مع الحدیث الشریف - إذا لم تستح فاصنع ما شئت
مع الحدیث الشریف - إذا لم تستح فاصنع ما شئت

الإخوة المستمعون الکرام، السلام علیکم ورحمة الله وبركاته

0:00 0:00
Speed:
August 05, 2025

مع الحدیث الشریف - إذا لم تستح فاصنع ما شئت

مع الحدیث الشریف - إذا لم تستح فاصنع ما شئت

برادران شنونده گرامی، سلام علیکم و رحمة الله و برکاته

بخاری رحمه الله در صحیح خود آورده است، از ابی مسعود انصاری رضی الله عنه از پیامبر صلی الله علیه و سلم که فرمود:

«إِنَّ مِمَّا أَدْرَکَ النَّاسُ مِنْ کَلَامِ النُّبُوَّةِ الْأُولَى إِذَا لَمْ تَسْتَحِ فَاصْنَعْ مَا شِئْتَ»

ابن حجر رحمه الله این حدیث را در فتح الباری شرح داده است و در آن آمده است:

قَوْلُهُ: (إِنَّ مِمَّا أَدْرَکَ النَّاسُ) یعنی آخرین چیزی که اهل جاهلیت از کلام نبوت اول به آن تعلق داشتند  .. وَأَدْرَکَ: به معنی رسید و إِذَا لَمْ تَسْتَحِ: اسمی برای کلمه مشبه به تأویل این قول است.

قَوْلُهُ: (فَاصْنَعْ مَا شِئْتَ) خطابی گفته است: حکمت در تعبیر به لفظ امر به جای خبر در حدیث این است که چیزی که انسان را از وقوع در شر باز می دارد حیا است، پس هرگاه آن را ترک کند طبیعتاً مانند کسی می شود که به ارتکاب هر شری مأمور شده است، نووی در "الأربعین" گفته است: امر در آن برای اباحه است، یعنی اگر خواستی کاری را انجام دهی، اگر از کارهایی است که وقتی آن را انجام می دهی نه از خدا و نه از مردم خجالت نمی کشی، آن را انجام بده وگرنه نه، و مدار اسلام بر این است، و توجیه آن این است که به واجب و مستحب امر می شود و از ترک آن شرم می شود، و از حرام و مکروه نهی می شود و از انجام آن شرم می شود، اما مباح حیا از انجام آن جایز است، و همچنین کسی که آن را ترک کند، پس حدیث شامل احکام پنجگانه است. و گفته شده است که امر تهدید است، و معنای آن این است که اگر حیا از تو گرفته شد هر کاری که خواستی انجام بده زیرا خداوند تو را به خاطر آن مجازات می کند، و در آن اشاره ای به بزرگداشت امر حیا است، یعنی کسی که حیا ندارد هر کاری که بخواهد انجام می دهد.

برادران شنونده گرامی

گویا حاکمان مسلمان به حیا اهمیتی نداده اند، و هیچ ارزشی برای آن قائل نشده اند، پس تلخی ها و تلخی ها و تلخی ها را به مردم خود چشانده اند، پس خونریزی در سوریه و دیگری در لیبی و سومی در یمن و چهارمی در مصر و پنجمی در حجاز و نجد تا اینکه سرزمین های مسلمانان پر شده است از حاکمانی که حیای کمی دارند، بلکه بگویید: بی حیا هستند، و بی شرمی آنها به حدی رسیده است که کشورها را به نام خودشان نامگذاری کرده اند، پس این حجاز و نجد را به نام عربستان سعودی نامگذاری کرده اند به نام حاکمان گمراهی، و این اردن را هاشمی نامیده اند به نام حاکمان گمراهی در آنجا، و جنایات حاکمان از هر حدی فراتر رفته است، ناموس ها را مباح شمرده اند و آنها را هتک کرده اند، و جوانان و پیران و زنان و کودکان را کشته اند، بلکه ارتش ها را بیرون آورده اند تا مردم را شکنجه کنند پس کشتار در میان مسلمانان از سوی حاکمانشان شایع شده است، و این همه فقط به دلیل نبود مانع حیا است، و هرگاه حیا از بین برود دیگر چیزی مانع مجرم از جرمش نمی شود، در آن هنگام بر اهل حق لازم است که حق را با زور ثابت کنند، و هیچ نیرویی بالاتر از نیروی مردم نیست اگر حق خود را بخواهند و برای بازپس گیری قدرت خود تلاش کنند، پس این مردم مسلمان شروع به ناله کرده اند و حق و قدرت خود را می خواهند و به سوی آن تلاش می کنند، و مجرمان بی حیا شروع به سقوط یکی پس از دیگری کرده اند، و ما از مردم می خواهیم که در راه عزت خود پیش بروند، و به آنها نصیحت می کنیم که از بی حیاها خیری نخواهند زیرا از بی حیا امیدی نیست، و خداوند سرپرست مستضعفان است اگر او را یاری کنند و بر امر او استقامت ورزند.

