د ذکاوت د سرعت کتاب لنډیز - شپږمه برخه
د ذکاوت د سرعت کتاب لنډیز - شپږمه برخه

 

0:00 0:00
Speed:
August 16, 2025

د ذکاوت د سرعت کتاب لنډیز - شپږمه برخه

د ذکاوت د سرعت کتاب لنډیز - شپږمه برخه

کړاو او د ذکاوت سرعت

 کړاو د فکر وروالي تداوي کوي، یعنې د ذکاوت سرعت تداوي کوي، خو هغه کړاو چې د فکر وروالي تداوي کوي، باید یو څه ورسره اضافه شي ترڅو د ذکاوت سرعت تداوي کړي، او هغه دا چې د ذکاوت په سرعت دلالت کوونکي شیان څرګند شي. د ذکاوت سرعت د ادراک له سرعت څخه رامینځته کیږي، او دا یوازې د ادراک له سرعت څخه راتلای شي، مګر د ادراک سرعت اړینه نده چې د ذکاوت سرعت ته ورسیږي. 

له همدې ځایه هڅه د خلکو په منځ کې د ادراک د سرعت په پیدا کولو باندې متمرکزه وه، خو د ادراک دا سرعت کیدای شي د ذکاوت سرعت تولید کړي او یا یې تولید نکړي، نو ځکه باید نور شیان هم ورسره اضافه شي ترڅو یې تولید کړي، او هغه دا چې په وړاندې کیدونکو شیانو کې یو څه زیات شي، یعنې په وړاندې کیدونکو چارو کې هغه څه څرګند شي چې په حقیقت کې درک کیږي. په دې اساس، که څه هم کړاو د فکر سرعت پیدا کوي، خو حتماً د ذکاوت سرعت نه پیدا کوي.

خو د ذکاوت د سرعت په پیدا کولو او د ذکاوت د سرعت د ګټور او مثمر ګرځولو لپاره باید یو بل څه ورسره اضافه شي، او هغه دا چې وړاندې کیدونکو شیانو ته پام وشي، یا د هغوی نیمګړتیاوې او یا هغه پټې چارې چې پکې شتون لري، څرګندې شي.

څه باید لومړی ترسره شي

د فکر تقدس کول یو مستحب بلکې واجب کار دی، ځکه چې دا د ارزښتونو څخه یو لوړ ارزښت دی، او د دې لپاره چې د خلکو د فکر کولو مخه ونه نیول شي او د فکر کولو تقدس له منځه لاړ نشي، نو باید یو څه ترسره شي، او هغه د فکر کولو تر څنګ د نورو شیانو پیدا کول دي. د مثال په توګه، د خلکو د فکر کولو تر څنګ د دې فکر لپاره واقعیت یا د هغه څه واقعیت چې دوی پکې فکر کوي رامنځته کوو، نو دوی په میکانیزمونو کې فکر نه کوي. په دې توګه، موږ د فکر کولو مخه نه نیسو او د فکر تقدس له منځه نه وړو، بلکې هغه په خپل ځای کې ږدو. 

د بېلګې په توګه: فکر کول د هغه څه له مخې چې په هغې کې فکر کیږي روان وساتل شي، که چیرې هغه څه وي چې په هغې کې سرعت په کار وي، نو موږ سرعت پیدا کوو او هغه د کړاو په وسیله، او که هغه څه وي چې وروالي په هغې کې لازمي وي، نو وروالي دې پکې وي، نو موږ فکر ته اجازه ورکوو چې د هغه څه له مخې حرکت وکړي چې پکې فکر کوي، نه د هغه څه له مخې چې موږ یې ترې غواړو. یعنې دا چې روحونه دې په فکر کولو بوخت نه وي او نه دې فکر ته تقدس ورکوي، او دا هرڅه باید په داسې ډول ترسره شي چې د فکر کولو او په هغې کې د بوختیا مخه ونه نیسي او د فکر کولو تقدس کمزوری او یا له منځه لاړ نشي.

