اللغة العربيّة عماد فهم الأحكام الشرعيّة   فحافظوا عليها يا أبناء الأمّة الإسلاميّة
April 18, 2016

اللغة العربيّة عماد فهم الأحكام الشرعيّة فحافظوا عليها يا أبناء الأمّة الإسلاميّة

اللغة العربيّة عماد فهم الأحكام الشرعيّة


فحافظوا عليها يا أبناء الأمّة الإسلاميّة


ضمن حملة القسم النسائي "الشباب المسلم: روّاد التغيير الحقيقي"


عالم الإنترنت أو الشبكة العنكبوتية وتعني البنية التحتية التي تنقل جملة المعلومات المتداولة عبر القارات... عالم شدّ انتباه الكثيرين واستقطب اهتمامهم وصار ذا قيمة بالغة في حياة الناس، ولعلّ الشريحة الأكثر استقطابا هي شريحة الشباب التي صارت "مدمنة" على استعماله وخاصّة عبر مواقع التواصل.


أصبح هذا العالم الافتراضي يأسر مستعمليه وخاصّة منهم الشباب فيكبّلهم لساعات طوال أمام جهاز الكمبيوتر أو الحاسوب اللوحي ويعزلهم عن العالم "الواقعي" كليا إلاّ من بعض ما تنقله لهم تلك الأجهزة من أخبار.


صار أداة تواصل بينهم يعبّرون فيه عن كل مشاغلهم وأفكارهم وآرائهم. ولكن اللافت للنّظر لغة التخاطب التي أُحدِثت وراجت بين الشباب وصارت اللغة المتداولة والمستعملة وهي عبارة عن أحرف كتابة جديدة يتواصلون بها لسهولتها وسرعة كتابتها - حسب زعمهم - فأصبحت هذه اللغة التي أطلق عليها "لغة الفايس بوك" لغة الشباب بها يكتبون ويتراسلون. في حين صارت اللغة العربية - اللغة الأمّ - لغة يصعب التخاطب بها ويجد الشباب في استعمالها حرجا! بل ويتفادى التعامل بها ويعتبرها بطيئة تعرقل سيره في ظلّ النسق السريع لحياته والتطوّرات العلمية والتقنية التي شهدها العالم!!


فما هي أسباب عزوف الشباب المسلم عن لغة دينه؟ ولماذا فقد ثقته بها؟ وما هي الحلول اللازمة لمعالجة أزمة الثقة هذه؟ وكيف السبيل إلى محو الفجوة بين الشباب المسلم ولغته الأمّ؟


للوقوف على هذه الأسباب حريّ بنا البحث في حقائق وبديهيات سار عليها الكون منذ أن خُلق. فما من شكّ في أنّ الصراع بين الكفر والإيمان صراع أبديّ وأنّ المعركة بين الحق والباطل متواصلة إلى يوم الدّين. لذلك تعمل الحضارات دوما على نشر مفاهيمها وضرب مفاهيم الحضارات الأخرى حتّى تضمن سيادتها وقيادتها للعالم دون بروز حضارة تنافسها وتحاربها للفوز بالقيادة والريادة لهذا العالم. ولقد سعى الغرب طويلا وعلى مدى قرون للنيل من الإسلام حتىّ يهزمه ويجعله ضعيفا خاصة في نفوس أهله.


يقول سبحانه وتعالى في الآية 120 من سورة البقرة {ولن ترضى عنك اليهود ولا النصارى حتى تتّبع ملتهم} ويقول سبحانه في الآية 217 من السورة نفسها: {وَلَا يَزَالُونَ يُقَاتِلُونَكُمْ حَتَّىٰ يَرُدُّوكُمْ عَن دِينِكُمْ إِنِ اسْتَطَاعُوا وَمَن يَرْتَدِدْ مِنكُمْ عَن دِينِهِ فَيَمُتْ وَهُوَ كَافِرٌ فَأُولَٰئِكَ حَبِطَتْ أَعْمَالُهُمْ فِي الدُّنْيَا وَالْآخِرَةِ وَأُولَٰئِكَ أَصْحَابُ النَّارِ هُمْ فِيهَا خَالِدُونَ} ويقول تعالى: {ودّوا لو تكفرون كما كفروا} [ النساء: 89 ].


بسقوط دولة الإسلام صار هذا الدّين مجرّد طقوس لا أحكاماً شرعيّة يتقيّد بها المسلم ويسير على خطاها؛ فقد ضيّع الغرب أمّة الإسلام وخاصّة شبابها الذين فيهم الأمل وبهم العمل لخدمة هذا الدين العظيم، وصار الشباب يعاقر الخمرة ويتحرّش بأخواته المسلمات دون عودة على الحكم الشرعي؛ فقد أقصي عن حياته وسعى لفصله عن واقعه وواقع الأمّة الحكام الضرار.


