با حدیث شریف - فضیلت مرزبانی در راه خدا
با حدیث شریف - فضیلت مرزبانی در راه خدا

حَدَّثَنَا ‏مُحَمَّدُ بْنُ الْمُنْكَدِرِ ‏‏قَالَ: ‏‏مَرَّ ‏‏سَلْمَانُ الْفَارِسِيُّ‏ ‏بِشُرَحْبِيلَ بْنِ السِّمْطِ‏ ‏وَهُوَ فِي‏ ‏مُرَابَطٍ ‏لَهُ وَقَدْ شَقَّ عَلَيْهِ وَعَلَى أَصْحَابِهِ، قَالَ: أَلَا أُحَدِّثُكَ يَا‏ ‏ابْنَ السِّمْطِ‏ ‏بِحَدِيثٍ سَمِعْتُهُ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ‏ ‏صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ؟‏ ‏قَالَ: بَلَى،

0:00 0:00
Speed:
October 28, 2025

با حدیث شریف - فضیلت مرزبانی در راه خدا

با حدیث شریف

فضیلت مرزبانی در راه خدا

به همه شما شنوندگان گرامی در هر مکان در یک قسمت جدید از برنامه خود "با حدیث شریف" خوش آمد می گوییم و با بهترین درود شروع می کنیم، پس سلام و رحمت و برکات خداوند بر شما باد

‏‏‏

‏‏

حَدَّثَنَا ‏مُحَمَّدُ بْنُ الْمُنْكَدِرِ ‏‏قَالَ: ‏‏مَرَّ ‏‏سَلْمَانُ الْفَارِسِيُّ‏ ‏بِشُرَحْبِيلَ بْنِ السِّمْطِ‏ ‏وَهُوَ فِي‏ ‏مُرَابَطٍ ‏لَهُ وَقَدْ شَقَّ عَلَيْهِ وَعَلَى أَصْحَابِهِ، قَالَ: أَلَا أُحَدِّثُكَ يَا‏ ‏ابْنَ السِّمْطِ‏ ‏بِحَدِيثٍ سَمِعْتُهُ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ‏ ‏صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ؟‏ ‏قَالَ: بَلَى، قَالَ: سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ‏ ‏صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ‏ ‏يَقُولُ: ‏"رِبَاطُ ‏يَوْمٍ فِي سَبِيلِ اللَّهِ أَفْضَلُ (وَرُبَّمَا قَالَ) خَيْرٌ مِنْ صِيَامِ شَهْرٍ وَقِيَامِهِ وَمَنْ مَاتَ فِيهِ وُقِيَ فِتْنَةَ الْقَبْرِ وَنُمِّيَ لَهُ عَمَلُهُ إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَةِ"

در تحفه الاحوذی با شرح جامع ترمذی آمده است


سخنش: (و او در ایستگاه های خود بود) اسم ظریفی از رباط است

سخنش: (و او سخت شد) یعنی قیام در آن دشوار شد

سخنش: (رباط یک روز) و در روایتی از مسلم: روز و شب

(و چه بسا گفت خیر است) یعنی به جای افضل

(از فتنه قبر در امان باشد) یعنی از آنچه که شخص مدفون با آن آزمایش می شود، از فشار قبر و سوال و عذاب

(و توسعه یافت) در قاموس گفت: نما ینمو نمواً زیاد شد، مانند نما ینمی و نمیاً و نماء. پایان

(عملش تا روز قیامت به او برسد) یعنی اجرش همیشه به او می رسد و با مرگش قطع نمی شود، و در روایتی از مسلم: "عملش که انجام می داد بر او جاری شد و روزی اش بر او جاری شد و از فتنه گران در امان بود" نووی گفت: این فضیلت آشکاری برای مرزبان است: و جاری شدن عملش بر او بعد از مرگش فضیلتی مخصوص به اوست که هیچ کس در آن با او شریک نیست، و در غیر مسلم صریحاً آمده است: "عمل هر مرده ای پایان می یابد مگر مرزبان که عملش تا روز قیامت برای او توسعه می یابد، پایان".