نو که چیرې د علاج کولو اراده وي: د فکر کولو علاج او د ذکاوت د سرعت علاج، نو باید په عاطفې او په مرکز او تاثیر یې تمرکز وشي. ځکه چې عاطفې ته د انسان متوجه کیدل هغه په ژوند کې بې ضابطې ګرځوي، او په یوازې فکر کولو او یا په یوازې عقل بوختیا په ژوند کې د مقاومت توان له لاسه ورکوي، ځکه چې عاطفه محرک ده او عقل لارښود دی. نو ستونزه د خلکو په فکر کولو او د هغې په تقدس کولو کې نه ده، بلکې مسأله د عاطفې بیرته خپل مرکز ته راوستل دي. یعنې د عاطفې له پامه غورځول: د عقل له پامه غورځول دي، ځکه چې هغه د عاطفې پرته نتیجه نه ورکوي، نو که هغه له پامه ونه غورځول شي، خو بیا هم نتیجه نه ورکوي، نو ځکه لومړی کار چې باید ترسره شي هغه د فکر کولو ترڅنګ په عاطفې بوختیا ده.

کړاو او د ذکاوت سرعت

په یوه شي او یا په یوه ټاکلې پېښه کې د ذکاوت سرعت باید ذاتي وي، او شخص باید د پیښو او حالاتو په پوهیدو توان ولري، نو ځکه کړاو د ذکاوت د سرعت مفکوره پیدا کوي، خو خپله د ذکاوت سرعت نه پیدا کوي، د ذکاوت سرعت یو داسې څه دي چې د فکر سرعت او د یو شي او یوې پیښې د ادراک له سرعت سره تړاو لري، او دغه راز د ذکاوت د سرعت مفکوره هم د شخص په ذهن کې موجوده وي.

د ذکاوت سرعت باید په خلکو کې ذاتي وي، او ترڅو له هغه چا څخه صادر شي چې د هغې مفکوره یې لري، نو په یوې ټاکلې پیښه کې باید ځینې چارو او ځانګړو حالاتو ته پام وشي، نو مخکې مو چې د ذکاوت د سرعت د پیدا کولو لپاره کوم بحثونه کړي، هغه د هغې د مفکورې د پیدا کولو او یا هغې ته د چمتووالي لپاره کار دی. هغه څه چې موږ شکایت کوو هغه یوازې د ذکاوت د سرعت نشتون نه دی، بلکې هغه څه چې موږ شکایت کوو هغه په بشپړه توګه د هغې د مفکورې نشتون او هغې ته د چمتووالي نشتون دی، نو کار د هغې د مفکورې او هغې ته د چمتووالي د پیدا کولو لپاره دی، او بیا وروسته هغه مشاهدې، واقعیتونه، پیښې او فورمولونه پرېښودل کیږي ترڅو د هغې په پیدا کولو کې مرسته وکړي.

د هغه څه واقعیت چې په حقیقت کې شتون لري:

واقعیت د فکر د وروالي شتون دی، او دا یوازې په ټوله کې د ذکاوت د سرعت مفکوره له منځه وړلو لپاره کافي ندي، نو باید د درس او تحقیق مفکوره په عام ډول له منځه یوړل شي. نو خاوره دا ده چې نفس د علاج لپاره چمتو وي، د ناروغۍ په خطر پوه شي، او اقلیم دا دی چې په دې اړه عامه نظر موجود وي. نو موضوع په اصل کې د ژوند شیانو ته کتنه ده، نو که کتنه داسې وي چې هرڅه نظر، مطالعې او تحقیق ته اړتیا لري، نو د ذکاوت سرعت، یعنې د فکر سرعت هیڅکله نشي پیدا کیدی.

روحونه باید له فکر کولو څخه منع نه شي، بلکې د فکر سرعت ته باید متوجه شي. نو که چیرې شرایط د درس او تحقیق غوښتنه کوي، نو درس او تحقیق باید وشي، او که چیرې شرایط د دې غوښتنه کوي، نو د درس او تحقیق په اړه فکر کول سم ندي، بلکې د ادراک د ذکاوت د سرعت له امله باید په کار کې سرعت ته انتقال شي، نو ځکه شرایط حاکم دي. 

په ځیرکو خلکو کې باید د فکر کولو په سرعت کې مینه پیدا شي، بلکې دوی باید د فکر کولو په سرعت عادت شي، او دوی د خپلې ځیرکتیا له امله د فکر کولو په سرعت او د قضاوت په سرعت کې میلان لري. نو دوی ته ویل کیږي چې هر فکر باید سرعت ولري، نو دوی سره ځانګړې معامله کیږي. 

لنډه دا چې ټولنه په ټوله کې اخیستل کیږي او له هغې څخه د درس او تحقیق مفکوره لرې کیږي، او هغه په هر هغه څه کې د مثالونو په وړاندې کولو سره چې درس او تحقیق ته اړتیا لري او هغه څه چې ورته اړتیا نه لري، او که دا کار په یوه شي کې په دوو مختلفو حالتونو کې وي، نو ډیره ښه ده.