تا دیداری دیگر شما را به خدا می سپاریم، و سلام علیکم و رحمة الله و برکاته

More from فقه

مع الحدیث الشریف - أتدرون من المفلس

با حدیث شریف

آیا می دانید ورشکسته کیست؟

درود خدا بر شما شنوندگان گرامی، شنوندگان رادیو دفتر رسانه ای مرکزی حزب التحریر، دیدار با شما و برنامه ما با حدیث شریف تجدید می شود، و بهترین چیزی که برنامه خود را با آن آغاز می کنیم، درود اسلام است، پس سلام و رحمت و برکات خدا بر شما باد

در مسند احمد - بَاقِی مُسْنَدِ الْمُکْثِرِین - آمده است که ورشکسته امت من کسی است که روز قیامت با روزه و نماز و زکات می آید و در حالی می آید که به این دشنام داده و به آن تهمت زده و مال این را خورده است.

  حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ عَنْ زُهَیْرٍ عَنِ الْعَلَاءِ عَنْ أَبِیهِ عَنْ أَبِی هُرَیْرَةَ عَنْ النَّبِیِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَیْهِ وَسَلَّمَ قَالَ "هَلْ تَدْرُونَ مَنْ الْمُفْلِسُ" قَالُوا الْمُفْلِسُ فِینَا یَا رَسُولَ اللَّهِ مَنْ لَا دِرْهَمَ لَهُ وَلَا مَتَاعَ قَالَ "إِنَّ الْمُفْلِسَ مِنْ أُمَّتِی مَنْ یَأْتِی یَوْمَ الْقِیَامَةِ بِصِیَامٍ وَصَلَاةٍ وَزَکَاةٍ وَیَأْتِی قَدْ شَتَمَ عِرْضَ هَذَا وَقَذَفَ هَذَا وَأَکَلَ مَالَ هَذَا فَیُقْعَدُ فَیَقْتَصُّ هَذَا مِنْ حَسَنَاتِهِ وَهَذَا مِنْ حَسَنَاتِهِ فَإِنْ فَنِیَتْ حَسَنَاتُهُ قَبْلَ أَنْ یَقْضِیَ مَا عَلَیْهِ مِنْ الْخَطَایَا أُخِذَ مِنْ خَطَایَاهُمْ فَطُرِحَتْ عَلَیْهِ ثُمَّ طُرِحَ فِی النَّارِ"

این حدیث مانند سایر احادیث مهمی است که باید معنای آن را فهمید و درک کرد، زیرا برخی از مردم هستند که با وجود نماز و روزه و زکات، ورشکسته هستند، زیرا به این دشنام داده، به آن تهمت زده، مال این را خورده، خون این را ریخته و این را زده است.

و ورشکستگی او به این صورت است که از حسناتش که سرمایه اوست گرفته می شود و به این داده می شود و به آن بهای تهمت و دشنام و ضربه اش را می پردازد و بعد از اینکه حسناتش تمام شد قبل از اینکه بدهی هایش را بپردازد از گناهان آنها گرفته می شود و بر او انداخته می شود و سپس در آتش انداخته می شود.

و هنگامی که پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم از یاران خود پرسید: آیا می دانید ورشکسته کیست؟ معنای آیا می دانید از درایت است و درایت علم به باطن امور است، آیا می دانید یعنی آیا می دانید ورشکسته واقعی کیست؟ این گفته حضرت علی کرم الله وجهه را تایید می کند: «غنا و فقر بعد از عرضه بر خداست» وقتی این سوال از آنها پرسیده شد، آنها با توجه به تجربیات خود پاسخ دادند، ورشکسته در میان ما کسی است که نه درهم دارد و نه متاعی، این ورشکسته از نظر یاران رسول خداست، پس حضرت فرمود: نه،....قَالَ: إِنَّ الْمُفْلِسَ مِنْ أُمَّتِی مَنْ یَأْتِی یَوْمَ الْقِیَامَةِ بِصِیَامٍ وَصَلَاةٍ وَزَکَاةٍ...

