استقلال السودان... حقيقة أم تضليل؟!
December 30, 2016

استقلال السودان... حقيقة أم تضليل؟!

استقلال السودان... حقيقة أم تضليل؟!


نلاحظ هذه الأيام عبر وسائط الإعلام في السودان من صحف وفضائيات وإذاعات الكثير من التصريحات والمقالات للوسط السياسي والصحفيين والمسؤولين في الدولة عما يسمى "استقلال السودان" محتفية بهذا الحدث الذي تأتي ذكراه وقد مر أكثر من ستين عاماً على خروج المستعمر البريطاني بجيوشه من بلاد السودان.


وهنا لا بد أن نتوقف قليلا ونفكر في حقيقة هذا "الاستقلال" ولا ننجرف مع الموجة فنصبح من جوقة المطبلين ومرددي "الأهازيج الوطنية".


وحتى نصل إلى الحقيقة الساطعة لا بد من إعطاء لمحة تاريخية عن الاستعمار الذي أعقب خروجه من البلاد التي احتلها نشوءُ فترة ومرحلة أطلق عليها الساسة مصطلح "الاستقلال"، فبعد ضعف ثم انهيار الدولة العثمانية في أواخر القرن التاسع عشر وأوائل القرن العشرين دخلت الدول الأوروبية على الخط، فحلت محل الدولة العثمانية في البلاد التي كانت تسيطر عليها.


قامت الدول الأوروبية بالسيطرة المباشرة ووضع اليد على تركة الدولة العثمانية عبر الاحتلال العسكري، وكان السودان من ضمنها، فقد قامت بريطانيا باحتلال السودان في العام 1898م ومكثت فيه حتى العام 1956م. هيمنت بريطانيا على السودان بعد احتلالها له، وقامت بتسخير إمكانياته الهائلة وثرواته الضخمة لخدمة مصالح التاج البريطاني، واتخذت العديد من السياسات والوسائل والأساليب والأدوات بما يضمن لها استمرار هيمنتها على السودان في كل مناحي الحياة السياسية والاقتصادية والاجتماعية والفكرية والثقافية والتعليمية.


نشأت فكرة "استقلال الشعوب" في أربعينات وخمسينات القرن الماضي بعد تبني الاتحاد السوفياتي للفكرة، فنادى بتحرر الشعوب، وفك ارتباطها مع المحتل، وطرد الجيوش الغازية، وقام الاتحاد السوفياتي آنذاك بدعم الحركات الساعية لتحرير بلادها من المستعمر فأوجد ذلك رأيا عاما قويا في العالم لهذه الفكرة، ثم تبنت أمريكا أيضاً الفكرة بعد الحرب العالمية الثانية ونادت بها حتى تحرم المستعمر الأوروبي من مناطق نفوذه، وتوجد لها موطئ قدم في البلاد التي احتلها الأوروبيون.


كل ذلك دفع المستعمر الأوروبي وعلى رأسه بريطانيا وفرنسا للانحناء أمام العاصفة، ومن ثم تفتق ذهن الدول المستعمرة على فكرة الخروج عسكريا من البلاد التي احتلتها مع ربط تلك البلاد بها في كل المجالات، وتكبيلها بقيود واتفاقيات تضمن لها السيطرة الكاملة.


ففي السودان وهو موضوع مقالنا خرج المستعمر البريطاني بجيوشه مطمئنا على مصالحه ونفوذه، وتم ذلك بتسليم البلاد إلى نخبة سياسية أشرف هو نفسه على صنعها لتتولى إدارة دفة البلاد من بعد رحيله بما يؤمن له استمرار هيمنته، وهذه النخبة تدين له بالولاء والخضوع، وتحرص على تنفيذ سياساته ورعاية مصالحه، ولذلك سمح المحتل البريطاني لهذه النخبة بالعمل، وعمل على إبرازهم كقادة ومناضلين وهم غارقون حتى الثمالة في الولاء للمستعمر، وقد ذكر الكاتب الصحفي الشهير ورئيس تحرير صحيفة التيار السودانية عثمان ميرغني في كتابه (عشر مخاز سودانية... كيف أضاعوا السودان) ذكر بعضاً من التاريخ الأسود لهذه القيادات الذين أطلق عليهم لاحقاً لقب (رواد الاستقلال) وجاء في الكتاب ما يلي:


