با حدیث نبوی شریف
پنج کلمه ... برای عمل کردن به آنها!!
به همه شما عزیزان شنونده گرامی در هر کجا که هستید درود می فرستیم، در حلقه جدیدی از برنامه تان "با حدیث نبوی شریف" با شما دیدار می کنیم و با بهترین درود و پاک ترین سلام آغاز می کنیم، پس سلام بر شما و رحمت خدا و برکات او و بعد:
طبرانی در اوسط از ابوهریره رضی الله عنه روایت کرده است که گفت: رسول الله صلی الله علیه وسلم فرمود: «چه کسی این کلمات را از من می گیرد، پس به آنها عمل می کند، یا به کسی که به آنها عمل می کند، یاد می دهد؟» ابوهریره گفت: گفتم: من ای رسول خدا، پس پیامبر صلی الله علیه وسلم دست مرا گرفت و پنج انگشت را در آن گره زد و فرمود: «از محرمات دوری کن تا عابدترین مردم باشی، و به آنچه خداوند برایت تقسیم کرده راضی باش تا ثروتمندترین مردم باشی، و به همسایه ات احسان کن تا مؤمن باشی، و برای مردم آنچه را که برای خودت دوست داری دوست داشته باش تا مسلمان باشی، و زیاد نخند، زیرا خنده زیاد قلب را می میراند».
شنوندگان گرامی:
این کلمات از حبیب مصطفی صلی الله علیه وسلم از شرح و تفصیل بی نیاز می کند. آنها آسان فهم و قوی التأثیر هستند!! اسلام هیچ خیری را ترک نکرده است مگر اینکه ما را به آن راهنمایی کرده و به آن دلالت کرده و به انجام آن امر کرده است!! و هیچ شری را ترک نکرده است مگر اینکه ما را از آن برحذر داشته و از آن نهی کرده و به دوری از آن امر کرده است!! چه کسی از ما دوست ندارد که عابدترین مردم باشد؟ چه کسی از ما دوست ندارد که ثروتمندترین مردم باشد؟ چه کسی از ما دوست ندارد که مؤمن باشد؟ چه کسی از ما دوست ندارد که مسلمان باشد؟ چه کسی از ما دوست ندارد که قلبش زنده باشد؟ شکی نیست که هر یک از ما این پنج کلمه را دوست دارد:
1- اولین آنها: «از محرمات دوری کن تا عابدترین مردم باشی».
بیهقی در آداب از نعمان بن بشیر روایت کرده است که گفت: شنیدم رسول الله صلی الله علیه وسلم می فرمود: «حلال آشکار است و حرام آشکار است و بین آن دو امور مشتبهی است که بسیاری از مردم آن را نمی دانند، پس هر کس از شبهات دوری کند، دین و آبروی خود را حفظ کرده است، و هر کس در شبهات واقع شود، در حرام واقع شده است، مانند چوپانی که در اطراف قرقگاه می چرد، نزدیک است که در آن واقع شود، آگاه باشید که برای هر پادشاهی قرقگاهی است، آگاه باشید که قرقگاه خداوند محرمات اوست، آگاه باشید که در بدن پاره گوشتی است که اگر صالح شود، تمام بدن صالح می شود و اگر فاسد شود، تمام بدن فاسد می شود، آگاه باشید که آن قلب است».
2- و دومین آنها: «و به آنچه خداوند برایت تقسیم کرده راضی باش تا ثروتمندترین مردم باشی».
می گویند: قناعت گنجی است که فنا نمی شود!! قناعت چیست؟ و مراتب آن چیست؟ و آثار آن چیست؟ و اسباب رساننده و مؤدی به آن چیست؟ برای پاسخ به این سؤالات می گوییم و توفیق از خداست: قناعت: راضی بودن به آنچه خداوند تقسیم کرده است، هرچند کم باشد، و عدم چشم داشت به آنچه در دست دیگران است، و نشانه ای بر صدق ایمان است. و اما مراتب آن سه است: عالی، متوسط و پایین. اما عالی آن است که انسان به مقدار نیاز از دنیای خود قناعت کند و خود را از تعرض به غیر آن باز دارد. و اما متوسط آن است که قناعت او را به کفایت برساند و اضافات و زیاده روی را حذف کند. و اما پایین آن است که قناعت او را به توقف بر آنچه پیش آمده برساند، پس آنچه را خداوند به او داده است، هرچند زیاد باشد، ناخوش ندارد، و آنچه را که متعذر است، هرچند آسان باشد، طلب نکند.
