جريدة الراية: البعد الحقيقي للهجرة النبوية
October 20, 2015

جريدة الراية: البعد الحقيقي للهجرة النبوية

Raya sahafa

2015-10-21

جريدة الراية: البعد الحقيقي للهجرة النبوية

كانت هجرة النبي ﷺ إلى يثرب، التي عرفت من حين وصوله إليها بمدينة النبي واختصارًا بالمدينة، إيذانًا بفجر جديد أطل على البشرية، ومعلمًا تاريخيًا ليس له مثيل في ابتداء التطبيق العملي لرسالة الإسلام وطريقته الخاصة المتميزة في العيش. فالدولة الإسلامية التي شيد صرحها رسول الله ﷺ بتعليمات الوحي الرباني لم تكن لها سابقة من قبل، ورغم أن بعض الأنبياء والرسل قد أوتوا الحكم والسلطان من قبل إلا أنّ الرسالة التي كلّفوا بها حينها كانت خاصة بهم وبقومهم، أما رسالة الإسلام التي أنزلت على محمد ﷺ فقد كانت رسالة عامة لسائر البشر وإلى يوم الدين، ومن هنا فإنّ بناء المجتمع الإسلامي في يثرب - المدينة - وبناء الدولة الإسلامية التي صاغت جميع شؤون الحياة في المجتمع الوليد الناشئ جاءت لتكون منارةً ونبراسًا تضيء للبشرية طريقها للعيش بسعادة وهناء في ظل الشريعة الإسلامية الخالدة.


وبعيدًا عن احتفالات المسلمين بذكرى الهجرة النبوية، وهم يحتفلون بها في أول محرم من كل عام هجري مع أنّ الرسول ﷺ وصل المدينة في يوم الجمعة الثاني عشر من ربيع الأول من السنة الرابعة عشرة للبعثة، فإنّ المعنى الحقيقي للهجرة يتمثل في كونها شكلت حدًا فاصلا بين طورين من الرسالة النبوية: الطور المكي الذي شهد انطلاقة الدعوة منذ تنزل الوحي الرباني على محمد بن عبد الله ﷺ، ومرورًا بأعمال الصدام والكفاح العنيف ضد قادة الكفر الذين بذلوا كل ما في جعبتهم من وسائل في الإيذاء والقمع العنيف في محاولات يائسة ليطفئوا نور الله: من تعذيب المؤمنين وقتلهم إلى الحصار الاقتصادي الخانق إلى ملاحقة المهاجرين إلى الحبشة لإرجاعهم تحت سيطرتهم، ووصولا إلى التآمر لقتل النبي ﷺ عشية هجرته إلى يثرب. فالطور المكي كان عنوانه تسلط قادة الكفر على المؤمنين، أي أنّ المسلمين كانوا مستضعفين، أما الطور المدني فقد أصبح الإسلام في سدة الحكم والسيادة، فشرع المسلمون ليس فقط في بناء مجتمعهم الوليد الجديد وفق الرسالة الربانية بل في القيام بالأعمال التي تمكنهم من نشر الدعوة الإسلامية في العالم، وأول ذلك جوارهم في الحجاز وصولا إلى تحرير مكة من رجس الكفر وإزالة الأصنام الوثنية فيها وإخضاعها لحكم التوحيد، ومن ثم السياحة في الأرض لنشر كلمة الله حيثما وصلت جحافل المجاهدين شرقًا وغربًا. وبين هذا وذاك تتالى الوحي الرباني يرعى ويصوغ تفاصيل الحياة الإسلامية الجديدة في المدينة في أدق تفاصيلها وعلى كل الصعد: بين الفرد ونفسه، وبين الفرد وغيره من الناس، وبين أمة الإسلام وغيرها من الأمم، وبين الدولة الإسلامية الوليدة وسائر الدول الخارجية وصولا إلى التصدي للامبراطوريات الهرمة - الفرس والروم - التي كانت تسوم الناس سوء العذاب وتقوم على عقائد باطلة ما أنزل الله بها من سلطان.


