Neno la Msemaji Rasmi wa Hizb ut-Tahrir katika Wilaya ya Sudan

Katika Mkutano na Waandishi wa Habari Jumamosi 26 Rabi' al-Akhir 1447 Hijria, inayoambatana na 2025/10/18 Miladia

yenye kichwa: (Mvurugano wa Serikali katika Jinsi ya Kudhibiti Uuzaji wa Dhahabu na Athari Yake kwa Thamani ya Pauni)

Baada ya kujitenga kwa Sudan Kusini mwaka 2011 Miladia, na Sudan kupoteza zaidi ya 75% ya mauzo yake ya mafuta, dhahabu ilijitokeza kama mbadala mkuu wa kulipia hasara hii, na kupata mapato kutoka kwa sarafu ngumu, na uchimbaji madini ulikuwa umeenea sana nchini Sudan baada ya mwaka 2008 Miladia takriban, na uzalishaji wa Sudan wa dhahabu ukawa mkubwa, ambapo ulifikia tani 73.8 mwaka 2024 Miladia, katika nafasi ya tano barani Afrika (Al Jazeera Net), lakini uzalishaji huu mkubwa haukunufaisha nchi, wala watu, kwani ulikuwa uporaji kwa watu binafsi, na kwa kampuni za kigeni na za ndani, na hata kile kinachotokana na uchimbaji madini wa kienyeji, baadhi ya kampuni na pande hununua na kukiingiza kwa magendo. Ili kuthibitisha tuliyoyasema katika suala hili, tunaeleza migodi mikubwa ya dhahabu nchini Sudan, kama mfano, na jinsi serikali inavyoshughulikia migodi hii!

Moja ya migodi hii ni mgodi wa Jabal Amer, uliopo kaskazini mwa mji wa Al-Fashir kwa takriban kilomita 100, na uzalishaji wake unakadiriwa kuwa tani 50 kwa mwaka, kulingana na shirika la habari la Reuters, ambayo inafanya kuwa mgodi wa tatu kwa ukubwa wa dhahabu barani Afrika, lakini serikali haikuuweka chini ya udhibiti wake, bali iliacha uwe uporaji kwa makundi yenye silaha, la mwisho lilikuwa mwaka 2017 Miladia, ambapo mgodi ukawa mali ya vikosi vya msaada wa haraka, na makampuni ya Kirusi kama vile Wagner.

Licha ya ukweli kwamba kampuni ya Al-Juneid, inayomilikiwa na Vikosi vya Msaada wa Haraka, ilikuwa imetangaza mwaka 2021 Miladia, kukabidhi mgodi wa Jabal Amer kwa serikali, lakini katika uhalisia, mgodi huo uliendelea kuwa chini ya udhibiti wake hadi leo.

Na mgodi wa Hassai, uliopo kaskazini mashariki mwa Sudan, na kampuni ya Ariab ya Sudan inamiliki 60% ya hisa za mgodi, na kampuni ya Lamancha Resources, inayomilikiwa na mfanyabiashara wa Misri Naguib Sawiris, inamiliki 40%.

Na mgodi wa Block 14, uliopo karibu na mpaka wa Misri kaskazini mwa Sudan, na unaitwa mradi wa Miyas Sand, na kampuni ya Perseus ya Australia inamiliki 70%, serikali ya Sudan 20%, na 10% kwa kampuni ya ndani ya Sudan inayoitwa Miyas.

Katika ripoti iliyochapishwa na Al Jazeera Net, dhahabu kutoka mgodi wa Jabal Amer, na migodi mingine zaidi ya 10 kusini mwa Darfur, inaingizwa kwa magendo nchini Chad, na nyaraka hutolewa kwake kama dhahabu ya Chad kisha inasafirishwa kwenda UAE. Mchakato wa usafirishaji wa dhahabu kwa magendo kutoka Sudan ni mchakato ambao unahusisha watu wenye ushawishi katika serikali tangu enzi ya serikali ya uokoaji, ambapo ilikuwa ikiingizwa kwa magendo kupitia uwanja wa ndege wa Khartoum, na kupitia bandari za Sudan, na pia kuna kampuni zinazomilikiwa na jeshi, na nyingine za idara ya ujasusi, zinafanya kazi ya kuchimba dhahabu, na mapato ya kampuni hizi hayaingii kwenye hazina ya serikali.

