با حدیث شریف
هرکس دنیا را حلال طلب کند
به همه شما شنوندگان عزیز در هر کجا که هستید، در قسمت جدید برنامه خود "با حدیث شریف" خوش آمد می گوییم و با بهترین درود آغاز می کنیم، سلام و رحمت خدا بر شما باد.
ابن ابی شیبه در مصنف خود روایت کرده است:
أَبُو بَکْرٍ، قَالَ: حَدَّثَنَا وَکِیعٌ، قَالَ: حَدَّثَنَا سُفْیَانُ، عَنْ حَجَّاجِ بْنِ فُرَافِصَةَ، عَنْ رَجُلٍ، عَنْ مَکْحُولٍ، عَنْ أَبِی هُرَیْرَةَ، قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَیْهِ وَسَلَّمَ: "مَنْ طَلَبَ الدُّنْیَا حَلَالاً اسْتِعْفَافاً عَنِ الْمَسْأَلَةِ، وَسَعْیاً عَلَى أَهْلِهِ، وَتَعَطُّفاً عَلَى جَارِهِ، لَقِیَ اللَّهَ وَوَجْهُهُ کَالْقَمَرِ لَیْلَةَ الْبَدْرِ, وَمَنْ طَلَبَ الدُّنْیَا حلالا مُکَاثِراً، مُرَائِیاً، لَقِیَ اللَّهَ وَهُوَ عَلَیْهِ غَضْبَانُ"
در کتاب مرقاة المفاتیح شرح مشکاة المصابیح در شرح این حدیث آمده است:
قوله: (من طلب الدنیا حلالا): یعنی از طریق حلال.
(استعفافاً): یعنی به خاطر طلب عفت از سؤال: در النهایة الاستعفاف طلب العفاف و التعفف، و آن خودداری از حرام و سؤال از مردم است.
(وسعیا على أهله) یعنی: به خاطر خانواده اش از کسانی که نفقه حالش بر او واجب است.
(وتعطفاً على جاره): احسان به او با چیزی که نزد او زیاد است.
(لقی الله تعال یوم القیامة و وجهه) یعنی: و حال آنکه وجهش از جهت کمال نور و نهایت سرور (مثل القمر لیلة البدر): به آن مقید شده است زیرا وقت کمالش است.
(ومن طلب الدنیا حلالاً): یعنی علاوه بر اینکه آن را حرام طلب کند.
(مکاثرا): یعنی در حالی که طالب زیادی مال برای بهترین حال است و آن را در تحسین سرانجام صرف نکند.
(مفاخراً): یعنی بر فقرا چنان که عادت نادانان از ثروتمندان است.
(مرآئیاً): یعنی اگر از او خیری یا عطایی صادر شود.
(لقی الله تعالى وهو علیه غضبان):
و شاید صلی الله علیه وسلم از کسی که حرام طلب می کند، ذکر نکرد، یا به این دلیل که از محتوای کلام فهمیده می شود، یا اشاره به اینکه این از عمل اهل اسلام نیست، یا شعاری مبنی بر اینکه خوردن و نزدیک شدن به حرام، حرام است، حتی اگر طلب و مرامی هم نباشد.
طیبی رحمه الله گفت: و در حدیث معنای قول خداوند متعال است: (یوم تبیض وجوه وتسود وجوه) و این دو عبارت از رضایت خداوند متعال و خشم او هستند، پس قول او: و وجهش مانند ماه است مبالغه در حصول رضایت است به دلالت قول او در مقابلش: و او بر او غضبناک است (رواه البیهقی فی شعب الإیمان، و أبو نعیم فی الحلیة) تمام شد.
شنوندگان گرامی
در این حدیث شریف پیامبر صلی الله علیه وسلم بیان می کند که اسلام همانطور که بر کار حلال تشویق کرده است، همچنین بر انفاق در حلال تشویق کرده و جمع آوری مال یا انفاق آن از روی ریا و فخر و تکبر را حرام کرده است.
انگیزه های کار یعنی تلاش برای کسب (طلب دنیا) نزد مردم چنان که حدیث شریف بیان کرده است بین دو امر است:
تلاشی در اطاعت
و تلاشی در معصیت
اما طلب در اطاعت این است که مرد برای کسب قوت خود کار کند تا مجبور نشود از مردم سؤال کند پس او می خواهد آبروی خود را حفظ کند و خود را از ذلت سؤال حفظ کند.
یا به خاطر کسب نفقه خانواده اش و آن از تکالیفی است که شریعت حنیف او را به آن امر کرده است و آنچه واجب جز با آن تمام نمی شود واجب است لذا این عمل او واجب است.
یا به خاطر زیاد کردن مال خود برای کمک به نیازمندان و امداد به درماندگان پس این عملی است که در آن احساس مسئولیت تجلی می یابد. و حرص بر ادای حق برادری در اسلام.
و اینها انگیزه هایی هستند که اسلام آنها را می خواهد و رحمان از آنها راضی است لذا پاداش آنها ممتاز و عظیم بوده است ....... پس ماه شب بدر در کامل ترین روشنایی و زیبایی خود است. و این حال کسی است که رضایت و محبت خداوند را به دست آورده است.
اما طلب دنیا در معصیت چنان که در حدیث آمده است این است که آن را حلال طلب کند اما برای غایتی حرام
پس جمع آوری مال و زیاد کردن آن بدون اینکه آن را انفاق کند، گنج مال محسوب می شود و خداوند گنج مال را حرام کرده است، خداوند متعال فرموده است: "کسانی که طلا و نقره را گنج می کنند و آن را در راه خدا انفاق نمی کنند، پس آنان را به عذابی دردناک بشارت ده."
و همچنین جمع آوری مال به خاطر انفاق آن از روی ریا برای مردم و فخر و تکبر بر آنان نیز حرام است و فاعل آن به خشم خدا و بد سرانجامی باز می گردد.
خدایا ما را از انفاق کنندگان به معروف قرار ده و ما را از بخیلان یا ریاکاران قرار مده
آمین
شنوندگان گرامی، تا دیداری دیگر با حدیث نبوی دیگر، شما را در پناه خدا می گذاریم، و سلام و رحمت خدا بر شما باد.