فالرسول ﷺ لم يهاجر من مكة خوفا على نفسه وصونا لها من أذى قريش فما كان يحسب لذلك حسابا، بل كان همه وشغله الشاغل أن ينتقل في دعوته من مرحلة الدعوة إلى مرحلة التطبيق العملي، فلا عبرة للأفكار النظرية مهما كانت خلاّقة ما لم توضع موضع التطبيق، وبعد أن أثبتت الأحداث والوقائع تجمد المجتمع المكي في وجه الدعوة الإسلامية، كان لا بد من الهجرة إلى يثرب التي وفرت الأرضية الصالحة لانطلاقة الدولة الإسلامية بعد أن احتضن جل أهلها الدين الجديد وانتشر الإسلام في كل دورها أو معظمها، وتجسد هذا كله في بيعة العقبة الثانية التي بايع فيها قادة يثرب الرسول ﷺ على أن يمنعوه مما يمنعون منه نساءهم وأبناءهم ولهم الجنة.


وهكذا نرى، ولنا في رسول الله أسوة حسنة، أنّ ثباته ﷺ على المنهج الرباني في حمل الدعوة في مكة المكرمة وصبره، والصحابة الكرام رضوان الله عليهم، على المكاره والأذى دون أن يحيدوا قيد شعرة قد أثمر وآتى أكله في الأجل المضروب في علم الله الحكيم الخبير، فلم تزعزعهم الفتن ولا المحن ولا ما تفتقت عنه عقول قريش من أساليب وفنون التعذيب والمكر بالدعوة وأهلها. بل إننا نجد في جواب الرسول ﷺ لمولاه زيد بن حارثة الذي سأله، بعد أن خرج الرسول ﷺ ماشيا إلى الطائف، التي تبعد ستين ميلا عن مكة، ورده أهلها ردا قبيحا، "كيف تدخل عليهم يا رسول الله وقد أخرجوك (يعني قادة قريش) فقال ﷺ: «إنّ الله جاعل لما ترى فرجا ومخرجا وإن الله ناصر دينه ومظهر نبيه»، وفي جوابه هذا ملء الثقة واليقين بوعد الله الحق بإظهار دينه ونصرة نبيه. ونحن نعلم قوله تعالى ﴿قُل لاَّ أَمْلِكُ لِنَفْسِي نَفْعًا وَلاَ ضَرًّا إِلاَّ مَا شَاء اللَّهُ وَلَوْ كُنتُ أَعْلَمُ الْغَيْبَ لاَسْتَكْثَرْتُ مِنَ الْخَيْرِ وَمَا مَسَّنِيَ السُّوءُ إِنْ أَنَاْ إِلاَّ نَذِيرٌ وَبَشِيرٌ لِّقَوْمٍ يُؤْمِنُونَ﴾ فلو كان الرسول ﷺ يعلم أنّ النصر سيأتي من أهل يثرب، وأنّ أهل الطائف لن يقبلوا دعوته، لما عنى نفسه بالخروج إلى الطائف. كما أننا نجد في جواب الرسول ﷺ للعباس بن عبادة الذي قال له في ختام بيعة العقبة الثانية: والله الذي بعثك بالحق إن شئت لنميلنّ على أهل منى غدًا بأسيافنا، فأجابه: «لم نؤمر بذلك ولكن ارجعوا إلى رحالكم»، فإذن ما بين هذا وذاك، ومنه قوله ﷺ لآل ياسر وهم تحت التعذيب: «صبرًا آل ياسر فإنّ موعدكم الجنة»، نجد انضباطا دقيقا والتزاما بتوجيهات الوحي الرباني، يغفل عنه للأسف كثير من الدعاة والحركات الإسلامية اليوم، الذين يصرون على اتباع سبل ملتوية شوهاء بعد أن زعموا أنّ طريقة الرسول في حمل الدعوة ليست بواجب شرعي، وأباحوا لأنفسهم الاجتهاد في غير موضعه، فتعجلوا السير وخالفوا نهج النبي ﷺ في الطريقة الشرعية لإقامة الدولة الإسلامية، فمنهم من سلك سبيل الديمقراطية من انتخابات برلمانية وتحالفات مع جماعات علمانية تروج لفكر الاستعمار الكافر، بما في ذلك مقولة ما يسمى "دولة مدنية ذات مرجعية إسلامية"، ومنهم من أعرض عن العمل السياسي بالكلية مكتفيا بالوعظ والإرشاد، ومنهم من أبى إلا الإصرار على جعل الجهاد السبيل لإقامة الدولة الإسلامية مع أنّ الجهاد لم يشرّع إلا بعد إقامة الدولة، وشرّع لنشر الإسلام في العالم كما للدفاع عن الدولة بعد إقامتها، ومنهم من دفعه تعجله وقصر فهمه على زعم "تقاطع المصالح" فدعا إلى الاستعانة بهذه الحكومة أو تلك لإقامة الدولة الإسلامية، ولو أرادت هذه الحكومة المزعومة تطبيق الشرع لطبقته هي بدلا من محاربة الله ورسوله والداعين لتطبيق الشريعة، ولعلنا نفصل في مقال آخر الطريقة النبوية في كيفية إقامة دولة الخلافة على منهاج النبوة. فما أحرى المسلمين اليوم بالتوقف طويلا عند الدروس والعبر المستخلصة من نهج النبي ﷺ في حمل الدعوة في مكة وفي إقامته دولة الإسلام الأولى في المدينة، ومكانة الهجرة النبوية في هذه المسيرة المباركة.