Baada ya kuzuka kwa vita kati ya jeshi la Sudan, na kati ya Vikosi vya Msaada wa Haraka; vita hivi ambavyo vimeharibu miundombinu mingi ya kiuchumi na mingineyo, ambapo mauzo yaliyokuwa yanaingiza hazina na kile kinachoitwa sarafu ngumu (dola) yalisimama, sarafu ya ndani, pauni ya Sudan, ilianza kudhoofika na kuanguka dhidi ya dola ya Marekani, na sarafu nyingine za kigeni, ambayo ilionekana katika maisha ya watu ambayo kimsingi yamekuwa hayavumiliki kwa sababu ya vita, umaskini na kunyimwa vimeongezeka, na ugonjwa, na njaa vimeenea.

Katika jaribio la kusimamisha kuzorota huku, mkutano wa Kamati ya Dharura ya Kiuchumi ulifanyika, ukiongozwa na Waziri Mkuu Kamel Idris, siku ya Jumatano, Agosti 20, 2025 Miladia, na kamati ilitoa maamuzi ya kudhibiti utendaji wa kiuchumi, kulingana na Shirika la Habari la Sudan, na muhimu zaidi ya maamuzi hayo ni:

1- Kuainisha umiliki, au uhifadhi wa dhahabu bila nyaraka, kuwa uhalifu wa magendo.

2- Kufuatilia mauzo ili kuepuka usafirishaji wa dhahabu kwa magendo.

3- Kuzuia ununuzi na uuzaji wa dhahabu kutoka kwa chombo cha serikali.

Na maamuzi mengine, na licha ya ukweli kwamba walisisitiza kuzuia ununuzi na uuzaji wa dhahabu kutoka kwa chombo cha serikali, walikiuka uamuzi huu, kulikuwa na mkutano ambao gavana aliyefutwa kazi wa Benki ya Sudan, Burai Al-Siddiq, alisisitiza kwamba Benki Kuu ya Sudan ndiyo iwe chombo pekee kinachosafirisha dhahabu, na kulikuwa na tofauti kali ambayo ilizuka katika mkutano huu rasmi, ambao ulifanyika katika jengo la wizara huko Port Sudan siku ya 2025/10/12 Miladia, ambapo gavana Burai alishikilia uamuzi wa kuweka kipekee usafirishaji wa dhahabu kupitia Benki Kuu, wakati wawakilishi wa makampuni ya usafirishaji wa dhahabu walisisitiza haki yao ya kusafirisha moja kwa moja bila usuluhishi wa Benki Kuu, na Waziri wa Fedha Jibril Ibrahim aliunga mkono msimamo wa makampuni, hivyo gavana alitoka kwenye mkutano akiwa amekasirika, na hiyo ilikuwa sababu ya kufutwa kazi kwake siku iliyofuata, ambapo Al-Burhan alitoa uamuzi wa kumfuta kazi, na kumteua Amina Mirghani; mwanamke wa kwanza kushika wadhifa huu nchini Sudan. Wakati tatizo la msingi katika kushughulika kwa serikali na dhahabu lipo na ni:

a- Kuweka migodi mikubwa ya dhahabu mikononi mwa kampuni na watu binafsi, badala ya serikali kuimiliki, ambayo inafanya nchi kupoteza utajiri wake mwingi na kwenda mikononi mwa wachache.

b- Kukosa uwezo wa kudhibiti dhahabu inayochimbwa na kujua wingi wake.

c- Mizozo katika sera kuelekea dhahabu inayochimbwa, katika suala la kuamua bei ya ununuzi, chombo cha ununuzi, na ukiritimba, ambayo ilisababisha kuenea kwa jambo la magendo kwenda nje ya nchi, na nchi jirani (Misri, UAE na Chad).

d- Kutonufaika na uchimbaji madini wa kienyeji ambao unaingizwa kwa magendo, kwa kujua kwamba takriban 70% ya kiasi cha dhahabu kinachozalishwa kilichotangazwa kinatokana na uchimbaji madini wa kienyeji, ambayo inafichua kiwango cha magendo ambayo yanafanyika katika dhahabu.

