عربي21:  تقي الدين النبهاني مؤسس حزب" التحرير".. جزء من ذاكرة فلسطين
February 21, 2022

عربي21: تقي الدين النبهاني مؤسس حزب" التحرير".. جزء من ذاكرة فلسطين

2022/02/21

عربي21:  تقي الدين النبهاني مؤسس حزب" التحرير".. جزء من ذاكرة فلسطين

22022218544285

محطات في مسيرة تقي الدين النبهاني مؤسس حزب التحرير..

كان بارعا في الجدل، مفحم الحجة، متصلبا فيما يؤمن به أنه الحق، جمع بين الدين والسياسة وطمح إلى إعادة الخلافة الإسلامية، وأخذ على معظم علماء المسلمين ابتعادهم عن دائرة النشاط السياسي الإسلامي، واعتبر قيام الدولة الإسلامية طريقا للنضال ضد الاحتلال الإسرائيلي للأرض الفلسطينية.

ولد تقي الدين النبهاني عام 1914 في قرية إجزم من قضاء صفد التابع لحيفا بفلسطين، لأب كان شيخا فقيها يعمل مدرسا للعلوم الشرعية في وزارة المعارف الفلسطينية، وكانت والدته على إلمام كبير بالأمور الشرعية التي اكتسبتها عن والدها الشيخ يوسف، وهو أديب وشاعر صوفي من القضاة البارزين.

حفظ تقي الدين القرآن الكريم صغيرا والتحق بالثانوية الأزهرية عام 1928، واجتازها في العام نفسه بتفوق فنال شهادة الغرباء، والتحق على إثرها بكلية دار العلوم التي كانت آنذاك تتبع الأزهر، وإلى جانب ذلك كان يحضر حلقات علمية في الأزهر الشريف على شيوخ أرشده إليهم جده حيث كان نظام الدراسة القديم في الأزهر يسمح بذلك.

ثم حصل على دبلوم في اللغة العربية وآدابها من كلية دار العلوم في القاهرة، وإجازة في القضاء من المعهد العالي للقضاء الشرعي التابع للأزهر، والشهادة العالمية في الشريعة من الأزهر عام 1932، وهي أعلى شهادة تمنحها جامعة الأزهر لطلابها.

بدأ حياته المهنية، بعد عودته إلى فلسطين، مدرسا للعلوم الشرعية في مدارس حيفا والخليل الثانوية حتى عام 1938، وانتقل بعدها لمزاولة القضاء الشرعي، فتدرج في ذلك حيث ابتدأ بوظيفة باش كاتب في محكمة حيفا المركزية ثم مشاور (مساعد قاض) ثم قاضي محكمة الرملة حتى عام 1948، حيث وقعت نكبة فلسطين فخرج إلى الشام.

لكنه لم يمكث طويلا في الشام، فعاد ليعين قاضيا لمحكمة القدس الشرعية وعلى إثر وحدة الضفة الغربية مع المملكة الأردنية الهاشمية، رقي فيما بعد إلى أن أصبح قاضيا في محكمة الاستئناف الشرعية حتى عام 1950، حيث استقال وانتقل لإلقاء محاضرات على طلبة المرحلة الثانوية بالكلية العلمية الإسلامية في عمان حتى عام 1952.

وكان النبهاني قد انخرط في الحياة العامة عام 1941، عندما تولى منصب نائب رئيس "جمعية الاعتصام" التي شكلت في حيفا، وكان هدفها الاهتمام بالنواحي الثقافية والاجتماعية والكشافة، ومكافحة الظواهر الاجتماعية السلبية. وفي أواسط الأربعينيات، احتك بزعماء "جماعة الإخوان المسلمين" وتعرف إلى أفكارهم، لكنه رفض الانضمام إلى "الجماعة"، وإن كان قد برز أحيانا تأثره بكتابات سيد قطب.

انضم النبهاني عام 1947 إلى "كتلة القوميين العرب" في حيفا التي ظلت تجمعا محليا لم يكتب له البقاء. وفي هذه الأثناء، ونتيجة لنكبة فلسطين فإنه سعى إلى التوفيق بين النزعة الإسلامية والنزعة القومية، وهو ما ظهر في مؤلفاته الأولى ومنها كتاب "إنقاذ فلسطين".

في عام 1951، استقال النبهاني من عمله في سلك القضاء، ورشح نفسه لانتخابات مجلس النواب الأردني، لكن الحظ لم يحالفه في دخول البرلمان.