More from فکر

په کتاب کې فکرونه: "د اسلامي ارواپوهنې عناصر" - اوولسمه برخه

په کتاب کې فکرونه: "د اسلامي ارواپوهنې عناصر"

د استاد محمد احمد النادي لخوا چمتو شوی

اوولسمه برخه

ټول ثنا د الله رب العالمین لپاره ده، او درود او سلام د متقیانو امام، د رسولانو سردار، د عالمونو لپاره رحمت رالیږل شوی، زموږ سردار محمد او د هغه په ټولو کورنیو او اصحابو باندې، او موږ له دوی سره شامل کړه، او موږ د دوی په ډله کې راپورته کړه ستا په رحمت سره، ای د رحم کوونکو څخه تر ټولو رحم کوونکی.

زما قدرمن اوریدونکي، د حزب التحریر د مطبوعاتي دفتر د راډیو اوریدونکي:

السلام علیکم ورحمة الله وبرکاته، وروسته: په دې برخه کې، موږ په کتاب کې خپل فکرونه ته دوام ورکوو: "د اسلامي ارواپوهنې عناصر". او د اسلامي شخصیت د جوړولو لپاره، د اسلامي ذهنیت او اسلامي ارواپوهنې ته پاملرنې سره، موږ وایو، او په الله توکل کوو: 

مګر په الله کې کرکه، الله سبحانه د کافرانو، منافقانو او ښکاره فاسقانو سره له مينې څخه منع کړې ده، د هغه تعالی د دې قول له امله: {اې هغو کسانو چې ایمان يې راوړی دی، زما دښمن او خپل دښمن دوستان مه نیسئ، تاسو دوی ته د دوستۍ پیغام ورکوئ، په داسې حال کې چې دوی په هغه حق کافر شوي دي چې تاسو ته راغلی دی، دوی رسول او تاسو له ښاره باسي ځکه چې تاسو په الله خپل رب ایمان راوړی دی که تاسو زما په لار کې د جهاد لپاره او زما د رضا لپاره راوتلي یاست، تاسو دوی ته پټ پیغام ورکوئ په دوستۍ سره، او زه په هغه څه ښه پوهیږم چې تاسو پټوئ او هغه څه چې تاسو ښکاره کوئ، او څوک چې دا کار کوي، نو هغه له سمې لارې څخه ګمراه شوی دی}. (الممتحنه 1) 

او د هغه تعالی قول: {اې هغو کسانو چې ایمان يې راوړی دی، له ځانه پرته نور ملګري مه نیسئ، دوی ستاسو په تباهۍ کې کمی نه کوي، دوی هغه څه خوښوي چې تاسو ته تکلیف رسوي، کرکه د دوی له خولې څخه څرګندیږي، او هغه څه چې د دوی په سینو کې پټ دي هغه ډیر لوی دي، موږ تاسو ته نښې بیان کړې دي که تاسو پوهیږئ. وګورئ، تاسو دوی سره مینه لرئ، او دوی ستاسو سره مینه نه لري، او تاسو په ټول کتاب ایمان لرئ، او کله چې دوی تاسو سره مخامخ کیږي، دوی وایي موږ ایمان راوړی دی، او کله چې دوی یوازې کیږي، دوی په غوسه کې خپلې ګوتې چیچي. ووایه په خپله غوسه مړه شئ، بېشکه الله په زړونو کې په څه چې دي ښه پوهیږي}. (آل عمران 119)

طبراني په یوه ښه سند سره د علي کرم الله وجهه څخه روایت کوي، هغه وویل: رسول الله صلی الله علیه وسلم وفرمایل: "درې شیان حق دي: الله هغه څوک چې په اسلام کې برخه لري د هغه چا په څېر نه کوي چې برخه نه لري، او الله یو بنده نه سرپرستي کوي پرته له دې چې هغه ته سرپرستي وکړي، او یو سړی له یو قوم سره مینه نه کوي پرته له دې چې له هغوی سره یوځای شي". او په دې کې د بدو خلکو سره له مينې څخه قطعي منع ده، د دې ویرې له امله چې له دوی سره یوځای شي. 