لقد تسلّم الشباب المسلم دينه على أنّه طقوس ولم يفقه أنّ هذا الدّين دين حياة يطبّق فيها وتسري أحكامه نافذة فيه لتنشر السلم والأمن بين الناس. وبذلك حصلت فجوة هائلة بينهما ليصبح شبابنا أبعد ما يكونون عن الإسلام.


من التحدّيات التي تعترض الشباب المسلم قضية الهوية ومنها اللغة العربية، ولا شكّ أنّها من المواضيع الملحّة والخطيرة لأنّ اللغة وعاء للفكر وهما وجهان لعملة واحدة، وكما يقول ابن تيمية "إنّ لكلّ أمّة شعارا وشعار أهل الإسلام لغتهم"، ويقول أيضا: "اعلم أن اعتبار اللغة العربية يؤثر في العقل والخلق والدّين تأثيرا قويّا بيّنا ومعرفتها فرض واجب، فإنّ فهم الكتاب والسنة فرض ولا يفهم إلا بفهم اللغة العربية، وما لا يتمّ الواجب إلا به فهو واجب".


مؤلم أن نرى عزوفا من الشباب عن هذه اللغة وهي لغة القرآن!! قال تعالى: {قرآنًا عربيًا غيرَ ذي عوج لعلهم يتقون} [الزمر: 28]، وقوله تعالى: {إنا أنزلناه قرآنًا عربيًا لعلكم تعقلون}[يوسف: 2].


وإنّه لمن الغريب أن يُقرَأ القرآن ولا يُفهم وحين تسأل الشباب عن معنى كلمة في القرآن يجيب بجهله لها!! فكيف سيفهم كتاب ربّه وكيف سيمتثل لأحكامه وهو يجهل اللغة التي بها نزل؟! كيف التواصل بين المخاطِب والمخاطَب وقناة التواصل غير مفهومة؟ كيف السبيل إلى إرضاء الخالق دون العلم بما يرضيه؟!!


إنّ تركيز الغرب على تمييع اللغة العربية وطمس معالمها وتشويهها أمر مدروس وهو من بين البنود العريضة التي وضعها ضمن مخطّطاته ومؤامراته للنيل من الإسلام، فهو على علم بما للغة العربيّة من أثر في فهم أحكام الإسلام، ومتى ضُرِبت هذه اللغة ضُرِب فهمُ الأحكام وضُمن بذلك عدمُ تطبيقها. ولقد سخّر كل وسائله حتّى يطمس هذه اللغة ويجعلها هجينة محتقرة من شباب الأمّة فأشاع أنّها لغة التّخلّف والرجعية، وأنّه يصعب عليها مواكبة التطوّر السريع الذي يشهده العالم وعلى من يريد السير في الركب وعدم التخلّف عنه، عليه أن يلفظها ويتعلّم لغة العصر ويحاول فهمها والعيش بها: والمراد بلغة العصر طبعا لغته هو التي يفرضها بكلّ الطرق!!.


أصبحت الكتابة والحديث باللغة العربية وصمة عار يتجنّبها معظم الشباب فتراهم يجهدون أنفسهم للتلفّظ ببعض العبارات الإنجليزية أو الفرنسية معبّرين بذلك عن مواكبتهم للعصر... أيّ حال وصل إليه خير شباب لخير أمّة؟ أتُترَك اللغة العربية التي هي أشرف اللغات والتي اختارها رب البشرية وخالق الكون لتكون لغة القرآن العظيم والمفضلة على سائر لغات البشرية، ويلهث شبابنا وراء لغة تحمله إلى عالم غريب عجيب يجعله يحيا بلا هوية ولا حضارة ولا جذور منبتّا تائها ضائعا!؟؟


نظرة خاطفة في عالم الإنترنت وفي مواقع التواصل - تحديدا - تجعلنا نتيه في بحار لغة غير مفهومة لا هي عربية ولا إنجليزية.. بل مزيج هجين.. هي لغة أطلقوا عليها اسم لغة الإنترنت أو لغة العصر. لغة لا تعترف بقواعد رسم ولا نحو ولا صرف. لغة تحرّرت من كلّ القواعد لتعكس واقع مستعمليها: واقعا يعمل على أن يكون الشباب أحرارا بل متسيّبين لا ضوابط لأفعالهم ولا قيود...


إن سألت أحدهم لماذا تستعمل هذه اللغة ولماذا لا تكتب باللغة العربية يردّ باستهتار تغلّفه ثقة بنفس مغرورة: هذه أسرع وأسهل، أمّا العربية فصعبة ولا أجيد قواعدها!! عجبا لشباب أمّة الإسلام! عجبا لشباب يملك ثروة يحسده عليها أعداء أمته ويفرّط فيها!! عجبا لشباب الإسلام يقولون إنّ اللغة العربية صعبة وقد قال جورج سارتون، وهو البلجيكي: "إن اللغة العربية أسهل لغات العالم وأوضحها، فمن العبث إجهاد النفس في ابتكار طريقة جديدة لتسهيل السهل وتوضيح الواضح، فإذا فتحت أي خطاب فلن تجد صعوبة في قراءة أردأ خط به، وهذه هي طبيعة الكتابة العربية التي تتسم بالسهولة والوضوح". فلماذا هذا الهجر للغة العربية من شباب الأمّة؟