"في يوم 28 تموز/يوليو عام 1919 استقبل الملك جورج الخامس ملك بريطانيا في قصره في بكنجهام وفداً مثل السودان كلّه... أفقياً ورأسياً... الوفد يتكون من ثلاثة من أكبر زعماء الطوائف الدينية... هم السيد علي الميرغني زعيم الطائفة الختمية، والسيد عبد الرحمن المهدي زعيم طائفة الأنصار، والسيد الشريف يوسف الهندي. ويرافقهم ثلاثة من العلماء السودانيين هم: الشيخ علي الطيب أحمد هاشم "مفتي السودان"، والشيخ أبو القاسم أحمد هاشم "رئيس لجنة العلماء"، والشيخ إسماعيل الأزهري "قاضي دارفور"، ومعهم أربعة من زعماء القبائل هم: السيد علي التوم "ناظر الكبابيش"، والسيد إبراهيم موسى "ناظر الهدندوة"، والسيد عوض الكريم أبو سن "نائب ناظر الشكرية"، والسيد إبراهيم محمد فرح "ناظر الجعليين"." سجلت الصحف البريطانية - وبالتحديد - صحيفة (التايمز) خبر هذه الزيارة التاريخية، وأنا - هنا - أستأذن الأستاذ بدر الدين حامد الهاشمي في استخدام ترجمته لخبر نشرته صحيفة (التايمز)، ونقلته صحيفة أسترالية بعد عدة أشهر. عنوان الخبر (ولاء السودان: وفد الزعماء إلى الملك:SUDAN LOYALTY CHIEF'S DEPUTATION TO THE KING)


"ترجمة: بدر الدين حامد الهاشمي، أوردت صحيفة التايمز في يوم 29 تموز/يوليو 1919م نبأ زيارة وفد الزعماء السودانيين - وهم في ملابسهم التقليدية - إلى قصر بكنغهام في اليوم السابق، حيث قدموا للملك (جورج الخامس) خطاب تهنئة وولاء؛ بمناسبة انتهاء الحرب بنصر مبين، وكان يرافق الوفد السوداني - الذي ترأسه السيد السير علي الميرغني - كلٌّ من اللواء السير ريجيلاند ونجت، والمشير لورد قرينفيل، والسير أيدقارد بيرنارد، واستقبل الوفد في القصر - أولاً - لورد كرومر، والذي أخذهم إلى مقابلة الملك والملكة، وألقى رئيس وفد الزعماء السودانيين كلمة باللغة العربية تولى ترجمتها السير ونجت."


هذه القيادات التي قدمت الولاء الكامل والخضوع التام للمستعمر هي نفسها التي كانت تتصدر مشهد ما يسمى (إعلان الإستقلال!!)


وقد جاء في بيان "الاستقلال" الذي تلاه إسماعيل الأزهري: (ﻭﻻ ﻳﺴﻌﻨﺎ ﻓﻲ ﻫﺬﻩ ﺍﻟﻤﻨﺎﺳﺒﺔ ﺇﻻ ﺃﻥ ﻧﻤﺠﺪ ﻫﺬﺍ ﺍﻟﺸﻌﺐ ﺍﻷﺑﻲ ﻋﻠﻰ ﺣﻴﻮﻳﺘﻪ ﻭﺇﻳﻤﺎﻧﻪ ﻭﺟﻬﺎﺩﻩ ﺍﻟﺬﻱ ﺃﺛﻤﺮ ﺃﻃﻴﺐ ﺍﻟﺜﻤﺮﺍﺕ، ﻭﺃﺭﻯ ﻭﺍﺟﺒﺎً علي في ﻫﺬﻩ ﺍﻟﻠﺤﻈﺔ ﺍﻟﺘﺎﺭﻳﺨﻴﺔ ﺃﻥ ﺃﺯﺟﻲ ﺍﻟﺸﻜﺮ ﺇﻟﻰ ﺟﻤﻬﻮﺭﻳﺔ ﻣﺼﺮ وﺣﻜﻮﻣﺔ ﺍﻟﻤﻤﻠﻜﺔ ﺍﻟﻤﺘﺤﺪﺓ ﺍﻟﻠﺘﻴﻦ ﺃﻭﻓﺘﺎ ﺑﻌﻬﺪﻫﻤﺎ ﻭﻗﺎﻣﺘﺎ ﺑﺎﻟﺘﺰاﻣﺎﺗﻬﻤﺎ ﺍﻟﺘﻲ قطعتاها ﻋﻠﻰ ﻧﻔﺴﻴﻬﻤﺎ ﻓﻲ ﺍﺗﻔﺎﻗﻴﺔ ﻓﺒﺮﺍﻳﺮ 1953ﻡ، ﻭﻫﻤﺎ ﺍﻟﻴﻮﻡ ﻓﻲ ﻫﺪﻭﺀ ﻭﺑﻨﻔﺲ ﺭﺍﺿﻴﺔ ﺗﻄﻮﻳﺎﻥ ﻋﻠﻤﻴﻬﻤﺎ ﺍﻟﻠﺬﻳﻦ ﺍﺭﺗﻔﻌﺎ ﻓﻮﻕ أﺭﺽ ﻫﺬﺍ ﺍﻟﻮﻃﻦ ﺳﺘﺔً ﻭﺧﻤﺴﻴﻦ ﻋﺎﻣﺎً ﻟﻴﺮﺗﻔﻊ ﻓﻲ ﻣﻜﺎﻧﻴﻬﻤﺎ ﻋﺎﻟﻴﺎً ﺧﻔﺎﻗﺎً ﻋﻠﻢ ﺍﻟﺴﻮﺩﺍﻥ ﺍﻟﺤﺮ ﺍﻟﻤﺴﺘﻘﻞ).


