مع الحدیث الشریف -  من أصبح آمنا في سربه..
مع الحدیث الشریف -  من أصبح آمنا في سربه..

به همه شما شنوندگان گرامی در همه جا، در قسمت جدید برنامه خود "مع الحدیث الشریف" درود می فرستیم و با بهترین درود شروع می کنیم، پس سلام و رحمت خدا بر شما باد.

0:00 0:00
Speed:
October 21, 2025

مع الحدیث الشریف - من أصبح آمنا في سربه..

مع الحدیث الشریف 

من أصبح آمنا في سربه..


به همه شما شنوندگان گرامی در همه جا، در قسمت جدید برنامه خود "مع الحدیث الشریف" درود می فرستیم و با بهترین درود شروع می کنیم، پس سلام و رحمت خدا بر شما باد.

ترمذی در سنن خود روایت کرده است، گفت: عمرو بن مالک و محمود بن خداش بغدادی برای ما حدیث گفتند، گفتند: مروان بن معاویه برای ما حدیث گفت، عبدالرحمن بن ابی شمیله انصاری از سلامه بن عبیدالله بن محصن خطمی از پدرش برای ما حدیث گفت و او مصاحب بود، گفت:

رسول خدا صلی الله علیه و سلم فرمود: «هر کس از شما در حالی صبح کند که در نفس خود در امان باشد، در جسمش سالم باشد و قوت روزش را داشته باشد، پس گویا دنیا برای او جمع شده است»

ابو عیسی گفت: این حدیث حسن غریب است و ما آن را جز از حدیث مروان بن معاویه نمی شناسیم و "حیزت" یعنی جمع شده است، محمد بن اسماعیل برای ما حدیث گفت، حمیدی برای ما حدیث گفت، مروان بن معاویه شبیه آن را برای ما حدیث گفت و در این باب از ابی الدرداء روایت است

قول او: (من أصبح منکم): یعنی ای مؤمنان. (آمنا): یعنی از دشمن نترسد. (في سربه): به مشهور کسر سین یعنی در نفس خود و گفته شده: "السرب" جماعت است، پس معنا در اهل و عیال اوست و گفته شده: با فتح سین یعنی در راه و روش خود و گفته شده: با دو فتحه یعنی در خانه اش. قاری این را از بعضی از شارحان ذکر کرده است. و توربشتی رح گفت: بعضی از آنها جز "السرب" با فتح سین و را نمی پذیرند یعنی در خانه اش و در آن روایتی را ذکر نکرده است: و اگر قولش سالم می ماند که "السرب" بر هر خانه ای اطلاق شود، این قولش جنگی می بود که قوی ترین اقوال باشد، جز اینکه "السرب" به خانه ای گفته می شود که در زمین است. و در قاموس آمده است: "السرب" راه است و با کسر راه و بال و قلب و نفس و جماعت است و با تحریک سوراخ وحشی و حفیره زیر زمین است، انتهی. پس مراد از حدیث مبالغه در حصول امنیت است ولو در خانه ای زیر زمین تنگ مانند سوراخ وحش یا تشبیه به آن در پنهانی و عدم ضایع شدنش.

(معافی): اسم مفعول از باب مفاعله یعنی صحیح و سالم از علت ها و بیماری ها.

(في جسده): یعنی بدنش ظاهرا و باطنا

(عنده قوت یومه): یعنی کفایت قوتش از راه حلال.

(فکانما حیزت): به صیغه مجهول از حیازت و آن جمع و ضمیمه کردن است

(له): ضمیر عائد به "من" است، رابط برای جمله یعنی برای او جمع شده است (دنیا) و در مشکاه با تمامیتش زیاد شده است.

قاری گفت: یعنی با تمامش و "الحذافیر" جوانب است و گفته شده: اعالی و واحد آن "حذْفار" یا "حُذْفُور" است. و معنا این است که گویا تمام دنیا به او داده شده است، انتهی.

ای شنوندگان گرامی:

این حدیث شریف از جوامع الکلم است که غایت آنچه را که انسان در این زندگی دنیا از اساسیاتی که زندگی اش بدون آنها مستقر نمی شود، بیان کرده است و آن عبارتند از:

  1. امنیت که به معنای اطمینان خاطر به جان و مال و فرزند و ناموس است و این را مسکن مناسبی فراهم می کند که از گرما و سرما و مصیبت های روزگار محافظت کند... پس مسکن راحت از مهمترین نیازهای انسان است که برای به دست آوردن آن تلاش می کند. و این حق اوست.

  2. سلامتی بدنی و عقلی و روانی که صاحبش را قادر می سازد تا در زندگی فرو رود... و عقلش را قادر می سازد تا در مشکلات آن تفکر کند... پس با نشاط و قوی به کار روی می آورد تا رزق خود و رزق کسانی را که تحت تکفل او هستند به دست آورد، و با همت و نشاط به عبادت روی می آورد، پس به اذن خدا از خداوند قبولیت را به دست می آورد.... و غم خود و خانواده اش بلکه غم امتش را همانطور که پروردگار جهانیان به او تکلیف کرده است، حمل می کند.