أسس عام 1952 "حزب التحرير"، وتفرغ لقيادته. ودعا هذا الحزب، الذي ركز على دور "الأفكار" في تغيير المجتمعات، إلى استئناف الحياة الإسلامية وإقامة دولة إسلامية "تنفذ نظم الإسلام وتحمل دعوته إلى العالم"، وذلك عبر التغيير الجذري الشامل الذي لا يرى أي إمكانية للإصلاح من داخل المنظومة السائدة في العالم الإسلامي، ووضع النبهاني مشروع دستور للدولة الإسلامية المنشودة، ضمنه كتابه "نظام الإسلام".

لجأ "حزب التحرير" بقيادة النبهاني، إلى العمل السري، بعد أن رفضت وزارة الداخلية في الأردن عام 1953 التصريح له بالنشاط العلني، وقامت بإغلاق مقره في القدس، ونجح في إقامة خلايا سرية له في القدس والخليل ونابلس وفي مخيمات اللاجئين الفلسطينيين حول أريحا، كما أنه انتشر بين الطلاب في جنين وطولكرم بوجه خاص.

انتقل عام 1954، من عمان إلى دمشق، لكن "حزب التحرير" لم يحصل على ترخيص رسمي بمزاولة النشاط السياسي في سوريا، فلجأ إلى العمل السري. واضطر إلى الانتقال إلى بيروت، ونجح الحزب عام 1959 في الحصول على ترخيص بمزاولة النشاط السياسي في لبنان، وهو أمر مكنه من الانتشار في مدينة طرابلس خصوصا، وبشكل أقل في بيروت وصيدا، والمخيمات الفلسطينية فيهما.

              مؤيدون لحزب التحرير يرفعون رايتهم السوداء في الضفة الغربية



امتد نشاط "حزب التحرير" من لبنان إلى العراق ومصر، ثم نجح في الثمانينيات من القرن الماضي في إقامة فروع له في شمال أفريقيا، في تونس وليبيا، وبرز نشاط فرعه في تركيا منذ السبعينيات، وشكل فروعا له في بريطانيا وفي عدد من الدول الأوروبية الأخرى، وصار يستند إلى قاعدة قوية في بعض بلدان آسيا الوسطى المستقلة التي كانت تتبع للاتحاد السوفييتي السابق.

أثرى النبهاني المكتبة العربية بمؤلفات غنية، ومن آثاره:
 

"إنقاذ فلسطين"، "الدولة الإسلامية"، "الحكم في الإسلام"، "النظام الاجتماعي في الإسلام"، "النظام الاقتصادي في الإسلام"، "الشخصية الإسلامية"، "التكتل الحزبي"، "التفكير"، "سرعة البديهة"، "نظام الإسلام"، "مفاهيم حزب التحرير"، "حل قضية فلسطين على الطريقة الأمريكية والإنجليزية"، "نظرية الفراغ السياسي حول مشروع آيزنهاور"..


ظل الشيخ تقي الدين النبهاني يواصل دعوته التي تعرضت للكثير من المصاعب حتى توفي في مدينة بيروت في الأول من كانون الثاني/ يناير عام 1977 ودفن فيها.

المصدر: عربي21

More from null

Habari za Abu Wadaha: Msimamo na hotuba ya kukwamisha njama ya kutenganisha Darfur na Port Sudan

أبو وضاحة شعار

14-11-2025

Habari za Abu Wadaha: Msimamo na hotuba ya kukwamisha njama ya kutenganisha Darfur na Port Sudan

Katika muktadha wa kampeni inayoendeshwa na Hizb ut-Tahrir/ Wilaya ya Sudan kukwamisha njama ya Marekani ya kutenganisha Darfur, vijana wa Hizb ut-Tahrir/ Wilaya ya Sudan waliandaa msimamo baada ya sala ya Ijumaa, 23 Jumada al-Ula 1447 Hijria, sawia na 2025/11/14 Miladia, mbele ya Msikiti wa Bashikh, katika mji wa Port Sudan, kitongoji cha Deim Medina.


