مع الحدیث الشریف - رَايَته سَوْدَاءَ وَلِوَاؤُهُ أَبْيَضَ
مع الحدیث الشریف - رَايَته سَوْدَاءَ وَلِوَاؤُهُ أَبْيَضَ

به همه شما شنوندگان گرامی در هر کجا که هستید، در حلقه جدید برنامه تان "مع الحدیث الشریف" خوش آمد می گوییم و با بهترین درود آغاز می کنیم، پس سلام علیکم و رحمة الله و برکاته

0:00 0:00
Speed:
September 15, 2025

مع الحدیث الشریف - رَايَته سَوْدَاءَ وَلِوَاؤُهُ أَبْيَضَ

مع الحدیث الشریف

رَايَته سَوْدَاءَ وَلِوَاؤُهُ أَبْيَضَ

به همه شما شنوندگان گرامی در هر کجا که هستید، در حلقه جدید برنامه تان "مع الحدیث الشریف" خوش آمد می گوییم و با بهترین درود آغاز می کنیم، پس سلام علیکم و رحمة الله و برکاته

روى الترمذي في سننه قال: حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ إِسْحَقَ وَهُوَ السَّالِحَانِيُّ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ حَيَّانَ قَال سَمِعْتُ أَبَا مِجْلَزٍ لَاحِقَ بْنَ حُمَيْدٍ يُحَدِّثُ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ: كَانَتْ رَايَةُ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ سَوْدَاءَ وَلِوَاؤُهُ أَبْيَضَ

قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ مِنْ هَذَا الْوَجْهِ مِنْ حَدِيثِ ابْنِ عَبَّاسٍ 

مستمعينا الكرام:

 این حدیث شریف برای ما روشن می کند که رسول خدا صلی الله علیه وسلم در جنگ های خود از رایه و لوا استفاده می کردند، پس رایه چیست و لوا چیست؟

معنای لغوی: در قاموس المحیط در معنای رایه و معنای لوا آمده است:

در ماده (رَوِيَ): (...... و الراية: العَلَم، ج: رايات ....) 

در ماده (لَوِيَ): (.... و اللواء بالمد العَلَم، ج ألوية). و بر این اساس، معنای رایه و معنای لوا در لغت یکی است: علم.

سپس شریعت برای هر یک از آنها از نظر استعمال معنای شرعی به شرح زیر قرار داده است:

لوا: سفید و روی آن نوشته شده است "لا إله إلا الله، محمد رسول الله"، با خط سیاه

و آن برای امیر لشکر یا فرمانده لشکر بسته می شود، و نشانه جایگاه اوست، و با این جایگاه هر کجا که باشد می چرخد، و دلیل بستن لوا برای امیر لشکر روایتی است که نسائی از انس نقل کرده است: (که او صلی الله علیه وسلم هنگامی که اسامه بن زید را به فرماندهی لشکر برای جنگ با روم منصوب کرد، لوای او را با دست خود بست).

رایه: سیاه، و روی آن نوشته شده است: "لا إله إلا الله محمد رسول الله" با خط سفید. و آن با فرماندهان فرق های لشکر است: (کتائب، سرایا، و واحدهای دیگر لشکر). و دلیل آن این است که رسول خدا صلی الله علیه وسلم که فرمانده لشکر در خیبر بودند، فرمودند: "فردا رایه را به مردی خواهم داد که خدا و رسولش را دوست دارد، و خدا و رسولش او را دوست دارند، و آن را به علی داد". پس علی کرم الله وجهه در آن زمان فرمانده فرقه یا کتیبه ای در لشکر محسوب می شد.... و در کتاب تفسیر طبری از حارث بن حسان بکری آمده است که گفت: بر رسول خدا صلی الله علیه وسلم وارد شدم،..... وارد مسجد شدم، دیدم رسول خدا صلی الله علیه وسلم بر منبر است، و بلال شمشیر به کمر بسته است، و رایه های سیاه است. گفتم: این چیست؟ گفتند: عمرو بن عاص از جنگ خود آمده است، پس معنای: (پس رایه های سیاه) این است که رایه های زیادی با لشکر بود در حالی که امیر آن یک نفر بود و او عمرو بن عاص بود، پس این یعنی که آن با روسای کتائب و واحدها بود...