  3. قوت: و قوت: آنچه که بدن انسان از غذا با آن قوام می یابد، همانطور که در معجم الوسیط آمده است. و همانطور که پیامبر صلی الله علیه و سلم آن را تعریف کرده است، هنگامی که فرمود: برای شخص چند لقمه کافی است که کمرش را راست نگه دارد

پس این نیازهای اساسی انسان باید برای هر فردی فراهم شود تا بتواند زندگی شرافتمندانه ای داشته باشد و انسانی صالح و قادر به انجام تکالیف زندگی باشد....

آیا این چیزها برای هر انسانی در این عصر فراهم است.... یک نگاه گسترده به جهان گرسنگان و برهنگان و بیماران و ترسندگان را به ما نشان می دهد که زمین را از آفریقا تا آسیا تا اروپا و آمریکا پر کرده اند، حتی این کشورهایی که ادعای محافظت از حقوق بشر را دارند.... پس فقر و بیماری و ترس و ناامنی بین مردمشان گسترش یافته است.

جهان به یک نظام مسئول و یک دولت مهربان و حامی نیاز دارد که احکامش را اجرا کند و افرادش را سرپرستی کند و از آنها حمایت کند و نیازهای اساسی را از امنیت و سلامتی و قوت برای هر فردی در آنها فراهم کند... و او را قادر سازد تا به اندازه ای که می تواند به رفاه و کمالات دست یابد... این نظامی که جهان فاقد آن است، جز نظام اسلام نیست و این دولت، دولت اسلام، دولت خلافت است که مسلمانان فاقد آن هستند، بلکه بشریت فاقد آن است.... پس آیا قدم های خود را برای بازگرداندن آن از نو تند نمی کنیم تا جهان دوباره از کفایت و امنیت برخوردار شود؟

شنوندگان گرامی، تا زمانی که شما را با حدیث نبوی دیگری ملاقات کنیم، شما را در پناه خدا می گذاریم، و سلام و رحمت خدا بر شما باد.

More from فقه

مع الحدیث الشریف - أتدرون من المفلس

با حدیث شریف

آیا می دانید ورشکسته کیست؟

درود خدا بر شما شنوندگان گرامی، شنوندگان رادیو دفتر رسانه ای مرکزی حزب التحریر، دیدار با شما و برنامه ما با حدیث شریف تجدید می شود، و بهترین چیزی که برنامه خود را با آن آغاز می کنیم، درود اسلام است، پس سلام و رحمت و برکات خدا بر شما باد

در مسند احمد - بَاقِی مُسْنَدِ الْمُکْثِرِین - آمده است که ورشکسته امت من کسی است که روز قیامت با روزه و نماز و زکات می آید و در حالی می آید که به این دشنام داده و به آن تهمت زده و مال این را خورده است.

  حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ عَنْ زُهَیْرٍ عَنِ الْعَلَاءِ عَنْ أَبِیهِ عَنْ أَبِی هُرَیْرَةَ عَنْ النَّبِیِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَیْهِ وَسَلَّمَ قَالَ "هَلْ تَدْرُونَ مَنْ الْمُفْلِسُ" قَالُوا الْمُفْلِسُ فِینَا یَا رَسُولَ اللَّهِ مَنْ لَا دِرْهَمَ لَهُ وَلَا مَتَاعَ قَالَ "إِنَّ الْمُفْلِسَ مِنْ أُمَّتِی مَنْ یَأْتِی یَوْمَ الْقِیَامَةِ بِصِیَامٍ وَصَلَاةٍ وَزَکَاةٍ وَیَأْتِی قَدْ شَتَمَ عِرْضَ هَذَا وَقَذَفَ هَذَا وَأَکَلَ مَالَ هَذَا فَیُقْعَدُ فَیَقْتَصُّ هَذَا مِنْ حَسَنَاتِهِ وَهَذَا مِنْ حَسَنَاتِهِ فَإِنْ فَنِیَتْ حَسَنَاتُهُ قَبْلَ أَنْ یَقْضِیَ مَا عَلَیْهِ مِنْ الْخَطَایَا أُخِذَ مِنْ خَطَایَاهُمْ فَطُرِحَتْ عَلَیْهِ ثُمَّ طُرِحَ فِی النَّارِ"

این حدیث مانند سایر احادیث مهمی است که باید معنای آن را فهمید و درک کرد، زیرا برخی از مردم هستند که با وجود نماز و روزه و زکات، ورشکسته هستند، زیرا به این دشنام داده، به آن تهمت زده، مال این را خورده، خون این را ریخته و این را زده است.

و ورشکستگی او به این صورت است که از حسناتش که سرمایه اوست گرفته می شود و به این داده می شود و به آن بهای تهمت و دشنام و ضربه اش را می پردازد و بعد از اینکه حسناتش تمام شد قبل از اینکه بدهی هایش را بپردازد از گناهان آنها گرفته می شود و بر او انداخته می شود و سپس در آتش انداخته می شود.