Mwalimu Muhammad Jami' Abu Ayman - msaidizi wa msemaji rasmi wa Hizb ut-Tahrir katika Wilaya ya Sudan alitoa hotuba kwa umati wa waliohudhuria, akitoa wito wa kufanya kazi ili kukwamisha mpango unaoendelea wa kutenganisha Darfur, akisema: Kwamisheni mpango wa Marekani wa kutenganisha Darfur kama walivyotenganisha Kusini, ili kulinda umoja wa umma, na Uislamu umeharamisha kuutenganisha umma huu na kuuvunja, na umeifanya umoja wa umma na dola kuwa suala la hatima, ambalo hatua moja inachukuliwa dhidi yake, uhai au mauti, na pale suala hili lilipoanguka kutoka hadhi yake, makafiri waliweza, wakiongozwa na Marekani, na kwa msaada wa baadhi ya watoto wa Waislamu, kuuvunja nchi yetu, na kutenganisha Sudan Kusini ..Na baadhi yetu walinyamaza kimya juu ya dhambi hii kubwa, na walijishughulisha na upungufu na udhaifu, hivyo uhalifu huo ulipita! Na leo Marekani inarudi tena, kutekeleza mpango huo huo, na kwa mazingira hayo hayo, kuikata Darfur kutoka mwilini mwa Sudan, kwa kile walichokiita mpango wa mipaka ya damu. Wakitegemea wanamgambo wanaokalia Darfur nzima na wameanzisha dola yao bandia kwa kutangaza serikali sambamba katika mji wa Nyala; Je, mtairuhusu Marekani kufanya hivyo katika nchi yenu?!


Kisha alielekeza ujumbe kwa wanazuoni, na kwa watu wa Sudan, na kwa maafisa waaminifu katika vikosi vya jeshi kuchukua hatua ya kukomboa Darfur nzima na kuzuia kujitenga na kwamba fursa bado ipo ya kuzima mpango wa adui, na kukwamisha uovu huu, na kwamba tiba ya msingi ni kuanzisha Khilafah Rashidah kwa njia ya unabii, kwani ni hiyo pekee itakayo uhifadhi umma, na itatetea umoja wake, na itasimamisha sheria ya Mola wake.


Kisha alihitimisha hotuba yake akisema: Sisi ndugu zenu katika Hizb ut-Tahrir tumechagua kuwa pamoja na Mwenyezi Mungu Mtukufu, na tumsaidie Mungu, na tumuamini, na tutimize bishara ya Mtume wa Mwenyezi Mungu ﷺ basi njooni pamoja nasi kwani Mwenyezi Mungu ni msaidizi wetu bila shaka. Amesema Mwenyezi Mungu: {Enyi mlio amini! Mkimnusuru Mwenyezi Mungu, naye atakunusuruni na atafanya imara nyayo zenu}.


Ofisi ya Habari ya Hizb ut-Tahrir katika Wilaya ya Sudan

Chanzo: Habari za Abu Wadaha

Rada: Babnusa Inaelekea Kufuata Mkondo wa Al-Fashir

الرادار شعار

13-11-2025

Rada: Babnusa Inaelekea Kufuata Mkondo wa Al-Fashir

Imeandikwa na Mhandisi/Hasbu Allah Al-Nur

Vikosi vya msaada wa haraka vilishambulia mji wa Babnusa siku ya Jumapili iliyopita, na kurudia shambulio lao asubuhi ya Jumanne.

Al-Fashir ilianguka kwa njia ya kusikitisha, na ilikuwa janga lililotikisa taifa la Sudan na kuumiza mioyo ya watu wake, ambapo damu safi ilimwagika, watoto walifiwa na baba, wanawake wakawa wajane, na mama zao waliomboleza.


Pamoja na majanga hayo yote, mazungumzo yanayoendelea Washington hayakuathirika hata kidogo, bali kinyume chake, mshauri wa Rais wa Marekani kuhusu masuala ya Afrika na Mashariki ya Kati, Musaad Bulus, aliliambia kituo cha Al Jazeera Mubasher tarehe 27/10/2025 kwamba kuanguka kwa Al-Fashir kunaimarisha mgawanyiko wa Sudan na kusaidia maendeleo ya mazungumzo!


Katika wakati huo muhimu, Wasudan wengi walitambua kwamba kinachotokea ni sura mpya tu ya mpango wa zamani ambao wazalendo wamekuwa wakionya dhidi yake, mpango wa kuitenga Darfur, ambao unataka kulazimishwa kwa njia ya vita, njaa na uharibifu.


Mzunguko wa kukataa kile kinachoitwa usitishaji wa mapigano wa miezi mitatu umeongezeka, na sauti za kupinga zimeongezeka, hasa baada ya habari kuvuja kuhusu uwezekano wa kuongezwa kwa miezi mingine tisa, ambayo kimsingi inamaanisha kuisomalia Sudan na kufanya mgawanyiko kuwa ukweli usioweza kuepukika kama ilivyo nchini Libya.