ترمذي په خپل سنن کې روایت کړی دی، او ویلي یې دي دا یو ښه حدیث دی، د سهل بن معاذ بن انس الجهني څخه، د خپل پلار څخه، د رسول الله صلی الله علیه وسلم څخه چې هغه وویل: "څوک چې د الله لپاره ورکړي، او د الله لپاره منع کړي، او د الله لپاره مینه وکړي، او د الله لپاره کرکه وکړي، او د الله لپاره نکاح وکړي، نو هغه خپل ایمان بشپړ کړی دی". همدارنګه مسلم د ابوهریره څخه روایت کړی دی چې هغه وویل: رسول الله صلی الله علیه وسلم وفرمایل: "بېشکه الله چې کله له یوه بنده سره مینه وکړي، نو جبرائیل ته بلنه ورکوي او وایي زه له فلاني سره مینه لرم نو له هغه سره مینه وکړه، هغه وویل: جبرائیل هم له هغه سره مینه کوي، بیا په آسمان کې اعلان کوي او وایي: بېشکه الله له فلاني سره مینه لري نو له هغه سره مینه وکړئ. نو د آسمان خلک هم له هغه سره مینه کوي، هغه وویل: بیا په ځمکه کې د هغه لپاره قبولیت ایښودل کیږي. او کله چې له یوه بنده سره کرکه وکړي، نو جبرائیل ته بلنه ورکوي او وایي زه له فلاني سره کرکه لرم نو له هغه سره کرکه وکړه، هغه وویل: جبرائیل هم له هغه سره کرکه کوي، بیا د آسمان خلکو ته اعلان کوي چې بېشکه الله له فلاني سره کرکه لري نو له هغه سره کرکه وکړئ، هغه وویل: بیا دوی هم له هغه سره کرکه کوي، بیا په ځمکه کې د هغه لپاره کرکه ایښودل کیږي". 

او د هغه صلی الله علیه وسلم قول: "بیا په ځمکه کې د هغه لپاره کرکه ایښودل کیږي" یو خبر دی چې د غوښتنې اراده لري، او دا د اړتیا په دلیل سره، ځکه چې ډیری کافران، منافقان او ښکاره فاسقان شته چې داسې خلک شته چې له دوی سره مینه کوي او له دوی سره کرکه نه کوي، نو د خبر ورکوونکي د رښتینولۍ لپاره اړینه ده چې له خبر څخه مراد انشاء یعنې غوښتنه وي، نو لکه چې هغه وایي: اې د ځمکې خلکو، له هغه چا سره کرکه وکړئ چې الله ورسره کرکه لري. 

په دې توګه، دا حدیث په دې دلالت کوي چې د هغه چا سره کرکه کول واجب دي چې الله ورسره کرکه لري، او په دې کې د هغه سخت دښمن سره کرکه کول شامل دي، چې په عائشه رضی الله عنها په متفق علیه حدیث کې د پیغمبر صلی الله علیه وسلم څخه روایت دی چې هغه وویل: "بېشکه تر ټولو زیات د الله په نزد دښمن هغه څوک دی چې سخت دښمن وي"، او د هغه چا سره کرکه کول واجب دي چې د انصارو سره کرکه لري، چې د براء رضی الله عنه په متفق علیه حدیث کې روایت دی، هغه وویل: ما د پیغمبر صلی الله علیه وسلم څخه اوریدلي دي: یا هغه وویل: پیغمبر صلی الله علیه وسلم وفرمایل: "انصارو سره مینه نه کوي مګر مؤمن، او له دوی سره کرکه نه کوي مګر منافق، نو څوک چې له دوی سره مینه وکړي الله ورسره مینه کوي، او څوک چې له دوی سره کرکه وکړي الله ورسره کرکه کوي". او د هغه چا سره کرکه کول واجب دي چې په خپله ژبه حق وایي خو له ستوني نه تیریږي، د هغه حدیث له امله چې مسلم د بسر بن سعید څخه د عبید الله بن ابی رافع څخه روایت کړی دی، چې هغه د رسول الله صلی الله علیه وسلم غلام و، چې کله حروریانو خروج وکړ، په داسې حال کې چې هغه د علي بن ابي طالب رضی الله عنه سره و، دوی وویل: حکم نشته مګر د الله لپاره. علي وویل: دا د حق خبره ده چې د باطل اراده ورڅخه کیږي، بېشکه رسول الله صلی الله علیه وسلم د ځینو خلکو صفت بیان کړی دی، زه په دې خلکو کې د هغوی صفت پیژنم "دوی په خپلو ژبو حق وایي خو له دوی څخه نه تیریږي - او هغه خپل ستوني ته اشاره وکړه - هغه د الله په نزد تر ټولو کرکه لرونکی مخلوق دی". د هغه قول "نه تیریږي" یعنې نه تیریږي، او د هغه چا سره کرکه کول واجب دي چې بې حیا او بې ادبه وي، چې د ابوالدرداء رضی الله عنه په حدیث کې د ترمذي په نزد روایت دی، او ویلي یې دي دا یو حسن صحیح حدیث دی چې پیغمبر صلی الله علیه وسلم وفرمایل: "... او بېشکه الله له بې حیا او بې ادبه سره کرکه لري". 