Na kwa sababu suala la dhahabu linahusiana kwa karibu na sarafu, tatizo la kudhoofika kwa thamani ya pauni ya Sudan linaweza kufupishwa katika sababu kadhaa, muhimu zaidi kati yao ni:

1- Pauni ya Sudan kutegemea dola badala ya dhahabu na fedha.

2- Kuchapa karatasi za fedha bila kufunikwa na dhahabu, au bidhaa, ambayo huongeza kiwango cha mfumuko wa bei ambao husababisha kudhoofika kwa thamani ya pauni.

3- Udhaifu wa mauzo kwa sababu ya magendo, na ukosefu wa utulivu wa kisiasa, licha ya ukweli kwamba Sudan inamiliki utajiri wa kilimo, mifugo, na madini makubwa, ambayo yangeweza kuifanya kuwa moja ya nchi tajiri zaidi ulimwenguni.

4- Kutegemea uagizaji katika mahitaji mengi kama vile ngano, dawa, bidhaa za petroli, na mengineyo, na hii inahitaji dola, ambayo hufanya mahitaji ya dola kuwa ya juu, na kudhoofisha pauni, kwa hivyo watu walipoteza imani na pauni ambayo iliendelea kudhoofika kila siku, ambayo iliwafanya watu, haswa wafanyabiashara, wapendelee kuweka dola, au dhahabu, kama njia ya kuhifadhi thamani ya akiba yao, ambayo huongeza bei ya dola, na kupunguza thamani ya sarafu ya ndani.

Hii ndiyo hali halisi kuhusu kushughulika kwa serikali na dhahabu, na pia na sarafu ya ndani; pauni, na inaonekana kutokana na kushughulika huku, kuna mvurugano, na ukosefu wa uwazi wa maono katika jinsi ya kutatua.

Sisi katika Hizb ut-Tahrir / Wilaya ya Sudan, na kutokana na jukumu letu kwa umma wetu, tunatoa suluhisho za kimsingi, kuhusiana na suala hili, na hii ni kwa msingi wa itikadi ya Kiislamu, hivyo tunasema:

Kwanza: Dhahabu, haswa migodi ambayo uzalishaji wake haukomi; kama vile migodi ambayo tulitaja tulipokuwa tunazungumzia migodi ya dhahabu nchini Sudan, basi inachukuliwa kuwa mali ya umma, ambayo ni kwamba hairuhusiwi kumilikiwa na kampuni, wala kwa watu binafsi, lakini ni haki ya umma wote, na jukumu la serikali ni kusimamia uchimbaji madini na uuzaji, na mapato yake yawe katika miradi ya umma kwa watu wote, au pesa zigawanywe kwao, na serikali haina haki, ambayo ni kwamba hairuhusiwi kwa serikali kushughulika na mali ya umma, kwa kuigawia kwa watu binafsi na makampuni, si kwa zawadi wala kwa uhusiano, wala kwa njia nyingine, Al-Tirmidhi alitoa kutoka njia ya Abyad bin Hammal «Kwamba yeye alifika kwa Mtume wa Mwenyezi Mungu ﷺ akamwomba ampe chumvi, naye akamkataa, alipoondoka mtu miongoni mwa watu akasema: Unajua ni nini umempa? Hakika umempa maji mengi. Akasema: Akamnyang'anya». Na mali nyingi ndiyo ile isiyokatika, yaani umempa machimbo yasiyokatika, kwa sababu chumvi ni machimbo kama maji mengi yasiyokatika, kwa hivyo si haki ya serikali kumiliki sehemu yoyote ya dhahabu kwa makampuni, na inapaswa kukubaliana na makampuni kwa kiasi maalum ambacho makampuni huchimba dhahabu kwa maslahi ya umma na si kwa makampuni. Na makampuni hayana haki ya dhahabu inayochimbwa, na kwa kufanya hivyo, inahakikisha kwamba dhahabu yote inakuwa mikononi mwa serikali, inaitumia kwa maslahi ya umma.