شنوندگان گرامی:

از توابع جهاد مرزبانی است و آن اقامت در مرز برای تقویت مسلمانان است. و هر مکانی در مرز دشمن که ساکنانش دشمن را بترسانند و آنها را بترسانند، مرز است، و به عبارت دیگر مکانی است که فراتر از آن اسلام نیست، و مقصود از مرزبانی اقامت در مرزها برای عزت دین و دفع شر کفار از مسلمانان است، و اقامت در هر مکانی که انتظار می رود دشمن در آن حمله کند به قصد دفع آن مرزبانی محسوب می شود، زیرا اصل مرزبانی از رباط اسبها که در سخن خداوند متعال آمده است: (و برای آنها تا جایی که می توانید از نیرو و رباط اسبها آماده کنید تا دشمن خدا و دشمن خود را بترسانید) و مرزبانی کم و زیاد می شود، پس هر مدتی که به نیت مرزبانی اقامت کند مرزبانی است کم باشد یا زیاد، و به همین دلیل پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم فرمودند: "مرزبانی یک روز" و در روایتی "یک روز و یک شب"

و در پایان پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم می فرماید: "نگهبانی یک شب در راه خدا بهتر از هزار شب است که شبش را به عبادت بپردازد و روزش را روزه بگیرد"

شنوندگان گرامی و تا دیداری دیگر با حدیث نبوی دیگر شما را در پناه خدا می سپاریم و سلام و رحمت و برکات خداوند بر شما باد

More from فقه

مع الحدیث الشریف - أتدرون من المفلس

با حدیث شریف

آیا می دانید ورشکسته کیست؟

درود خدا بر شما شنوندگان گرامی، شنوندگان رادیو دفتر رسانه ای مرکزی حزب التحریر، دیدار با شما و برنامه ما با حدیث شریف تجدید می شود، و بهترین چیزی که برنامه خود را با آن آغاز می کنیم، درود اسلام است، پس سلام و رحمت و برکات خدا بر شما باد

در مسند احمد - بَاقِی مُسْنَدِ الْمُکْثِرِین - آمده است که ورشکسته امت من کسی است که روز قیامت با روزه و نماز و زکات می آید و در حالی می آید که به این دشنام داده و به آن تهمت زده و مال این را خورده است.

  حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ عَنْ زُهَیْرٍ عَنِ الْعَلَاءِ عَنْ أَبِیهِ عَنْ أَبِی هُرَیْرَةَ عَنْ النَّبِیِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَیْهِ وَسَلَّمَ قَالَ "هَلْ تَدْرُونَ مَنْ الْمُفْلِسُ" قَالُوا الْمُفْلِسُ فِینَا یَا رَسُولَ اللَّهِ مَنْ لَا دِرْهَمَ لَهُ وَلَا مَتَاعَ قَالَ "إِنَّ الْمُفْلِسَ مِنْ أُمَّتِی مَنْ یَأْتِی یَوْمَ الْقِیَامَةِ بِصِیَامٍ وَصَلَاةٍ وَزَکَاةٍ وَیَأْتِی قَدْ شَتَمَ عِرْضَ هَذَا وَقَذَفَ هَذَا وَأَکَلَ مَالَ هَذَا فَیُقْعَدُ فَیَقْتَصُّ هَذَا مِنْ حَسَنَاتِهِ وَهَذَا مِنْ حَسَنَاتِهِ فَإِنْ فَنِیَتْ حَسَنَاتُهُ قَبْلَ أَنْ یَقْضِیَ مَا عَلَیْهِ مِنْ الْخَطَایَا أُخِذَ مِنْ خَطَایَاهُمْ فَطُرِحَتْ عَلَیْهِ ثُمَّ طُرِحَ فِی النَّارِ"

این حدیث مانند سایر احادیث مهمی است که باید معنای آن را فهمید و درک کرد، زیرا برخی از مردم هستند که با وجود نماز و روزه و زکات، ورشکسته هستند، زیرا به این دشنام داده، به آن تهمت زده، مال این را خورده، خون این را ریخته و این را زده است.

و ورشکستگی او به این صورت است که از حسناتش که سرمایه اوست گرفته می شود و به این داده می شود و به آن بهای تهمت و دشنام و ضربه اش را می پردازد و بعد از اینکه حسناتش تمام شد قبل از اینکه بدهی هایش را بپردازد از گناهان آنها گرفته می شود و بر او انداخته می شود و سپس در آتش انداخته می شود.

و هنگامی که پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم از یاران خود پرسید: آیا می دانید ورشکسته کیست؟ معنای آیا می دانید از درایت است و درایت علم به باطن امور است، آیا می دانید یعنی آیا می دانید ورشکسته واقعی کیست؟ این گفته حضرت علی کرم الله وجهه را تایید می کند: «غنا و فقر بعد از عرضه بر خداست» وقتی این سوال از آنها پرسیده شد، آنها با توجه به تجربیات خود پاسخ دادند، ورشکسته در میان ما کسی است که نه درهم دارد و نه متاعی، این ورشکسته از نظر یاران رسول خداست، پس حضرت فرمود: نه،....قَالَ: إِنَّ الْمُفْلِسَ مِنْ أُمَّتِی مَنْ یَأْتِی یَوْمَ الْقِیَامَةِ بِصِیَامٍ وَصَلَاةٍ وَزَکَاةٍ...