از این رو، بلند کردن رایه و لوا به شرح زیر است:

برای لشکر:

  1. در حالت جنگ موجود:

  1. لوا ملازم مقر امیر لشکر است، و اصل این است که بر نیزه پیچیده شود، اما می توان آن را پس از بررسی جنبه امنیتی باز کرد.

  2. یک رایه وجود دارد که فرمانده میدان آن را حمل می کند، و اگر خلیفه در میدان باشد، حمل لوا نیز جایز است.

  1. در حالت صلح:

  1. لوا برای فرماندهان لشکرها بسته می شود، و بر نیزه پیچیده می شود، و می توان آن را بر مقرهای فرماندهان لشکرها باز کرد.

  2. رایه ها در لشکر با فرقه ها و کتائب و سرایا و واحدها و تشکیلات دیگر منتشر می شوند.

  3. ممکن است هر فرقه یا کتیبه ... یک رایه خاص داشته باشد که آن را متمایز کند (اداریا) و با رایه بلند شود.

برای ادارات و مؤسسات دولتی و ادارات امنیتی آن، فقط رایه بر روی همه آنها بلند می شود به استثنای دار الخلافه.

دار الخلافه بر آن لوا بلند می شود با این اعتبار که خلیفه فرمانده لشکر شرعا است.

و جایز است که با لوا رایه بر آن بلند شود (اداریا) زیرا دار الخلافه راس مؤسسات دولتی است. 

مؤسسات خصوصی و مردم عادی می توانند رایه را حمل کنند و بر مؤسسات و خانه های خود بلند کنند، به ویژه در مناسبت های اعیاد و پیروزی و مانند آن. 

اما هیئت بلند کردن لوا و رایه:

اصل در لوا این است که بر سر نیزه پیچیده شود، و جز برای ضرورت باز نشود، برای مثال بر فراز دار الخلافه به دلیل اهمیت دار باز می شود، و همچنین بر فراز مقرهای فرماندهان لشکرها در حالت صلح باز می شود تا امت عظمت لواهای لشکرهای خود را ببیند. اما اگر این ضرورت با جنبه امنیتی تعارض پیدا کرد، به این صورت که ترس از این باشد که دشمن مقرهای فرماندهان سپاه را بشناسد، پس لوا به اصل خود برمی گردد و آن این است که باز نشود بلکه پیچیده باقی بماند.

اما رایه رها می شود تا باد آن را به حرکت درآورد مانند پرچم ها در زمان کنونی، و به همین دلیل بر ادارات دولتی قرار داده می شود.

خدایا لواء را برافراشته بر فراز دارالخلافه آینده، خلافت دوم بر منهاج نبوت به ما نشان ده، و پرچم عقاب بر فراز موسسات عمومی و خصوصی ما به اهتزاز درآید، و در دستان سربازان ما با آن تکان دهند در حالی که شعارهای پیروزی و فتح آشکار و شادی بازگشت آنچه از سرزمین های مسلمانان اشغال شده است را سر می دهند،.... عاجلا غیر آجل، به رحمتت ای مهربانترین مهربانان.     

شنوندگان گرامی، تا زمانی که شما را با حدیث نبوی دیگری ملاقات کنیم، شما را در پناه خدا می گذاریم، و السلام علیکم و رحمة الله و برکاته.

