشجعون الفتن ویفسدون فی الأرض ویحبون أن تشیع الفاحشة بالدعوة إلیها وحمایتها ورعایتها، وکالذین یقولون الکذب على الإسلام والمسلمین... وغیرهم ممن اتصفوا بالنفاق. 

لذلک علینا أن ندرک ما حسّنه الشرع وما قبحّه، حتى نعرف المنافق من المخلص، فنتخذ الإجراء المناسب تجاهه. لا یجب أن نأمن جانب من یفعل ما یخالف الشرع وهو یظهر أنه یفعل ما یفعله حرصاً على الإسلام والمسلمین، ویجب أن لا نسیر خلفه ولا نؤیده، ولا حتى أقل من ذلک بأن نصفه بسید، وإلا سخط الله سبحانه وتعالى علینا.

علینا نحن المسلمین أن نکون أکثر الناس حرصاً على الإسلام والمسلمین، ولا نترک لمنافق مدخلاً على دیننا وأهلنا، فهم من أخطر ما قد نواجهه هذه الأیام لکثرتهم وتعدد وجوههم. علینا استحضار المیزان الشرعی لقیاس أعمال من یدّعی الإسلام، فالإسلام لنا وقاء من مثل هؤلاء الأشرار. 

الله نسأل أن یحفظ أمتنا من أمثال هؤلاء المجرمین، وأن یرشدنا إلى الطریق المستقیم والمیزان الصحیح الذی نقیس به سلوک الناس فنبتعد عمن لا یحبهم الله، اللهم آمین. 

أحبتنا الکرام، وإلى حین أن نلقاکم مع حدیث نبوی آخر، نترککم فی رعایة الله، والسلام علیکم ورحمة الله وبرکاته.

کتبه للإذاعة: د. ماهر صالح