Na pale watengeneza vita waliposhindwa kunyamazisha sauti hizi kwa ushawishi, waliamua kuzinyamazisha kwa vitisho. Hivyo, dira ya mashambulizi ilielekezwa Babnusa, kuwa eneo la kurudia tukio la Al-Fashir; mzingiro mkali uliodumu kwa miaka miwili, na kuangusha ndege ya mizigo ili kuhalalisha kusimamishwa kwa usambazaji wa anga, na kulipua miji ya Sudan kwa wakati mmoja; Omdurman, Atbara, Damazin, Al-Abyad, Um Barmbita, Abu Jubaiha na Al-Abbasiya, kama ilivyotokea wakati wa shambulio la Al-Fashir.


Shambulio la Babnusa lilianza siku ya Jumapili, na liliongezeka tena asubuhi ya Jumanne, huku vikosi vya msaada wa haraka vikitumia mbinu na njia zilezile ambazo zilitumia huko Al-Fashir. Hadi wakati wa kuandika mistari hii, hakuna hatua yoyote halisi ya jeshi iliyorekodiwa kuwasaidia watu wa Babnusa, katika marudio ya kusikitisha ambayo karibu yanafanana na eneo la Al-Fashir kabla ya kuanguka kwake.


Ikiwa Babnusa itaanguka - Mungu apishie mbali - na sauti zinazopinga usitishaji wa mapigano hazitapungua, janga hilo litajirudia katika jiji lingine... Na kadhalika, hadi watu wa Sudan walazimishwe kukubali usitishaji wa mapigano wakiwa wanyonge.


Huo ndio mpango wa Amerika kwa Sudan kama unavyoonekana wazi; Kwa hivyo jihadharini, enyi watu wa Sudan, na fikirieni kile mnachofanya, kabla ya sura mpya yenye kichwa cha habari Mgawanyiko na Upotevu kuandikwa kwenye ramani ya nchi yenu.


Watu wa Babnusa wamehamishwa kabisa, ambao wanahesabu watu 177,000, kama ilivyoripotiwa katika kituo cha Al-Hadath tarehe 10/11/2025, na wanazurura bila mwelekeo.


Kupiga kelele, kulia, kupiga mashavu na kurarua mifuko ni tabia za wanawake, lakini hali hiyo inahitaji uanaume na ujasiri wa kukataa uovu, na kuchukua hatua dhidi ya mnyanyasaji, na kuinua neno la haki linalotaka kuachiliwa kwa minyororo ya majeshi ili kuchukua hatua ya kuokoa Babnusa, bali kurejesha Darfur yote.


Mtume wa Mwenyezi Mungu ﷺ amesema: «Hakika watu wanapomuona dhalimu na hawamzuilii mkono wake, Mwenyezi Mungu yuko karibu kuwafunika kwa adhabu kutoka kwake.» Na akasema ﷺ: «Hakika watu wanapoona uovu na hawaubadilishi, Mwenyezi Mungu yuko karibu kuwafunika kwa adhabu.»


Na ni aina mbaya zaidi ya dhuluma, na miongoni mwa maovu makubwa, kuwakatisha tamaa watu wetu huko Babnusa kama watu wa Al-Fashir walivyokatishwa tamaa hapo awali.


Marekani ambayo inataka leo kuigawanya Sudan, ni ile ile iliyoigawanya kusini hapo awali, na inataka kuigawanya Iraq, Yemen, Syria na Libya, na kama watu wa Sham wanavyosema "na kamba iko kwenye mtungi", mpaka machafuko yataenea katika taifa lote la Kiislamu, na Mungu anatuita kwenye umoja.


Amesema Mwenyezi Mungu: ﴿NA HAKIKA HII DINI YENU NI DINI MOJA, NA MIMI NI MOLA WENU, BASI MCHENI﴾, na akasema ﷺ: «Akiapishwa Khalifa wawili, basi muueni yule mwingine miongoni mwao.» Na akasema: «Hakika yatakuwa majanga na majanga, na anayetaka kuutenganisha mambo ya umma huu na wao wote, mpigeni kwa upanga yeye yeyote anayekuwa.» Na pia alisema: «Anayekujieni na amri yenu nyote mkiwa juu ya mtu mmoja anayetaka kuigawanya fimbo yenu au kuitenganisha jamaa yenu, basi muueni.»


Je, nimefikisha? Ee Mwenyezi Mungu shuhudia, je, nimefikisha? Ee Mwenyezi Mungu shuhudia, je, nimefikisha? Ee Mwenyezi Mungu shuhudia.

Chanzo: Rada