و این گفته حضرت عمر را تایید می کند: هر کس بخواهد روزه بگیرد و هر کس بخواهد نماز بخواند اما این استقامت است، زیرا نماز و روزه و حج و زکات اینها عباداتی هستند که انسان ممکن است آنها را انجام دهد و در نفس خود اخلاص داشته باشد، و ممکن است از روی نفاق انجام دهد، اما مرکز ثقل این است که بر امر خدا منطبق شود.

از خدا می خواهیم که ما را بر حق ثابت قدم بدارد و ما را از بندگان متقی خود قرار دهد و بدی های ما را به خوبی ها تبدیل کند و روز عرضه بر او ما را رسوا نکند، آمین.

شنوندگان گرامی، تا دیداری دیگر و حدیث نبوی دیگر، شما را به خدا می سپاریم که امانت هایش را ضایع نمی کند، و سلام و رحمت و برکات خدا بر شما باد.

نوشته شده برای رادیو 

عفراء تراب

مع الحدیث الشریف - المنافقون وأعمالهم الشریرة

مع الحدیث الشریف

المنافقون وأعمالهم الشریرة

نحییکم جمیعا أیها الأحبة فی کل مکان، فی حلقة جدیدة من برنامجکم "مع الحدیث الشریف" ونبدأ بخیر تحیة، فالسلام علیکم ورحمة الله وبرکاته.

عن بریدة رضی الله عنه قال‏:‏ قال رسول الله صلى الله علیه وسلم‏:‏ ‏"‏لَا تَقُولُوا لِلْمُنَافِقِ سَیِّدٌ فَإِنَّهُ إِنْ یَکُ سَیِّدًا فَقَدْ أَسْخَطْتُمْ رَبَّکُمْ عَزَّ وَجَلَّ‏"‏‏.‏ ‏رواه أبو داود بإسناد صحیح‏.

أیها المستمعون الکرام

إن خیر الکلام کلام الله تعالى، وخیر الهدی هدی نبیه محمد بن عبد الله علیه الصلاة والسلام، أما بعد، 

إن هذا الحدیث الشریف یرشدنا إلى کیفیة التعامل مع المنافقین الذین نعلمهم، حیث کان الرسول صلى الله علیه وسلم هو الوحید الذی یعلم المنافقین کلهم بأسمائهم، ولکن نحن یمکننا أن نعلم بعضهم من صفاتهم، کالذین أرشد إلیهم القرآن بأنهم یقومون بالفروض بتکاسل على مضض، وکالذین یکیدون للإسلام والمسلمین ویشجعون الفتن ویفسدون فی الأرض ویحبون أن تشیع الفاحشة بالدعوة إلیها وحمایتها ورعایتها، وکالذین یقولون الکذب على الإسلام والمسلمین... وغیرهم ممن اتصفوا بالنفاق. 

لذلک علینا أن ندرک ما حسّنه الشرع وما قبحّه، حتى نعرف المنافق من المخلص، فنتخذ الإجراء المناسب تجاهه. لا یجب أن نأمن جانب من یفعل ما یخالف الشرع وهو یظهر أنه یفعل ما یفعله حرصاً على الإسلام والمسلمین، ویجب أن لا نسیر خلفه ولا نؤیده، ولا حتى أقل من ذلک بأن نصفه بسید، وإلا سخط الله سبحانه وتعالى علینا.

علینا نحن المسلمین أن نکون أکثر الناس حرصاً على الإسلام والمسلمین، ولا نترک لمنافق مدخلاً على دیننا وأهلنا، فهم من أخطر ما قد نواجهه هذه الأیام لکثرتهم وتعدد وجوههم. علینا استحضار المیزان الشرعی لقیاس أعمال من یدّعی الإسلام، فالإسلام لنا وقاء من مثل هؤلاء الأشرار. 

الله نسأل أن یحفظ أمتنا من أمثال هؤلاء المجرمین، وأن یرشدنا إلى الطریق المستقیم والمیزان الصحیح الذی نقیس به سلوک الناس فنبتعد عمن لا یحبهم الله، اللهم آمین. 

أحبتنا الکرام، وإلى حین أن نلقاکم مع حدیث نبوی آخر، نترککم فی رعایة الله، والسلام علیکم ورحمة الله وبرکاته.

کتبه للإذاعة: د. ماهر صالح