ومن المسئول عماّ آل إليه حالهم في علاقتهم بلغة دينهم التي بها نزلت الأحكام الشرعية وبدونها لا تفهم؟


إنّ ابتعاد الشباب المسلم عن اللغة العربية يعني فقدانه لهويّته ولحضارته التي ميّزته وجعلته لقرون صالحا لقيادة البشرية وللسير في المقدمة. فمن أهمّ مقوّمات الأمّة الإسلامية اللغة العربية، ومن الخطر التفريط فيها فقد كانت منذ القدم لغة الحضارة والعلم والتقدم والفنون الأدبية وكانت على مر أزمان كثيرة وعاءً للعلوم واللغة السائدة في العالم، وهي اللغة الزاخرة ببحر مفردات جميلة لا ينضب!!!..


لعب الإعلام دورا كبيرا في تعميق الفجوة بين الشباب المسلم ولغة دينه؛ فالمحطّات الفضائية التلفزيونية والإذاعية تعتمد اللغة العامية في برامجها وتبتعد عن استعمال العربية الفصحى إلا في بعض المسلسلات والأفلام التاريخية إيحاء بأنّ العربية لغة عتيقة قديمة لا تواكب تقدم المجتمع وتطوّره، كما تعمد إلى إدراج ألفاظ من اللغات الأجنبية لتجعلها عاكسة للتطوّر والتقدّم والعلوم وعلى من يريد مواكبة العصر التعامل بها وتعلّمها.


كما تسعى القنوات الفضائية إلى بثّ برامجها بلهجة بلدها العاميّة بحجّة وصول كلام الباثّ إلى المتقبّل بسهولة وسلاسة وحتّى يكون الكلام من القلب إلى القلب!، فكثرت هذه البرامج وملأت القنوات. في حين أُهمِلت اللغةُ العربية الفصحى ولم تعد سوى لغة بعض البرامج الدينية أو الوثائقية أو الإخبارية، واتجهت الأنظار نحو العامية لتقديم كل ما يهمّ الأطفال والشباب حتّى تعوّدت آذانهم على تلك اللغة وصاروا يتفكّهون بكلمة ما تردّدت على مسامعهم في مسلسل أو اسم ذكر في أحد الأفلام دون تبيّن لمعناه ولا تبصّر في الغاية التي بثّ لأجلها.


ولنتأمّل البرامج التعليمية والكتب المدرسية كيف تسعى جاهدة لتنفيذ أجندات هدّامة تصنع من أبناء الأمّة أجيالا منبتّة عن جذورها لا تعرف لغتها التي بها تفهم حضارتها فتتشبّث بها وتحافظ عليها، فما نراه من تمرير لمفردات عاميّة أو نقل عبارات من لغات أجنبية وكتابتها بأحرف عربية يجعلنا نشفق على هذه الأجيال التي صارت تحيا بشخصيات مضطربة ضعيفة تائهة بين واقع تجمّعت فيه كلّ الوسائل لحرفها عن تلمّس الطريق الصحيح لنهضتها ونهضة أمّتها وبين رواسب طفيفة من عقيدتها. إضافة إلى تعمّد إصدار صحف ومجلات باللغة العامية حتّى تُمحَى معالمُ اللغة الأمّ وتضيع مكانتها.


لقد تعوّد الشباب على سماع اللهجة العامية ونسي لغته الأمّ: نسي لغة أحكام دينه التي عليه فهمها والعمل بها فصار لا يرى فيها سوى الضعف والعجز والتأخّر... ومن الخطورة بمكان أن يتملّص الشباب عن اللغة العربية لأنّ ذلك سيقضي على دينه وعلى أحكام هذا الدين. فكيف له بفهمها وما هي اللغة التي ستعينه على ذلك إذا كانت اللغة التي أنزلت بها تلك الأحكام غير مقروءة ولا مفهومة؟؟


إنّ انبهار الشباب اليوم بالغرب وتقدّمه يجعله يحيا حياة غربية بامتياز فيتسابق على الربح السهل ويعتكف لا لمعرفة دينه وتبيّن أحكامه بل للولوج عبر مواقع التواصل يتحادث ويتسامر معتمدا لغته الخاصة لغة عصره البعيدة كل البعد عن اللغة العربية الفصحى: اللغة التي لا تلقى منهم سوى الاستهزاء والتحقير!!


إنّ الحلول لهذه المشاكل تبدأ من ضرورة تغيير المفاهيم الفاسدة التي رسّخها الغرب الحاقد والقناعة التامة بل اليقين بأنّ هذه الأمّة هي أفضل أمّة لقوله تعالى في سورة آل عمران الآية 110: {كنتم خير أمة أخرجت للناس تأمرونَ بالمعروف وتنهونَ عن المنكر وتؤمنون بالله}. والتمسّك باللغة العربية والذي يعني التمسّك بالإسلام وأحكامه فقد قال الله تعالى في مدحها في سورة النحل الآية 103: {لسانُ الذي يلحدون إليه أعجميٌّ وهذا لسان عربيٌّ مبين}.