همدارنګه د صحابه کرامو څخه د کفارو سره د کرکې په اړه ځینې آثار روایت شوي دي، له هغې جملې څخه هغه څه چې مسلم د سلمة بن الاکوع څخه روایت کړي دي هغه وویل: "... کله چې موږ او د مکې خلکو صلح وکړه، او یو له بل سره ګډ شو، زه یوې ونې ته ورغلم، او د هغې اغزي مې لرې کړل، نو د هغې په ریښه کې پروت شوم، هغه وویل: بیا ماته څلور تنه مشرکین راغلل، د مکې له خلکو څخه، نو هغوی په رسول الله صلی الله علیه وسلم نیوکې کولې، نو ما له دوی سره کرکه وکړه، نو بلې ونې ته لاړم ..." 

او له هغې جملې څخه د جابر بن عبد الله حدیث دی چې احمد روایت کړی دی چې عبد الله بن رواحه د خیبر یهودانو ته وویل: "اې د یهودانو ډلې، تاسو زما په نزد تر ټولو کرکه لرونکی مخلوق یاست، تاسو د الله عز وجل پیغمبران ووژل، او په الله مو دروغ وویل، او زما د تاسو سره کرکه ما په دې نه مجبوروي چې په تاسو ظلم وکړم ...". 

او له هغې جملې څخه هغه څه دي چې د مسلمانانو څخه د شر ښکاره کوونکي سره د کرکې په اړه روایت شوي دي، احمد، عبد الرزاق او ابو یعلی په یوه حسن سند سره روایت کړي دي، او حاکم په مستدرک کې، او ویلي یې دي دا د مسلم په شرط صحیح دی د ابی فراس څخه، هغه وویل: عمر بن الخطاب خطبه وکړه، او ویې ویل: "... او څوک چې تاسو څخه شر ښکاره کړي موږ به په هغه شر ګومان وکړو، او له هغه سره به په هغه باندې کرکه وکړو". 

په الله کې مینه، او په الله کې کرکه، له هغو سترو کارونو څخه دي چې هغه مسلمان ځانته غوره کوي چې د الله د رضا او رحمت او نصرت او جنت هیله لري.

قدرمن اوریدونکي: د حزب التحریر د مطبوعاتي دفتر د راډیو اوریدونکي: 

په دې برخه کې په دې اندازه بسنه کوو، په دې شرط چې موږ خپل فکرونه په راتلونکو برخو کې بشپړ کړو، ان شاء الله تعالی، تر هغه وخته او تر هغه چې تاسو سره وینو، تاسو د الله په پناه، ساتنه او امن کې پریږدو. ستاسو د ښه اوریدو څخه مننه کوو، والسلام علیکم ورحمة الله وبرکاته. 

اې مسلمانانو! پوه شئ - اوولسمه برخه

اې مسلمانانو! پوه شئ

اوولسمه برخه

دا چې رسول الله صلی الله علیه وسلم خپل واکمنان د صالحو خلکو څخه د حکومت کولو لپاره او د تقوی په پیژندل شویو پوهانو څخه ټاکل، او هغه کسان یې غوره کول چې په هغه څه کې یې ښه کار کاوه چې دوی ته سپارل شوي وو، او د رعیت زړونه یې په ایمان او د دولت په هیبت سره ډکول، د سليمان بن بريده څخه د هغه د پلار څخه روايت دی چې هغه وويل: "رسول الله صلی الله عليه وسلم به چې کله په لښکر يا سريه باندې امير مقرر کړ، نو هغه ته به يې په خاص ډول د الله جل جلاله څخه د تقوی او له مسلمانانو سره د خير کولو وصيت کاوه." رواه مسلم، او والي په خپله ولايت باندې امير دی، نو دا حديث په همدې کې داخل دی.