More from فقه

مع الحدیث الشریف - أتدرون من المفلس

با حدیث شریف

آیا می دانید ورشکسته کیست؟

درود خدا بر شما شنوندگان گرامی، شنوندگان رادیو دفتر رسانه ای مرکزی حزب التحریر، دیدار با شما و برنامه ما با حدیث شریف تجدید می شود، و بهترین چیزی که برنامه خود را با آن آغاز می کنیم، درود اسلام است، پس سلام و رحمت و برکات خدا بر شما باد

در مسند احمد - بَاقِی مُسْنَدِ الْمُکْثِرِین - آمده است که ورشکسته امت من کسی است که روز قیامت با روزه و نماز و زکات می آید و در حالی می آید که به این دشنام داده و به آن تهمت زده و مال این را خورده است.

  حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ عَنْ زُهَیْرٍ عَنِ الْعَلَاءِ عَنْ أَبِیهِ عَنْ أَبِی هُرَیْرَةَ عَنْ النَّبِیِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَیْهِ وَسَلَّمَ قَالَ "هَلْ تَدْرُونَ مَنْ الْمُفْلِسُ" قَالُوا الْمُفْلِسُ فِینَا یَا رَسُولَ اللَّهِ مَنْ لَا دِرْهَمَ لَهُ وَلَا مَتَاعَ قَالَ "إِنَّ الْمُفْلِسَ مِنْ أُمَّتِی مَنْ یَأْتِی یَوْمَ الْقِیَامَةِ بِصِیَامٍ وَصَلَاةٍ وَزَکَاةٍ وَیَأْتِی قَدْ شَتَمَ عِرْضَ هَذَا وَقَذَفَ هَذَا وَأَکَلَ مَالَ هَذَا فَیُقْعَدُ فَیَقْتَصُّ هَذَا مِنْ حَسَنَاتِهِ وَهَذَا مِنْ حَسَنَاتِهِ فَإِنْ فَنِیَتْ حَسَنَاتُهُ قَبْلَ أَنْ یَقْضِیَ مَا عَلَیْهِ مِنْ الْخَطَایَا أُخِذَ مِنْ خَطَایَاهُمْ فَطُرِحَتْ عَلَیْهِ ثُمَّ طُرِحَ فِی النَّارِ"

این حدیث مانند سایر احادیث مهمی است که باید معنای آن را فهمید و درک کرد، زیرا برخی از مردم هستند که با وجود نماز و روزه و زکات، ورشکسته هستند، زیرا به این دشنام داده، به آن تهمت زده، مال این را خورده، خون این را ریخته و این را زده است.

و ورشکستگی او به این صورت است که از حسناتش که سرمایه اوست گرفته می شود و به این داده می شود و به آن بهای تهمت و دشنام و ضربه اش را می پردازد و بعد از اینکه حسناتش تمام شد قبل از اینکه بدهی هایش را بپردازد از گناهان آنها گرفته می شود و بر او انداخته می شود و سپس در آتش انداخته می شود.

و هنگامی که پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم از یاران خود پرسید: آیا می دانید ورشکسته کیست؟ معنای آیا می دانید از درایت است و درایت علم به باطن امور است، آیا می دانید یعنی آیا می دانید ورشکسته واقعی کیست؟ این گفته حضرت علی کرم الله وجهه را تایید می کند: «غنا و فقر بعد از عرضه بر خداست» وقتی این سوال از آنها پرسیده شد، آنها با توجه به تجربیات خود پاسخ دادند، ورشکسته در میان ما کسی است که نه درهم دارد و نه متاعی، این ورشکسته از نظر یاران رسول خداست، پس حضرت فرمود: نه،....قَالَ: إِنَّ الْمُفْلِسَ مِنْ أُمَّتِی مَنْ یَأْتِی یَوْمَ الْقِیَامَةِ بِصِیَامٍ وَصَلَاةٍ وَزَکَاةٍ...

و این گفته حضرت عمر را تایید می کند: هر کس بخواهد روزه بگیرد و هر کس بخواهد نماز بخواند اما این استقامت است، زیرا نماز و روزه و حج و زکات اینها عباداتی هستند که انسان ممکن است آنها را انجام دهد و در نفس خود اخلاص داشته باشد، و ممکن است از روی نفاق انجام دهد، اما مرکز ثقل این است که بر امر خدا منطبق شود.