و هنگامی که پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم از یاران خود پرسید: آیا می دانید ورشکسته کیست؟ معنای آیا می دانید از درایت است و درایت علم به باطن امور است، آیا می دانید یعنی آیا می دانید ورشکسته واقعی کیست؟ این گفته حضرت علی کرم الله وجهه را تایید می کند: «غنا و فقر بعد از عرضه بر خداست» وقتی این سوال از آنها پرسیده شد، آنها با توجه به تجربیات خود پاسخ دادند، ورشکسته در میان ما کسی است که نه درهم دارد و نه متاعی، این ورشکسته از نظر یاران رسول خداست، پس حضرت فرمود: نه،....قَالَ: إِنَّ الْمُفْلِسَ مِنْ أُمَّتِی مَنْ یَأْتِی یَوْمَ الْقِیَامَةِ بِصِیَامٍ وَصَلَاةٍ وَزَکَاةٍ...

و این گفته حضرت عمر را تایید می کند: هر کس بخواهد روزه بگیرد و هر کس بخواهد نماز بخواند اما این استقامت است، زیرا نماز و روزه و حج و زکات اینها عباداتی هستند که انسان ممکن است آنها را انجام دهد و در نفس خود اخلاص داشته باشد، و ممکن است از روی نفاق انجام دهد، اما مرکز ثقل این است که بر امر خدا منطبق شود.

از خدا می خواهیم که ما را بر حق ثابت قدم بدارد و ما را از بندگان متقی خود قرار دهد و بدی های ما را به خوبی ها تبدیل کند و روز عرضه بر او ما را رسوا نکند، آمین.

شنوندگان گرامی، تا دیداری دیگر و حدیث نبوی دیگر، شما را به خدا می سپاریم که امانت هایش را ضایع نمی کند، و سلام و رحمت و برکات خدا بر شما باد.

نوشته شده برای رادیو 

عفراء تراب

مع الحدیث الشریف - المنافقون وأعمالهم الشریرة

مع الحدیث الشریف

المنافقون وأعمالهم الشریرة

نحییکم جمیعا أیها الأحبة فی کل مکان، فی حلقة جدیدة من برنامجکم "مع الحدیث الشریف" ونبدأ بخیر تحیة، فالسلام علیکم ورحمة الله وبرکاته.

عن بریدة رضی الله عنه قال‏:‏ قال رسول الله صلى الله علیه وسلم‏:‏ ‏"‏لَا تَقُولُوا لِلْمُنَافِقِ سَیِّدٌ فَإِنَّهُ إِنْ یَکُ سَیِّدًا فَقَدْ أَسْخَطْتُمْ رَبَّکُمْ عَزَّ وَجَلَّ‏"‏‏.‏ ‏رواه أبو داود بإسناد صحیح‏.

أیها المستمعون الکرام

إن خیر الکلام کلام الله تعالى، وخیر الهدی هدی نبیه محمد بن عبد الله علیه الصلاة والسلام، أما بعد، 

إن هذا الحدیث الشریف یرشدنا إلى کیفیة التعامل مع المنافقین الذین نعلمهم، حیث کان الرسول صلى الله علیه وسلم هو الوحید الذی یعلم المنافقین کلهم بأسمائهم، ولکن نحن یمکننا أن نعلم بعضهم من صفاتهم، کالذین أرشد إلیهم القرآن بأنهم یقومون بالفروض بتکاسل على مضض، وکالذین یکیدون للإسلام والمسلمین ویشجعون الفتن ویفسدون فی الأرض ویحبون أن تشیع الفاحشة بالدعوة إلیها وحمایتها ورعایتها، وکالذین یقولون الکذب على الإسلام والمسلمین... وغیرهم ممن اتصفوا بالنفاق. 

لذلک علینا أن ندرک ما حسّنه الشرع وما قبحّه، حتى نعرف المنافق من المخلص، فنتخذ الإجراء المناسب تجاهه. لا یجب أن نأمن جانب من یفعل ما یخالف الشرع وهو یظهر أنه یفعل ما یفعله حرصاً على الإسلام والمسلمین، ویجب أن لا نسیر خلفه ولا نؤیده، ولا حتى أقل من ذلک بأن نصفه بسید، وإلا سخط الله سبحانه وتعالى علینا.

علینا نحن المسلمین أن نکون أکثر الناس حرصاً على الإسلام والمسلمین، ولا نترک لمنافق مدخلاً على دیننا وأهلنا، فهم من أخطر ما قد نواجهه هذه الأیام لکثرتهم وتعدد وجوههم. علینا استحضار المیزان الشرعی لقیاس أعمال من یدّعی الإسلام، فالإسلام لنا وقاء من مثل هؤلاء الأشرار. 

الله نسأل أن یحفظ أمتنا من أمثال هؤلاء المجرمین، وأن یرشدنا إلى الطریق المستقیم والمیزان الصحیح الذی نقیس به سلوک الناس فنبتعد عمن لا یحبهم الله، اللهم آمین. 

أحبتنا الکرام، وإلى حین أن نلقاکم مع حدیث نبوی آخر، نترککم فی رعایة الله، والسلام علیکم ورحمة الله وبرکاته.

کتبه للإذاعة: د. ماهر صالح