با حدیث شریف - هرکس دنیا را حلال طلب کند
با حدیث شریف - هرکس دنیا را حلال طلب کند

به همه شما شنوندگان عزیز در هر کجا که هستید، در قسمت جدید برنامه خود "با حدیث شریف" خوش آمد می گوییم و با بهترین درود آغاز می کنیم، سلام و رحمت خدا بر شما باد.

0:00 0:00
Speed:
July 05, 2025

با حدیث شریف - هرکس دنیا را حلال طلب کند

با حدیث شریف

هرکس دنیا را حلال طلب کند

به همه شما شنوندگان عزیز در هر کجا که هستید، در قسمت جدید برنامه خود "با حدیث شریف" خوش آمد می گوییم و با بهترین درود آغاز می کنیم، سلام و رحمت خدا بر شما باد.

ابن ابی شیبه در مصنف خود روایت کرده است:

أَبُو بَکْرٍ، قَالَ: حَدَّثَنَا وَکِیعٌ، قَالَ: حَدَّثَنَا سُفْیَانُ، عَنْ حَجَّاجِ بْنِ فُرَافِصَةَ، عَنْ رَجُلٍ، عَنْ مَکْحُولٍ، عَنْ أَبِی هُرَیْرَةَ، قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَیْهِ وَسَلَّمَ: "مَنْ طَلَبَ الدُّنْیَا حَلَالاً اسْتِعْفَافاً عَنِ الْمَسْأَلَةِ، وَسَعْیاً عَلَى أَهْلِهِ، وَتَعَطُّفاً عَلَى جَارِهِ، لَقِیَ اللَّهَ وَوَجْهُهُ کَالْقَمَرِ لَیْلَةَ الْبَدْرِ, وَمَنْ طَلَبَ الدُّنْیَا حلالا مُکَاثِراً، مُرَائِیاً، لَقِیَ اللَّهَ وَهُوَ عَلَیْهِ غَضْبَانُ" 

در کتاب مرقاة المفاتیح شرح مشکاة المصابیح در شرح این حدیث آمده است:

قوله: (من طلب الدنیا حلالا): یعنی از طریق حلال.

(استعفافاً): یعنی به خاطر طلب عفت از سؤال: در النهایة الاستعفاف طلب العفاف و التعفف، و آن خودداری از حرام و سؤال از مردم است.

(وسعیا على أهله) یعنی: به خاطر خانواده اش از کسانی که نفقه حالش بر او واجب است.

(وتعطفاً على جاره): احسان به او با چیزی که نزد او زیاد است.

(لقی الله تعال یوم القیامة و وجهه) یعنی: و حال آنکه وجهش از جهت کمال نور و نهایت سرور (مثل القمر لیلة البدر): به آن مقید شده است زیرا وقت کمالش است.

(ومن طلب الدنیا حلالاً): یعنی علاوه بر اینکه آن را حرام طلب کند.

(مکاثرا): یعنی در حالی که طالب زیادی مال برای بهترین حال است و آن را در تحسین سرانجام صرف نکند.

(مفاخراً): یعنی بر فقرا چنان که عادت نادانان از ثروتمندان است.

(مرآئیاً): یعنی اگر از او خیری یا عطایی صادر شود.

(لقی الله تعالى وهو علیه غضبان):

و شاید صلی الله علیه وسلم از کسی که حرام طلب می کند، ذکر نکرد، یا به این دلیل که از محتوای کلام فهمیده می شود، یا اشاره به اینکه این از عمل اهل اسلام نیست، یا شعاری مبنی بر اینکه خوردن و نزدیک شدن به حرام، حرام است، حتی اگر طلب و مرامی هم نباشد.

طیبی رحمه الله گفت: و در حدیث معنای قول خداوند متعال است: (یوم تبیض وجوه وتسود وجوه) و این دو عبارت از رضایت خداوند متعال و خشم او هستند، پس قول او: و وجهش مانند ماه است مبالغه در حصول رضایت است به دلالت قول او در مقابلش: و او بر او غضبناک است (رواه البیهقی فی شعب الإیمان، و أبو نعیم فی الحلیة) تمام شد.

 شنوندگان گرامی 

در این حدیث شریف پیامبر صلی الله علیه وسلم بیان می کند که اسلام همانطور که بر کار حلال تشویق کرده است، همچنین بر انفاق در حلال تشویق کرده و جمع آوری مال یا انفاق آن از روی ریا و فخر و تکبر را حرام کرده است.

انگیزه های کار یعنی تلاش برای کسب (طلب دنیا) نزد مردم چنان که حدیث شریف بیان کرده است بین دو امر است:

تلاشی در اطاعت 

و تلاشی در معصیت 

اما طلب در اطاعت این است که مرد برای کسب قوت خود کار کند تا مجبور نشود از مردم سؤال کند پس او می خواهد آبروی خود را حفظ کند و خود را از ذلت سؤال حفظ کند. 