Pili: Asili ya fedha za serikali iwe dhahabu na fedha, kwani Mtume ﷺ alikubali dinari ya Kirumi, na dirhamu ya Kiajemi kama fedha ya dola ya Kiislamu kwa uzani unaojulikana, hadi dinari ya Kiislamu ilipopigwa kwa uzani wa gramu 4.25, na dirhamu kwa uzani wa gramu 2.975 za fedha, hadi dola ilipotawala baada ya uamuzi wa Rais wa Marekani Nixon kufuta uhusiano wa dola na dhahabu, baada ya dola kuwa sarafu ambayo ulimwengu wote karibu unategemea, na imekuja katika kifungu cha 167 cha rasimu ya katiba ya dola ya Khilafa iliyoandaliwa na Hizb ut-Tahrir yafuatayo:

(Fedha za dola ni dhahabu na fedha, zikiwa zimepigwa au hazijapigwa. Na haifai kuwa na fedha nyingine isipokuwa hizo. Na inaruhusiwa kwa dola kutoa badala ya dhahabu na fedha kitu kingine kwa sharti kwamba iwe na katika hazina ya dola kiasi sawa na dhahabu na fedha. Inaruhusiwa kwa dola kutoa shaba au shaba nyekundu au karatasi au vinginevyo na kuipiga kwa jina lake kama fedha yake ikiwa ina sawa kabisa na dhahabu na fedha).

Na kwa nini tumeweka wazi dhahabu na fedha kama msingi; hiyo ni kwa sababu Uislamu umeunganisha dhahabu na fedha na hukumu thabiti ambazo hazibadiliki; kama vile diya; dinari 1000 za dhahabu, na kiasi cha kukata mkono katika wizi wa haddi isipokuwa katika robo ya dinari na kuendelea, na hukumu nyinginezo ambazo sheria imeunganisha na dhahabu na fedha, kama vile Uislamu umefanya zaka ya fedha kuwa dhahabu na fedha, bali shughuli zote za kifedha zilizotajwa katika Uislamu, ziko juu ya dhahabu na fedha.

Tatu: Sudan ni nchi ya dhahabu, na itakapofanya msingi wa sarafu yake kuwa dhahabu, sarafu yake itakuwa sarafu yenye nguvu zaidi na yenye thamani, kwa sababu ina thamani ya asili ambayo haiathiriwi na kitu kingine chochote, na thamani yake inabaki kuwa thabiti, labda itapungua kidogo au itaongezeka kidogo, lakini kamwe haitakuwa kama kile kinachotokea sasa kwa sarafu ya ndani ya Sudan ya kudhoofika, ikiwa itanufaika na mapato ya dhahabu yaliyopotea, kwa kutekeleza hukumu ya sheria katika kushughulika na dhahabu, alisema ﷺ: «...Na katika rkaz(Hazina iliyozikwa) kuna khums(moja ya tano)»; yaani serikali inachukua migodi yote mengi ambayo haikatiki, kama vile ina haki ya (khums) kile kinachozalishwa na watu binafsi.

Nne: Ambaye anatekeleza suluhisho hizi za kimsingi ni dola ya kimsingi ya ndani, na sio dola ya kazi kama ilivyo hali ya nchi yetu leo; inategemea kafiri mkoloni, ambaye anatafuta kunyakua utajiri, na kuwafukarisha waja, na kufanya kazi ya kuvunja umoja wake ili kuudhoofisha!! Hii hapa Amerika ambayo ilitenganisha Sudan Kusini ili Sudan isinufaike na mafuta, sasa inatafuta kuikata Darfur tajiri ya dhahabu na madini yenye thamani.

Enyi watu wa Sudan: Hamna wokovu kwenu isipokuwa kwa kufanya kazi kwa bidii na Hizb ut-Tahrir ili kusimamisha dola ya Khilafa Rashidah kwa njia ya Utume, ambayo inamridhisha Mola wenu, na inawarudishia utukufu wenu, na mnaishi chini yake mnafurahia baraka ambazo Mwenyezi Mungu ameipa nchi yetu.

Na Amani iwe juu yenu na Rehema za Mwenyezi Mungu na Baraka zake.

Ibrahim Othman (Abu Khalil)

Msemaji Rasmi wa Hizb ut-Tahrir

Katika Wilaya ya Sudan