و این گفته حضرت عمر را تایید می کند: هر کس بخواهد روزه بگیرد و هر کس بخواهد نماز بخواند اما این استقامت است، زیرا نماز و روزه و حج و زکات اینها عباداتی هستند که انسان ممکن است آنها را انجام دهد و در نفس خود اخلاص داشته باشد، و ممکن است از روی نفاق انجام دهد، اما مرکز ثقل این است که بر امر خدا منطبق شود.

از خدا می خواهیم که ما را بر حق ثابت قدم بدارد و ما را از بندگان متقی خود قرار دهد و بدی های ما را به خوبی ها تبدیل کند و روز عرضه بر او ما را رسوا نکند، آمین.

شنوندگان گرامی، تا دیداری دیگر و حدیث نبوی دیگر، شما را به خدا می سپاریم که امانت هایش را ضایع نمی کند، و سلام و رحمت و برکات خدا بر شما باد.

نوشته شده برای رادیو 

عفراء تراب

مع الحدیث الشریف - المنافقون وأعمالهم الشریرة

مع الحدیث الشریف

المنافقون وأعمالهم الشریرة

نحییکم جمیعا أیها الأحبة فی کل مکان، فی حلقة جدیدة من برنامجکم "مع الحدیث الشریف" ونبدأ بخیر تحیة، فالسلام علیکم ورحمة الله وبرکاته.

عن بریدة رضی الله عنه قال‏:‏ قال رسول الله صلى الله علیه وسلم‏:‏ ‏"‏لَا تَقُولُوا لِلْمُنَافِقِ سَیِّدٌ فَإِنَّهُ إِنْ یَکُ سَیِّدًا فَقَدْ أَسْخَطْتُمْ رَبَّکُمْ عَزَّ وَجَلَّ‏"‏‏.‏ ‏رواه أبو داود بإسناد صحیح‏.

أیها المستمعون الکرام

إن خیر الکلام کلام الله تعالى، وخیر الهدی هدی نبیه محمد بن عبد الله علیه الصلاة والسلام، أما بعد، 

إن هذا الحدیث الشریف یرشدنا إلى کیفیة التعامل مع المنافقین الذین نعلمهم، حیث کان الرسول صلى الله علیه وسلم هو الوحید الذی یعلم المنافقین کلهم بأسمائهم، ولکن نحن یمکننا أن نعلم بعضهم من صفاتهم، کالذین أرشد إلیهم القرآن بأنهم یقومون بالفروض بتکاسل على مضض، وکالذین یکیدون للإسلام والمسلمین ویشجعون الفتن ویفسدون فی الأرض ویحبون أن تشیع الفاحشة بالدعوة إلیها وحمایتها ورعایتها، وکالذین یقولون الکذب على الإسلام والمسلمین... وغیرهم ممن اتصفوا بالنفاق. 

لذلک علینا أن ندرک ما حسّنه الشرع وما قبحّه، حتى نعرف المنافق من المخلص، فنتخذ الإجراء المناسب تجاهه. لا یجب أن نأمن جانب من یفعل ما یخالف الشرع وهو یظهر أنه یفعل ما یفعله حرصاً على الإسلام والمسلمین، ویجب أن لا نسیر خلفه ولا نؤیده، ولا حتى أقل من ذلک بأن نصفه بسید، وإلا سخط الله سبحانه وتعالى علینا.

علینا نحن المسلمین أن نکون أکثر الناس حرصاً على الإسلام والمسلمین، ولا نترک لمنافق مدخلاً على دیننا وأهلنا، فهم من أخطر ما قد نواجهه هذه الأیام لکثرتهم وتعدد وجوههم. علینا استحضار المیزان الشرعی لقیاس أعمال من یدّعی الإسلام، فالإسلام لنا وقاء من مثل هؤلاء الأشرار. 

الله نسأل أن یحفظ أمتنا من أمثال هؤلاء المجرمین، وأن یرشدنا إلى الطریق المستقیم والمیزان الصحیح الذی نقیس به سلوک الناس فنبتعد عمن لا یحبهم الله، اللهم آمین. 

أحبتنا الکرام، وإلى حین أن نلقاکم مع حدیث نبوی آخر، نترککم فی رعایة الله، والسلام علیکم ورحمة الله وبرکاته.

کتبه للإذاعة: د. ماهر صالح