بقلم: عثمان بخاش

مدير المكتب الإعلامي المركزي لحزب التحرير

المصدر: جريدة الراية

More from null

Habari za Abu Wadaha: Msimamo na hotuba ya kukwamisha njama ya kutenganisha Darfur na Port Sudan

أبو وضاحة شعار

14-11-2025

Habari za Abu Wadaha: Msimamo na hotuba ya kukwamisha njama ya kutenganisha Darfur na Port Sudan

Katika muktadha wa kampeni inayoendeshwa na Hizb ut-Tahrir/ Wilaya ya Sudan kukwamisha njama ya Marekani ya kutenganisha Darfur, vijana wa Hizb ut-Tahrir/ Wilaya ya Sudan waliandaa msimamo baada ya sala ya Ijumaa, 23 Jumada al-Ula 1447 Hijria, sawia na 2025/11/14 Miladia, mbele ya Msikiti wa Bashikh, katika mji wa Port Sudan, kitongoji cha Deim Medina.


Mwalimu Muhammad Jami' Abu Ayman - msaidizi wa msemaji rasmi wa Hizb ut-Tahrir katika Wilaya ya Sudan alitoa hotuba kwa umati wa waliohudhuria, akitoa wito wa kufanya kazi ili kukwamisha mpango unaoendelea wa kutenganisha Darfur, akisema: Kwamisheni mpango wa Marekani wa kutenganisha Darfur kama walivyotenganisha Kusini, ili kulinda umoja wa umma, na Uislamu umeharamisha kuutenganisha umma huu na kuuvunja, na umeifanya umoja wa umma na dola kuwa suala la hatima, ambalo hatua moja inachukuliwa dhidi yake, uhai au mauti, na pale suala hili lilipoanguka kutoka hadhi yake, makafiri waliweza, wakiongozwa na Marekani, na kwa msaada wa baadhi ya watoto wa Waislamu, kuuvunja nchi yetu, na kutenganisha Sudan Kusini ..Na baadhi yetu walinyamaza kimya juu ya dhambi hii kubwa, na walijishughulisha na upungufu na udhaifu, hivyo uhalifu huo ulipita! Na leo Marekani inarudi tena, kutekeleza mpango huo huo, na kwa mazingira hayo hayo, kuikata Darfur kutoka mwilini mwa Sudan, kwa kile walichokiita mpango wa mipaka ya damu. Wakitegemea wanamgambo wanaokalia Darfur nzima na wameanzisha dola yao bandia kwa kutangaza serikali sambamba katika mji wa Nyala; Je, mtairuhusu Marekani kufanya hivyo katika nchi yenu?!