فمن المحزن أن يكون الشباب المسلم - وهم أبناء هذه اللغة - أوّل من يحاربها ويهجرها ويمتهنها وهي لغة دينه ناهيك عمّا قيل فيها من المفكّرين الذين لم يجحدوا قيمتها وقوتها وجمالها: "من أغرب ما وقع في تاريخ البشر انتشار اللغة العربية فقد كانت غير معروفة فبدأت فجأة في غاية الكمال سلسة غنية كاملة، فليس لها طفولة ولا شيخوخة، تلك اللغة التي فاقت أخواتها بكثرة مفرداتها ودقة معانيها وحسن نظام مبانيها". (إرنست رينان)


كما لم تُخفِ الألمانية "سيجريد هونكه" انبهارها بهذه اللغة فتصرّح: "كيف يستطيع الإنسان أن يقاوم جمال هذه اللغة ومنطقها السليم وسحرها الفريد؟ فجيران العرب أنفسهم في البلدان التي فتحوها سقطوا صرعى سحر تلك اللغة".


إليك يا شباب أمتي الأبيّة: إنّ ضعف المعرفة باللغة العربية يعني ضعف صلة الأمّة بكتاب ربّها وبحسن تلاوته والعمل بأحكامه، وفي ذلك ضعفها وضياعها، فلا تكونوا عونا لأعدائها عليها ولنشمّر جميعا رجالا ونساء عن سواعدنا لنهضتها وإعادة عزّتها. فكفى وقوفا على أطلال أمجاد الأجداد وهبّوا لدوركم المجيد يا شباب أمّة الإسلام العتيد...


يا شباب أمّتي أدعوكم وقلبي ينفطر **** أبكي ضياع لغتي ودموعي تنهمر
قالوا بسخرية لا تحزن عليها واصطبر **** قضت وصارت كأعْجَاز نَخْل منقَعِر
يا شباب الأمّة أدّوا أمانة ربّ البشر **** فالنّصر المبين آت فهل من مدّكر
أعيدوا مجدها وقولوا بإذن الله ننتصر **** هو نعم الوكيل وهو القادر المقتدر

كتبته للمكتب الإعلامي المركزي لحزب التحرير


زينة الصّامت

More from null

Msidanganyike na Majina, Muhimu ni Msimamo Sio Nasaba

Msidanganyike na Majina, Muhimu ni Msimamo Sio Nasaba

Kila mara tunapoletewa "nembo mpya" yenye mizizi ya Kiislamu au sura za Mashariki, Waislamu wengi hushangilia, na matumaini hujengwa juu ya udanganyifu unaoitwa "uwakilishi wa kisiasa" katika mfumo wa kikafiri ambao hautambui Uislamu kama hukumu, itikadi, au sheria.

Sote tunakumbuka furaha kubwa iliyoenea katika hisia za wengi wakati Obama aliposhinda mwaka 2008. Yeye ni mtoto wa Kenya, na ana baba Muislamu! Hapa baadhi walidhani kuwa Uislamu na Waislamu wamekaribia ushawishi wa Kimarekani, lakini Obama alikuwa mmoja wa marais waliowaumiza Waislamu zaidi, kwani aliharibu Libya, alichangia janga la Syria, na aliwasha moto Afghanistan na Iraq na ndege zake na askari, na hata alikuwa mtoaji damu nchini Yemen kupitia zana zake, na enzi yake ilikuwa muendelezo wa uadui uliopangwa dhidi ya umma.

Leo, tukio hilo linajirudia, lakini kwa majina mapya. Zohran Mamdani anasherehekewa kwa sababu yeye ni Muislamu, mhamiaji, na kijana, kana kwamba yeye ndiye mwokozi! Lakini wachache tu wanaangalia misimamo yake ya kisiasa na kiitikadi. Mtu huyu ni miongoni mwa wafuasi wakubwa wa mashoga, na anashiriki katika shughuli zao, na anazingatia upotovu wao kama haki za binadamu!

Ni aibu gani hii ambayo watu wanatundika matumaini yao?! Je, haikuwa marudio ya kukata tamaa ile ile ya kisiasa na kiitikadi ambayo umma umeingia mara kwa mara?! Ndiyo, kwa sababu unavutia umbo, si kiini! Unadanganywa na tabasamu, na unashughulika na hisia, si itikadi, na kwa majina, si dhana, na kwa alama, si kanuni!

Mvuto huu kwa maumbo na majina ni matokeo ya kukosekana kwa ufahamu wa kisiasa wa kisheria, kwa sababu Uislamu haupimwi kwa asili, jina, au rangi, lakini kwa kuzingatia kanuni ya Uislamu kikamilifu; kama mfumo, itikadi, na sheria. Na haina thamani Muislamu ambaye hahukumu kwa Uislamu wala kuutetea, bali anatii mfumo wa kibepari wa kikafiri, na anahalalisha ukafiri na upotovu kwa jina la "uhuru".