یا به خاطر کسب نفقه خانواده اش و آن از تکالیفی است که شریعت حنیف او را به آن امر کرده است و آنچه واجب جز با آن تمام نمی شود واجب است لذا این عمل او واجب است.

یا به خاطر زیاد کردن مال خود برای کمک به نیازمندان و امداد به درماندگان پس این عملی است که در آن احساس مسئولیت تجلی می یابد. و حرص بر ادای حق برادری در اسلام.

و اینها انگیزه هایی هستند که اسلام آنها را می خواهد و رحمان از آنها راضی است لذا پاداش آنها ممتاز و عظیم بوده است ....... پس ماه شب بدر در کامل ترین روشنایی و زیبایی خود است. و این حال کسی است که رضایت و محبت خداوند را به دست آورده است.  

اما طلب دنیا در معصیت چنان که در حدیث آمده است این است که آن را حلال طلب کند اما برای غایتی حرام 

پس جمع آوری مال و زیاد کردن آن بدون اینکه آن را انفاق کند، گنج مال محسوب می شود و خداوند گنج مال را حرام کرده است، خداوند متعال فرموده است: "کسانی که طلا و نقره را گنج می کنند و آن را در راه خدا انفاق نمی کنند، پس آنان را به عذابی دردناک بشارت ده."

و همچنین جمع آوری مال به خاطر انفاق آن از روی ریا برای مردم و فخر و تکبر بر آنان نیز حرام است و فاعل آن به خشم خدا و بد سرانجامی باز می گردد.

خدایا ما را از انفاق کنندگان به معروف قرار ده و ما را از بخیلان یا ریاکاران قرار مده 

آمین

 شنوندگان گرامی، تا دیداری دیگر با حدیث نبوی دیگر، شما را در پناه خدا می گذاریم، و سلام و رحمت خدا بر شما باد.

More from فقه

مع الحدیث الشریف - أتدرون من المفلس

با حدیث شریف

آیا می دانید ورشکسته کیست؟

درود خدا بر شما شنوندگان گرامی، شنوندگان رادیو دفتر رسانه ای مرکزی حزب التحریر، دیدار با شما و برنامه ما با حدیث شریف تجدید می شود، و بهترین چیزی که برنامه خود را با آن آغاز می کنیم، درود اسلام است، پس سلام و رحمت و برکات خدا بر شما باد

در مسند احمد - بَاقِی مُسْنَدِ الْمُکْثِرِین - آمده است که ورشکسته امت من کسی است که روز قیامت با روزه و نماز و زکات می آید و در حالی می آید که به این دشنام داده و به آن تهمت زده و مال این را خورده است.

  حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ عَنْ زُهَیْرٍ عَنِ الْعَلَاءِ عَنْ أَبِیهِ عَنْ أَبِی هُرَیْرَةَ عَنْ النَّبِیِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَیْهِ وَسَلَّمَ قَالَ "هَلْ تَدْرُونَ مَنْ الْمُفْلِسُ" قَالُوا الْمُفْلِسُ فِینَا یَا رَسُولَ اللَّهِ مَنْ لَا دِرْهَمَ لَهُ وَلَا مَتَاعَ قَالَ "إِنَّ الْمُفْلِسَ مِنْ أُمَّتِی مَنْ یَأْتِی یَوْمَ الْقِیَامَةِ بِصِیَامٍ وَصَلَاةٍ وَزَکَاةٍ وَیَأْتِی قَدْ شَتَمَ عِرْضَ هَذَا وَقَذَفَ هَذَا وَأَکَلَ مَالَ هَذَا فَیُقْعَدُ فَیَقْتَصُّ هَذَا مِنْ حَسَنَاتِهِ وَهَذَا مِنْ حَسَنَاتِهِ فَإِنْ فَنِیَتْ حَسَنَاتُهُ قَبْلَ أَنْ یَقْضِیَ مَا عَلَیْهِ مِنْ الْخَطَایَا أُخِذَ مِنْ خَطَایَاهُمْ فَطُرِحَتْ عَلَیْهِ ثُمَّ طُرِحَ فِی النَّارِ"

این حدیث مانند سایر احادیث مهمی است که باید معنای آن را فهمید و درک کرد، زیرا برخی از مردم هستند که با وجود نماز و روزه و زکات، ورشکسته هستند، زیرا به این دشنام داده، به آن تهمت زده، مال این را خورده، خون این را ریخته و این را زده است.

و ورشکستگی او به این صورت است که از حسناتش که سرمایه اوست گرفته می شود و به این داده می شود و به آن بهای تهمت و دشنام و ضربه اش را می پردازد و بعد از اینکه حسناتش تمام شد قبل از اینکه بدهی هایش را بپردازد از گناهان آنها گرفته می شود و بر او انداخته می شود و سپس در آتش انداخته می شود.