Kisha alielekeza ujumbe kwa wanazuoni, na kwa watu wa Sudan, na kwa maafisa waaminifu katika vikosi vya jeshi kuchukua hatua ya kukomboa Darfur nzima na kuzuia kujitenga na kwamba fursa bado ipo ya kuzima mpango wa adui, na kukwamisha uovu huu, na kwamba tiba ya msingi ni kuanzisha Khilafah Rashidah kwa njia ya unabii, kwani ni hiyo pekee itakayo uhifadhi umma, na itatetea umoja wake, na itasimamisha sheria ya Mola wake.


Kisha alihitimisha hotuba yake akisema: Sisi ndugu zenu katika Hizb ut-Tahrir tumechagua kuwa pamoja na Mwenyezi Mungu Mtukufu, na tumsaidie Mungu, na tumuamini, na tutimize bishara ya Mtume wa Mwenyezi Mungu ﷺ basi njooni pamoja nasi kwani Mwenyezi Mungu ni msaidizi wetu bila shaka. Amesema Mwenyezi Mungu: {Enyi mlio amini! Mkimnusuru Mwenyezi Mungu, naye atakunusuruni na atafanya imara nyayo zenu}.


Ofisi ya Habari ya Hizb ut-Tahrir katika Wilaya ya Sudan

Chanzo: Habari za Abu Wadaha

Rada: Babnusa Inaelekea Kufuata Mkondo wa Al-Fashir

الرادار شعار

13-11-2025

Rada: Babnusa Inaelekea Kufuata Mkondo wa Al-Fashir

Imeandikwa na Mhandisi/Hasbu Allah Al-Nur

Vikosi vya msaada wa haraka vilishambulia mji wa Babnusa siku ya Jumapili iliyopita, na kurudia shambulio lao asubuhi ya Jumanne.

Al-Fashir ilianguka kwa njia ya kusikitisha, na ilikuwa janga lililotikisa taifa la Sudan na kuumiza mioyo ya watu wake, ambapo damu safi ilimwagika, watoto walifiwa na baba, wanawake wakawa wajane, na mama zao waliomboleza.


Pamoja na majanga hayo yote, mazungumzo yanayoendelea Washington hayakuathirika hata kidogo, bali kinyume chake, mshauri wa Rais wa Marekani kuhusu masuala ya Afrika na Mashariki ya Kati, Musaad Bulus, aliliambia kituo cha Al Jazeera Mubasher tarehe 27/10/2025 kwamba kuanguka kwa Al-Fashir kunaimarisha mgawanyiko wa Sudan na kusaidia maendeleo ya mazungumzo!


Katika wakati huo muhimu, Wasudan wengi walitambua kwamba kinachotokea ni sura mpya tu ya mpango wa zamani ambao wazalendo wamekuwa wakionya dhidi yake, mpango wa kuitenga Darfur, ambao unataka kulazimishwa kwa njia ya vita, njaa na uharibifu.


Mzunguko wa kukataa kile kinachoitwa usitishaji wa mapigano wa miezi mitatu umeongezeka, na sauti za kupinga zimeongezeka, hasa baada ya habari kuvuja kuhusu uwezekano wa kuongezwa kwa miezi mingine tisa, ambayo kimsingi inamaanisha kuisomalia Sudan na kufanya mgawanyiko kuwa ukweli usioweza kuepukika kama ilivyo nchini Libya.


Na pale watengeneza vita waliposhindwa kunyamazisha sauti hizi kwa ushawishi, waliamua kuzinyamazisha kwa vitisho. Hivyo, dira ya mashambulizi ilielekezwa Babnusa, kuwa eneo la kurudia tukio la Al-Fashir; mzingiro mkali uliodumu kwa miaka miwili, na kuangusha ndege ya mizigo ili kuhalalisha kusimamishwa kwa usambazaji wa anga, na kulipua miji ya Sudan kwa wakati mmoja; Omdurman, Atbara, Damazin, Al-Abyad, Um Barmbita, Abu Jubaiha na Al-Abbasiya, kama ilivyotokea wakati wa shambulio la Al-Fashir.