Na Waislamu wote waliofurahia ushindi wake na wakadhani kwamba yeye ni mbegu ya kheri au mwanzo wa kuamka, wajue kwamba kuamka hakutoki ndani ya mifumo ya ukafiri, wala kwa zana zake, wala kupitia masanduku yake ya kura, wala chini ya paa la katiba zake.

Yeyote anayejitokeza kupitia mfumo wa kidemokrasia, na anaapa kuheshimu sheria zake, kisha anatetea ushoga na kuusherehekea, na anatoa wito kwa mambo yanayomkasirisha Mungu, basi yeye si msaidizi wa Uislamu wala tumaini la umma, bali ni chombo cha kung'arisha na kufifisha, na uwakilishi bandia ambao hauna maana.

Yanayoitwa mafanikio ya kisiasa katika nchi za Magharibi kwa baadhi ya watu wenye majina ya Kiislamu, ni makombo tu yanayotolewa kama dawa za maumivu kwa umma, ili kuwaambia: Angalieni, mabadiliko yanawezekana kupitia mifumo yetu.

 Kwa hiyo, ukweli wa "uwakilishi" huu ni nini?

Nchi za Magharibi hazifungui milango ya utawala kwa Uislamu, bali zinaifungua tu kwa wale wanaolingana na maadili na mawazo yao. Na mtu yeyote anayeingia katika mfumo wao lazima akubali katiba yao, na sheria zao zilizowekwa, na kukataa hukumu ya Uislamu, ikiwa atakubali hilo, basi atakuwa mfano unaokubalika, ama Muislamu wa kweli, basi anakataliwa nao kutoka mizizi yake.

Kwa hiyo, Zohran Mamdani ni nani? Na kwa nini udanganyifu huu unatengenezwa?

Yeye ni mtu anayebeba jina la Kiislamu lakini anakumbatia ajenda potofu inayopingana kabisa na maumbile ya Uislamu, kutoka kuunga mkono mashoga, na kukuza kile kinachoitwa "haki zao", na yeye ni mfano hai wa jinsi nchi za Magharibi zinavyotengeneza mifano yake: Muislamu kwa jina, mfuasi wa mrengo wa kulia kwa vitendo, mtumishi wa ajenda ya uliberali wa Magharibi, si zaidi. Bali kuushughulisha umma na njia yake halisi, hivyo badala ya kudai dola ya Kiislamu na ukhalifa, wanashughulika na viti vya bunge na nyadhifa katika mifumo ya ukafiri! Na badala ya kuelekea ukombozi wa Palestina, wanamngoja yule "anayetetea Gaza" kutoka ndani ya Congress ya Marekani au Bunge la Ulaya!

Ukweli wa mambo ni kwamba huu ni upotoshaji wa njia ya kweli ya mabadiliko, ambayo ni kuanzisha Ukhalifa Rashid kwa njia ya unabii, ambao unaheshimu bendera ya Uislamu, unatekeleza sheria ya Mungu, na unaunganisha umma nyuma ya Khalifa mmoja ambaye anapigana kutoka nyuma yake na anaogopwa.

Basi msidanganyike na majina, wala msifurahie wale wanaohusiana nanyi kwa sura na kupingana nanyi kwa maudhui, si kila anayebeba jina Said au Ali au Zohran yuko katika njia ya Nabii wetu Muhammad ﷺ.

Na jueni kwamba mabadiliko hayatoki ndani ya mabunge ya ukafiri, bali kutoka kwa majeshi ya umma ambayo wakati wake umefika wa kusonga, na kutoka kwa vijana wake wenye ufahamu ambao wanafanya kazi usiku na mchana kupindua meza juu ya vichwa vya nchi za Magharibi na wasaidizi wake na wafuasi wasaliti katika nchi za Kiislamu na Waislamu.

Waislamu hawataamka kupitia uchaguzi wa demokrasia wala kupitia masanduku ya nchi za Magharibi, bali kwa kuamka halisi kwa msingi wa itikadi ya Kiislamu, kwa kuanzisha dola ya Ukhalifa Rashid ambayo inarejesha Uislamu mahali pake, na heshima ya Waislamu, na kuvunja udanganyifu wa demokrasia.

Msidanganyike na majina, wala msitundike matumaini yenu kwa watu binafsi katika mifumo ya ukafiri, bali rudini kwenye mradi wenu mkuu: kuanzisha upya maisha ya Kiislamu, hii pekee ndiyo njia ya heshima, ushindi na uwezeshaji.