از خدا می خواهیم که ما را بر حق ثابت قدم بدارد و ما را از بندگان متقی خود قرار دهد و بدی های ما را به خوبی ها تبدیل کند و روز عرضه بر او ما را رسوا نکند، آمین.

شنوندگان گرامی، تا دیداری دیگر و حدیث نبوی دیگر، شما را به خدا می سپاریم که امانت هایش را ضایع نمی کند، و سلام و رحمت و برکات خدا بر شما باد.

نوشته شده برای رادیو 

عفراء تراب

مع الحدیث الشریف - المنافقون وأعمالهم الشریرة

مع الحدیث الشریف

المنافقون وأعمالهم الشریرة

نحییکم جمیعا أیها الأحبة فی کل مکان، فی حلقة جدیدة من برنامجکم "مع الحدیث الشریف" ونبدأ بخیر تحیة، فالسلام علیکم ورحمة الله وبرکاته.

عن بریدة رضی الله عنه قال‏:‏ قال رسول الله صلى الله علیه وسلم‏:‏ ‏"‏لَا تَقُولُوا لِلْمُنَافِقِ سَیِّدٌ فَإِنَّهُ إِنْ یَکُ سَیِّدًا فَقَدْ أَسْخَطْتُمْ رَبَّکُمْ عَزَّ وَجَلَّ‏"‏‏.‏ ‏رواه أبو داود بإسناد صحیح‏.

أیها المستمعون الکرام

إن خیر الکلام کلام الله تعالى، وخیر الهدی هدی نبیه محمد بن عبد الله علیه الصلاة والسلام، أما بعد، 

إن هذا الحدیث الشریف یرشدنا إلى کیفیة التعامل مع المنافقین الذین نعلمهم، حیث کان الرسول صلى الله علیه وسلم هو الوحید الذی یعلم المنافقین کلهم بأسمائهم، ولکن نحن یمکننا أن نعلم بعضهم من صفاتهم، کالذین أرشد إلیهم القرآن بأنهم یقومون بالفروض بتکاسل على مضض، وکالذین یکیدون للإسلام والمسلمین ویشجعون الفتن ویفسدون فی الأرض ویحبون أن تشیع الفاحشة بالدعوة إلیها وحمایتها ورعایتها، وکالذین یقولون الکذب على الإسلام والمسلمین... وغیرهم ممن اتصفوا بالنفاق. 

لذلک علینا أن ندرک ما حسّنه الشرع وما قبحّه، حتى نعرف المنافق من المخلص، فنتخذ الإجراء المناسب تجاهه. لا یجب أن نأمن جانب من یفعل ما یخالف الشرع وهو یظهر أنه یفعل ما یفعله حرصاً على الإسلام والمسلمین، ویجب أن لا نسیر خلفه ولا نؤیده، ولا حتى أقل من ذلک بأن نصفه بسید، وإلا سخط الله سبحانه وتعالى علینا.

علینا نحن المسلمین أن نکون أکثر الناس حرصاً على الإسلام والمسلمین، ولا نترک لمنافق مدخلاً على دیننا وأهلنا، فهم من أخطر ما قد نواجهه هذه الأیام لکثرتهم وتعدد وجوههم. علینا استحضار المیزان الشرعی لقیاس أعمال من یدّعی الإسلام، فالإسلام لنا وقاء من مثل هؤلاء الأشرار. 

الله نسأل أن یحفظ أمتنا من أمثال هؤلاء المجرمین، وأن یرشدنا إلى الطریق المستقیم والمیزان الصحیح الذی نقیس به سلوک الناس فنبتعد عمن لا یحبهم الله، اللهم آمین. 

أحبتنا الکرام، وإلى حین أن نلقاکم مع حدیث نبوی آخر، نترککم فی رعایة الله، والسلام علیکم ورحمة الله وبرکاته.

کتبه للإذاعة: د. ماهر صالح