و هنگامی که پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم از یاران خود پرسید: آیا می دانید ورشکسته کیست؟ معنای آیا می دانید از درایت است و درایت علم به باطن امور است، آیا می دانید یعنی آیا می دانید ورشکسته واقعی کیست؟ این گفته حضرت علی کرم الله وجهه را تایید می کند: «غنا و فقر بعد از عرضه بر خداست» وقتی این سوال از آنها پرسیده شد، آنها با توجه به تجربیات خود پاسخ دادند، ورشکسته در میان ما کسی است که نه درهم دارد و نه متاعی، این ورشکسته از نظر یاران رسول خداست، پس حضرت فرمود: نه،....قَالَ: إِنَّ الْمُفْلِسَ مِنْ أُمَّتِی مَنْ یَأْتِی یَوْمَ الْقِیَامَةِ بِصِیَامٍ وَصَلَاةٍ وَزَکَاةٍ...

و این گفته حضرت عمر را تایید می کند: هر کس بخواهد روزه بگیرد و هر کس بخواهد نماز بخواند اما این استقامت است، زیرا نماز و روزه و حج و زکات اینها عباداتی هستند که انسان ممکن است آنها را انجام دهد و در نفس خود اخلاص داشته باشد، و ممکن است از روی نفاق انجام دهد، اما مرکز ثقل این است که بر امر خدا منطبق شود.

از خدا می خواهیم که ما را بر حق ثابت قدم بدارد و ما را از بندگان متقی خود قرار دهد و بدی های ما را به خوبی ها تبدیل کند و روز عرضه بر او ما را رسوا نکند، آمین.

شنوندگان گرامی، تا دیداری دیگر و حدیث نبوی دیگر، شما را به خدا می سپاریم که امانت هایش را ضایع نمی کند، و سلام و رحمت و برکات خدا بر شما باد.

نوشته شده برای رادیو 

عفراء تراب

مع الحدیث الشریف - المنافقون وأعمالهم الشریرة

مع الحدیث الشریف

المنافقون وأعمالهم الشریرة

نحییکم جمیعا أیها الأحبة فی کل مکان، فی حلقة جدیدة من برنامجکم "مع الحدیث الشریف" ونبدأ بخیر تحیة، فالسلام علیکم ورحمة الله وبرکاته.

عن بریدة رضی الله عنه قال‏:‏ قال رسول الله صلى الله علیه وسلم‏:‏ ‏"‏لَا تَقُولُوا لِلْمُنَافِقِ سَیِّدٌ فَإِنَّهُ إِنْ یَکُ سَیِّدًا فَقَدْ أَسْخَطْتُمْ رَبَّکُمْ عَزَّ وَجَلَّ‏"‏‏.‏ ‏رواه أبو داود بإسناد صحیح‏.

أیها المستمعون الکرام

إن خیر الکلام کلام الله تعالى، وخیر الهدی هدی نبیه محمد بن عبد الله علیه الصلاة والسلام، أما بعد، 

إن هذا الحدیث الشریف یرشدنا إلى کیفیة التعامل مع المنافقین الذین نعلمهم، حیث کان الرسول صلى الله علیه وسلم هو الوحید الذی یعلم المنافقین کلهم بأسمائهم، ولکن نحن یمکننا أن نعلم بعضهم من صفاتهم، کالذین أرشد إلیهم القرآن بأنهم یقومون بالفروض بتکاسل على مضض، وکالذین یکیدون للإسلام والمسلمین ویشجعون الفتن ویفسدون فی الأرض ویحبون أن تشیع الفاحشة بالدعوة إلیها وحمایتها ورعایتها، وکالذین یقولون الکذب على الإسلام والمسلمین... وغیرهم ممن اتصفوا بالنفاق. 

لذلک علینا أن ندرک ما حسّنه الشرع وما قبحّه، حتى نعرف المنافق من المخلص، فنتخذ الإجراء المناسب تجاهه. لا یجب أن نأمن جانب من یفعل ما یخالف الشرع وهو یظهر أنه یفعل ما یفعله حرصاً على الإسلام والمسلمین، ویجب أن لا نسیر خلفه ولا نؤیده، ولا حتى أقل من ذلک بأن نصفه بسید، وإلا سخط الله سبحانه وتعالى علینا.

علینا نحن المسلمین أن نکون أکثر الناس حرصاً على الإسلام والمسلمین، ولا نترک لمنافق مدخلاً على دیننا وأهلنا، فهم من أخطر ما قد نواجهه هذه الأیام لکثرتهم وتعدد وجوههم. علینا استحضار المیزان الشرعی لقیاس أعمال من یدّعی الإسلام، فالإسلام لنا وقاء من مثل هؤلاء الأشرار. 

الله نسأل أن یحفظ أمتنا من أمثال هؤلاء المجرمین، وأن یرشدنا إلى الطریق المستقیم والمیزان الصحیح الذی نقیس به سلوک الناس فنبتعد عمن لا یحبهم الله، اللهم آمین. 

أحبتنا الکرام، وإلى حین أن نلقاکم مع حدیث نبوی آخر، نترککم فی رعایة الله، والسلام علیکم ورحمة الله وبرکاته.

کتبه للإذاعة: د. ماهر صالح