Tukio hilo ni marudio ya kudhalilisha ya majanga ya zamani: alama bandia, uaminifu kwa mifumo ya Magharibi, na kupotoka kutoka kwa njia ya Uislamu. Na kila anayeshangilia njia hii, anapotosha umma. Kwa hiyo, rudini kwenye mradi wa Ukhalifa, na msiwaruhusu maadui wa Uislamu kuwatengenezea viongozi wenu na wawakilishi wenu. Heshima haiko katika viti vya demokrasia, bali katika kiti cha Ukhalifa ambao Hizb ut-Tahrir inaufanyia kazi na inaonya umma dhidi ya mporomoko huu wa kiitikadi na kisiasa. Hakuna wokovu kwetu isipokuwa kwa dola ya Ukhalifa, ambayo hairuhusu Waislamu kutawaliwa na mtu anayeabudu dini isiyo ya Uislamu, wala kwa anayehalalisha upotovu na ukengeufu, wala kwa anayeanzisha sheria kwa watu isipokuwa yale ambayo Mungu ameyateremsha.

Imeandikwa kwa ajili ya Radio ya Ofisi Kuu ya Habari ya Hizb ut-Tahrir

Abdul-Mahmoud Al-Amiri - Jimbo la Yemen

Misri Kati ya Slogani za Serikali na Ukweli Mchungu: Ukweli Kamili Kuhusu Umaskini na Sera za Kibepari

Misri Kati ya Slogani za Serikali na Ukweli Mchungu

Ukweli Kamili Kuhusu Umaskini na Sera za Kibepari

Tovuti ya Al-Ahram iliripoti Jumanne, Novemba 4, 2025, kwamba Waziri Mkuu wa Misri, katika hotuba aliyoitoa kwa niaba ya Rais katika Mkutano wa Pili wa Kimataifa wa Maendeleo ya Kijamii katika mji mkuu wa Qatar, Doha, alisema kwamba Misri inatumia mbinu kamili ya kukomesha umaskini katika aina zake zote na vipimo, ikiwa ni pamoja na "umasikini wa pande nyingi."

Kwa miaka mingi, karibu kila hotuba rasmi nchini Misri inajumuisha misemo kama vile "mbinu kamili ya kukomesha umaskini" na "mwanzo wa kweli wa uchumi wa Misri." Maafisa wanarudia kauli mbiu hizi katika mikutano na matukio, wakifuatana na picha za kupendeza za miradi ya uwekezaji, hoteli na resorts. Lakini ukweli, kama inavyoshuhudiwa na ripoti za kimataifa, ni tofauti kabisa. Umaskini nchini Misri bado ni jambo la kudumu, na hata linalozidi kuwa mbaya, licha ya ahadi za mara kwa mara za serikali za uboreshaji na uamsho.

Kulingana na ripoti za UNICEF, ESCWA na Shirika la Mpango wa Chakula Duniani kwa miaka ya 2024 na 2025, karibu mmoja kati ya Wamisri watano anaishi katika umaskini wa pande nyingi, yaani, amenyimwa zaidi ya kipengele kimoja cha vipengele muhimu vya maisha kama vile elimu, afya, makazi, kazi na huduma. Data pia inathibitisha kwamba zaidi ya 49% ya kaya zina shida ya kupata chakula cha kutosha, ambayo ni takwimu ya kushangaza inayoonyesha kina cha mzozo wa maisha.

Ama umaskini wa kifedha, yaani, kupungua kwa mapato ikilinganishwa na gharama za maisha, umeongezeka kwa kasi, kama matokeo ya mawimbi mfululizo ya mfumuko wa bei ambayo yamela mishahara ya watu, juhudi zao na akiba zao, hadi asilimia kubwa ya Wamisri wako chini ya mstari wa umaskini wa kifedha licha ya kufanya kazi daima.

Wakati serikali inazungumza juu ya mipango kama vile "Takaful na Karama" na "Maisha Bora," takwimu za kimataifa zinaonyesha kuwa programu hizi hazijabadilisha muundo wa umaskini kimsingi, lakini zimepunguzwa kwa suluhisho za muda mfupi ambazo zinafanana na tone linalomwagika jangwani. Vijijini mwa Misri, ambako zaidi ya nusu ya watu wanaishi, bado wanakabiliwa na huduma duni, ukosefu wa fursa za ajira bora, na miundombinu iliyochakaa. Ripoti ya ESCWA inathibitisha kwamba kunyimwa vijijini ni mara kadhaa zaidi kuliko mijini, ambayo inaonyesha usambazaji mbaya wa mali na kupuuzwa kwa muda mrefu kwa pembezoni.

Wakati Waziri Mkuu anamshukuru mwana wa nchi "ambaye amevumilia na serikali hatua za mageuzi ya kiuchumi," kwa kweli anakiri kuwepo kwa mateso ya kweli yanayotokana na sera hizo. Hata hivyo, kukiri huku hakufuatiwi na mabadiliko katika mbinu, lakini badala yake kuendelea zaidi katika njia ileile ya kibepari ambayo ilisababisha mgogoro huo.