و اما آثار قناعت بسیار است از جمله: پر شدن قلب از اعتماد به خداوند سبحان و تعالی، و رضایت به آنچه مقدر و تقسیم کرده است، پس انسان زندگی خوبی را می گذراند که در آن شکرگزار نعمت های خداوند است. و رستگاری و بشارت برای کسی است که قناعت کند زیرا خود را از گناهان و معاصی که قلب را از بین می برد و حسنات را از بین می برد مانند حسد و غیبت و سخن چینی و دروغ حفظ می کند. و قانع نفس خود را از متاع دنیا به رغبت در آنچه نزد خداست، باز می دارد. و قانع را خداوند دوست دارد و مردم دوست دارند. و قناعت الفت و محبت را بین افراد جامعه گسترش می دهد. و حقیقتی که در آن هیچ شک و جدالی نیست این است که غنا، غنای نفس است، و عزت در طاعت و قناعت است، و ذلت در معصیت و طمع است.
و از اسباب مؤدی به قناعت: استعانت به خداوند، و توکل بر او، و تسلیم به قضا و قدر اوست. و اینکه دنیا را به اندازه خود قدر بدانیم، و آن را در جایگاه خود قرار دهیم، و اینکه همت را برای آخرت قرار دهیم و در آن به رقابت بپردازیم. و اینکه به حال صالحان و زهد و کفاف و روی گردانی آنها از دنیا و لذت های آن بنگریم. و اینکه در احوال کسانی که پایین تر از ما هستند، تأمل کنیم، و اینکه نفس خود را بر قناعت و کفاف مجاهدت کنیم. و اینکه بدانیم که در قناعت راحتی نفس و سلامتی سینه و اطمینان قلب است، پس قلب را بر آن تمرین دهیم. و اینکه یقین داشته باشیم که رزق نوشته شده است و انسان در رحم مادرش است. و اینکه در آیات قرآن عظیم تدبر کنیم، به ویژه آیاتی که درباره رزق و کسب سخن می گوید. و اینکه بدانیم که رزق تابع مقیاس های بشر از قوت ذکاوت و کثرت حرکت و وسعت معارف نیست. و اینکه بدانیم که عاقبت غنا شر و وبال بر صاحبش است اگر کسب و صرف آن از راه های مشروع نباشد.
3. و سومین آنها: «و به همسایه ات احسان کن تا مؤمن باشی».
بیهقی در شعب الإیمان از ابی شریح کعبی از پیامبر صلی الله علیه وسلم روایت کرده است که فرمود: «به خدا قسم ایمان نیاورده است، به خدا قسم ایمان نیاورده است، به خدا قسم ایمان نیاورده است» گفتند: چه کسی ای رسول خدا؟ فرمود: «همسایه ای که همسایه اش از شر او در امان نباشد». گفتند: شر او چیست؟ فرمود: «شر او». و امام احمد در مسند خود از عایشه از پیامبر صلی الله علیه وسلم روایت کرده است که فرمود: «جبرئیل همواره مرا درباره همسایه سفارش می کرد، تا اینکه گمان کردم او را وارث قرار می دهد».
4. و چهارمین آنها: «و برای مردم آنچه را که برای خودت دوست داری دوست داشته باش تا مسلمان باشی».
ابن حبان در صحیح خود از انس بن مالک از پیامبر صلی الله علیه وسلم روایت کرده است که فرمود: «هیچ یک از شما به خدا ایمان نیاورده است تا اینکه برای برادرش آنچه را که برای خود دوست دارد، دوست داشته باشد».
5. و پنجمین آنها: «و زیاد نخند، زیرا خنده زیاد قلب را می میراند».
ابن حبان در صحیح خود از ابوهریره روایت کرده است که گفت: رسول الله صلی الله علیه وسلم بر گروهی از اصحاب خود گذشت در حالی که می خندیدند، فرمود: «اگر آنچه را که من می دانم، می دانستید، کم می خندیدید و زیاد گریه می کردید». پس جبرئیل نزد او آمد و گفت: خداوند به تو می گوید چرا بندگانم را ناامید می کنی؟ گفت: پس به سوی آنها بازگشت و فرمود: «درست عمل کنید و به هم نزدیک شوید و بشارت باد شما را».
ابو حاتم رضی الله تعالی عنه گفت: "درست عمل کنید" یعنی درستکار باشید، و درستکاری ملازمت با طریقه پیامبر صلی الله علیه وسلم و پیروی از سنت اوست. و قول او: "به هم نزدیک شوید" یعنی از تشدید بر نفس ها آنچه را که طاقت ندارید، تحمیل نکنید. و قول او: "و بشارت باد شما را" یعنی اگر بر طریقه من در درستکاری ملازمت کنید و در اعمال به هم نزدیک شوید، برای شما بهشت است.
شنوندگان گرامی: از حسن استماع شما سپاسگزاریم، وعده ما با شما در حلقه آینده ان شاء الله، تا آن زمان و تا زمانی که شما را ملاقات کنیم و همیشه، شما را در عنایت و حفظ و امنیت خداوند می سپاریم،
و سلام بر شما و رحمت خدا و برکات او.
نوشته شده برای رادیو دفتر رسانه ای مرکزی حزب التحریر
استاد محمد احمد النادی - ولایت اردن –
2014/9/12م