Shambulio la Babnusa lilianza siku ya Jumapili, na liliongezeka tena asubuhi ya Jumanne, huku vikosi vya msaada wa haraka vikitumia mbinu na njia zilezile ambazo zilitumia huko Al-Fashir. Hadi wakati wa kuandika mistari hii, hakuna hatua yoyote halisi ya jeshi iliyorekodiwa kuwasaidia watu wa Babnusa, katika marudio ya kusikitisha ambayo karibu yanafanana na eneo la Al-Fashir kabla ya kuanguka kwake.


Ikiwa Babnusa itaanguka - Mungu apishie mbali - na sauti zinazopinga usitishaji wa mapigano hazitapungua, janga hilo litajirudia katika jiji lingine... Na kadhalika, hadi watu wa Sudan walazimishwe kukubali usitishaji wa mapigano wakiwa wanyonge.


Huo ndio mpango wa Amerika kwa Sudan kama unavyoonekana wazi; Kwa hivyo jihadharini, enyi watu wa Sudan, na fikirieni kile mnachofanya, kabla ya sura mpya yenye kichwa cha habari Mgawanyiko na Upotevu kuandikwa kwenye ramani ya nchi yenu.


Watu wa Babnusa wamehamishwa kabisa, ambao wanahesabu watu 177,000, kama ilivyoripotiwa katika kituo cha Al-Hadath tarehe 10/11/2025, na wanazurura bila mwelekeo.


Kupiga kelele, kulia, kupiga mashavu na kurarua mifuko ni tabia za wanawake, lakini hali hiyo inahitaji uanaume na ujasiri wa kukataa uovu, na kuchukua hatua dhidi ya mnyanyasaji, na kuinua neno la haki linalotaka kuachiliwa kwa minyororo ya majeshi ili kuchukua hatua ya kuokoa Babnusa, bali kurejesha Darfur yote.


Mtume wa Mwenyezi Mungu ﷺ amesema: «Hakika watu wanapomuona dhalimu na hawamzuilii mkono wake, Mwenyezi Mungu yuko karibu kuwafunika kwa adhabu kutoka kwake.» Na akasema ﷺ: «Hakika watu wanapoona uovu na hawaubadilishi, Mwenyezi Mungu yuko karibu kuwafunika kwa adhabu.»


Na ni aina mbaya zaidi ya dhuluma, na miongoni mwa maovu makubwa, kuwakatisha tamaa watu wetu huko Babnusa kama watu wa Al-Fashir walivyokatishwa tamaa hapo awali.


Marekani ambayo inataka leo kuigawanya Sudan, ni ile ile iliyoigawanya kusini hapo awali, na inataka kuigawanya Iraq, Yemen, Syria na Libya, na kama watu wa Sham wanavyosema "na kamba iko kwenye mtungi", mpaka machafuko yataenea katika taifa lote la Kiislamu, na Mungu anatuita kwenye umoja.


Amesema Mwenyezi Mungu: ﴿NA HAKIKA HII DINI YENU NI DINI MOJA, NA MIMI NI MOLA WENU, BASI MCHENI﴾, na akasema ﷺ: «Akiapishwa Khalifa wawili, basi muueni yule mwingine miongoni mwao.» Na akasema: «Hakika yatakuwa majanga na majanga, na anayetaka kuutenganisha mambo ya umma huu na wao wote, mpigeni kwa upanga yeye yeyote anayekuwa.» Na pia alisema: «Anayekujieni na amri yenu nyote mkiwa juu ya mtu mmoja anayetaka kuigawanya fimbo yenu au kuitenganisha jamaa yenu, basi muueni.»


Je, nimefikisha? Ee Mwenyezi Mungu shuhudia, je, nimefikisha? Ee Mwenyezi Mungu shuhudia, je, nimefikisha? Ee Mwenyezi Mungu shuhudia.

Chanzo: Rada