Mageuzi hayo ya uwongo ambayo yalianza mwaka 2016 na mpango wa "uelezaji" na kuondoa ruzuku na kuongeza kodi, hayakuwa mageuzi bali yalikuwa ni kuwabebesha maskini gharama ya madeni na nakisi. Wakati maafisa wanazungumza juu ya "mwanzo," uwekezaji mkubwa unaelekezwa kwenye mali isiyohamishika ya kifahari na miradi ya utalii ambayo inawahudumia wamiliki wa mitaji, wakati mamilioni ya vijana hawapati fursa za kazi au makazi. Kwa hakika, miradi mingi kama hii, kama vile eneo la Alam El Roum huko Matrouh, ambalo uwekezaji wake unakadiriwa kuwa dola bilioni 29, ni ushirikiano wa kigeni wa kibepari ambao unachukua ardhi na utajiri na kuugeuza kuwa chanzo cha faida kwa wawekezaji, si chanzo cha riziki kwa watu.

Mfumo huo unashindwa si kwa sababu tu ni fisadi, bali kwa sababu unafuata misingi ya mawazo potofu, ambayo ni mfumo wa kibepari, ambao unafanya fedha kuwa mhimili wa sera zote za serikali. Ubepari unategemea uhuru kamili wa umiliki, na unaruhusu ukusanyaji wa mali mikononi mwa wachache wanaomiliki vyombo vya uzalishaji, wakati wengi hubeba mzigo wa kodi, bei na deni la umma.

Kwa hivyo, kile kinachoitwa "mipango ya ulinzi wa jamii" ni jaribio tu la kupamba uso wa kikatili wa ubepari, na kurefusha maisha ya mfumo usio wa haki ambao unazingatia matajiri na kukusanya kutoka kwa maskini. Badala ya kushughulikia asili ya ugonjwa; yaani, ukiritimba wa utajiri na utegemezi wa uchumi kwa taasisi za kimataifa, inatosha kusambaza makombo ya misaada ya fedha, ambayo haiondoi umaskini wala kuhifadhi heshima.

Huduma si ihsani kutoka kwa mtawala kwa raia, lakini wajibu wa kisheria, na jukumu ambalo Mungu atamwajibisha nalo katika dunia hii na akhera. Kinachotokea leo ni kupuuzwa kwa makusudi kwa masuala ya watu, na kuachwa kwa wajibu wa utunzaji kwa ajili ya mikopo yenye masharti kutoka kwa Shirika la Fedha la Kimataifa na Benki ya Dunia.

Serikali imekuwa mwasuluhishi kati ya maskini na mdaiwa wa kigeni, ikitoza kodi, kupunguza ruzuku na kuuza mali ya umma ili kuziba nakisi iliyoenea iliyoundwa na mfumo wa kibepari wenyewe. Katika haya yote, dhana za kisheria ambazo zinadhibiti uchumi hazipo, kama vile kukataza riba, kuzuia umiliki wa mali ya umma na watu binafsi, na wajibu wa kutoa matumizi kwa raia kutoka hazina ya Waislamu.

Uislamu umetoa mfumo kamili wa kiuchumi ambao unashughulikia umaskini kutoka kwa mizizi yake, si kwa msaada wa fedha tu au miradi ya urembo. Mfumo huu unategemea misingi thabiti ya kisheria, muhimu zaidi ambayo ni:

1- Kukataza riba na madeni ya riba ambayo yanaifunga nchi na kumaliza rasilimali zake. Kwa kutoweka kwa riba, utegemezi wa uchumi kwa taasisi za kimataifa utatoweka, na uhuru wa kifedha utarudishwa kwa taifa.

2- Kufanya umiliki kuwa aina tatu:

Umiliki wa mtu binafsi: kama vile nyumba, maduka na mashamba binafsi...

Umiliki wa umma: unajumuisha utajiri mkuu kama vile mafuta, gesi, madini na maji...

Umiliki wa dola: kama vile ardhi ya fai, rikazi na kharaji...

Kwa usambazaji huu, haki inapatikana, kwani kundi dogo linazuiwa kukiritimba rasilimali za taifa.

3- Kuhakikisha kutosha kwa kila mtu kutoka kwa raia: Dola inahakikisha kila mtu katika utunzaji wake mahitaji yake ya msingi ya chakula, mavazi na makazi. Ikiwa hawezi kufanya kazi, ni wajibu wa hazina kutoa matumizi kwake.

4- Zaka na matumizi ya lazima: Zaka si hisani bali ni faradhi, inayokusanywa na dola na kutumika katika matumizi yake ya kisheria kwa maskini, wahitaji na wenye madeni. Ni chombo cha usambazaji chenye ufanisi ambacho kinarudisha fedha katika mzunguko wa maisha katika jamii.

Pamoja na motisha ya kazi yenye tija na kuzuia unyonyaji, na kuhimiza uwekezaji wa rasilimali katika miradi yenye manufaa ya kweli kama vile viwanda vizito na vya kijeshi, si katika uvumi, mali isiyohamishika ya kifahari na miradi ya udanganyifu. Mbali na kudhibiti bei kwa usambazaji na mahitaji halisi, si kwa ukiritimba au uelekezi.

Dola ya Ukhalifa kwa misingi ya unabii ndiyo pekee inayoweza kutumia hukumu hizi kivitendo, kwa sababu inajengwa kwa misingi ya itikadi ya Kiislamu, na lengo lake ni kutunza masuala ya watu, si kukusanya fedha zao. Katika kivuli cha Ukhalifa, hakuna riba, hakuna mikopo yenye masharti, na hakuna uuzaji wa utajiri wa umma kwa wageni, lakini rasilimali zinasimamiwa kwa njia ambayo inakidhi maslahi ya taifa, na hazina inachukua jukumu la kufadhili huduma za afya, elimu na vifaa vya umma kutoka kwa rasilimali za serikali, kharaji, anfal na mali ya umma.

Ama maskini, mahitaji yao ya msingi yanahakikishwa mmoja mmoja, si kupitia sadaka za muda mfupi bali kama haki ya kisheria iliyohakikishwa. Kwa hiyo, kupambana na umaskini katika Uislamu si kauli mbiu ya kisiasa, bali ni mfumo kamili wa maisha ambao unasimamisha haki, unazuia dhuluma na unarudisha utajiri kwa wenyewe.

Kuna umbali mkubwa kati ya hotuba rasmi na ukweli uliopo ambao haujafichwa kwa mtu yeyote. Wakati serikali inaimba sifa za miradi yake "mikubwa" na "mwanzo wa kweli," mamilioni ya Wamisri wanaishi chini ya mstari wa umaskini, wanakabiliwa na bei ghali, ukosefu wa ajira na ukosefu wa matumaini. Ukweli ni kwamba mateso haya hayatatoweka mradi Misri inaendelea katika njia ya ubepari, inatoa uchumi wake kwa watoa riba na kujisalimisha kwa sera za taasisi za kimataifa.

Mgogoro na matatizo ya Misri ni matatizo ya kibinadamu na si ya kimwili, na yanahusiana na hukumu za kisheria zinazoonyesha jinsi ya kushughulikia na kutibu kwa misingi ya Uislamu. Suluhisho ni rahisi kuliko kufumba macho, lakini zinahitaji usimamizi mwaminifu ambao una utashi huru wa kutaka kutembea katika njia sahihi na kutaka mema kwa Misri na watu wake kwa kweli. Wakati huo, usimamizi huu unapaswa kukagua mikataba yote iliyoandaliwa hapo awali na ambayo imefanywa na makampuni yote ambayo yanakiritimba mali ya nchi na kile kilicho cha mali yake ya umma, hasa makampuni ya uchimbaji wa gesi, mafuta, dhahabu na madini mengine na utajiri. Wanapaswa kuwafukuza makampuni hayo yote kwa sababu asili yao ni makampuni ya kikoloni ambayo yanapora utajiri wa nchi, kisha wanapaswa kuunda agano jipya linalotegemea kuwawezesha watu kupata utajiri wa nchi na kuanzisha au kukodisha makampuni ambayo yanahusika na uzalishaji wa utajiri kutoka kwa vyanzo vya mafuta, gesi, dhahabu na madini mengine na kusambaza upya utajiri huu kwa watu. Wakati huo, watu wataweza kulima ardhi iliyokufa ambayo serikali itawawezesha kuitumia kwa haki yao ndani yake, na pia wataweza kutengeneza kile kinachopaswa kutengenezwa ili kuinua uchumi wa Misri na kuwatosheleza watu wake, na serikali itawaunga mkono katika suala hili. Yote haya si ndoto, si vigumu kutokea, wala si mradi ambao tunaweka kwa majaribio ambayo yanaweza kufanikiwa au kushindwa, lakini ni hukumu za kisheria ambazo ni muhimu na za lazima kwa dola na raia. Hairuhusiwi dola kutoa utajiri wa nchi ambao ni mali ya watu kwa madai ya mikataba iliyoidhinishwa na kuungwa mkono na sheria za kimataifa zisizo za haki, na hairuhusiwi kuwazuia watu, lakini inapaswa kukata kila mkono unaoenea na kupora utajiri wa watu. Hivi ndivyo Uislamu unavyotoa na lazima utekelezwe, lakini haitekelezwi kwa kutengwa na mifumo mingine ya Uislamu, bali haitekelezwi ila kupitia dola ya Ukhalifa Rashidun kwa misingi ya unabii. Dola hii ambayo chama cha Hizb ut-Tahrir kina wasiwasi nayo na kinaialika, na kinaialika Misri na watu wake, watu na jeshi, kufanya kazi nayo kwa ajili yake. Mungu anaweza kuandika ushindi kutoka kwake, ili tuweze kuuona kama ukweli unaoinua Uislamu na watu wake. Ee Mungu, hivi karibuni na si kuchelewa.

﴿Na lau kwamba watu wa miji wangeamini na wakamcha Mungu, tungewafungulia baraka kutoka mbinguni na ardhini﴾

Imeandikwa kwa Ofisi ya Habari Kuu ya Hizb ut-Tahrir

Saeed Fadl

Mwanachama wa Ofisi ya Habari ya Hizb ut-Tahrir katika jimbo la Misri