إذاً كان خروج المحتل البريطاني صفقة سياسية تمت، خرج بعدها المحتل مطمئنا على مصالحه ونفوذه في السودان.


واليوم بعد ستين عاماً من خروج جيوش المستعمر ما تزال بلادنا ترزح تحت نير الاستعمار الغربي، ويحكم الغرب قبضته على مفاصل الحياة:


سياسيا: يشهد السودان تدخلا مباشرا من دول الغرب في شؤونه الداخلية، والسياسات التي ينتهجها النظام السوداني تكون تنفيذا لتوجيهات مباشرة من قبل أمريكا، وأقرب مثال على ذلك هو موضوع "الحوار الوطني" الجاري حتى الآن والذي جاء تنفيذا لتوصيات ومقررات مركز السلام الأمريكي الذي صدرت منه ورقة بعنوان (الطريق إلى الحوار الوطني في السودان) كتبها كل من المبعوث الأمريكي السابق للسودان (برنستون ليمان)، ومدير برنامج القرن الأفريقي التابع لمركز السلام الأمريكي (جون تيمن) بتاريخ 2013/8/13 جاء فيها: (لقد حان الوقت لأن يشرع السودان في حوار داخلي حقيقي، وعملية إصلاحية تؤدي إلى حكومة ممثلة لقاعدة واسعة، وديمقراطية، وقادرة على السعي نحو عملية مصالحة مجدية بين السودانيين)، ثم زار الرئيس الأمريكي الأسبق جيمي كارتر رئيس الجمهورية عمر البشير يوم 2014/1/21، ثم أعقب ذلك إعلان البشير لخطاب "الوثبة" الشهير في 2014/1/27 الذي دعا فيه القوى السياسية السودانية إلى "حوار وطني شامل" لحل مشكلات السودان.


اقتصاديا: تسير البلاد وفقاً للنظام الاقتصادي الرأسمالي الذي فرضته دول الغرب، وترتبط السياسات الاقتصادية في السودان بالمنظمات الدولية التي يسيطر عليها الغرب كصندوق النقد الدولي والبنك الدولي، كما ترتبط العملة المحلية بالدولار الأمريكي، ومعظم ثروات البلاد تحت هيمنة الشركات الرأسمالية الغربية العابرة للقارات.


اجتماعيا: تسود مظاهر ومفاهيم الحضارة الغربية، ويتجلى ذلك في المظهر العام للشارع وشيوع ثقافة الحرية الشخصية، وانتشار الزنا والمخدرات والجريمة والتفكك المجتمعي والأسري.


فكريا: هيمنت أفكار ونظم ومفاهيم وقيم المستعمر على السودان، وشاعت أفكار الديمقراطية والعلمانية والرأسمالية والحريات والوطنية والقومية والليبرالية عند الأوساط السياسية والنخب المثقفة، كما تمت صياغة مناهج التعليم على أساس هذه الأفكار، وصار الإعلام ناشرا ومروجا لأفكار الغرب وحضارته ونمط عيشه.


عسكريا: عاد المستعمر بجيوشه مرة أخرى عبر واجهات جديدة ومسميات خادعة، فالسودان توجد على أرضه أكبر قوة لما يسمى "قوات حفظ السلام الدولية" في دارفور أو ما يعرف بـ"قوات اليوناميد" التي يبلغ تعدادها أكثر من ستة وعشرين ألف جندي مزوَّدين بكل أنواع العدة والعتاد، وتمارس هذه القوات الأممية سياسات خبيثة تدعم المتمردين، كما تقوم بانتهاكات بحق أهل دارفور تحت سمع وبصر النظام الحاكم الذي تحدى الناطق الرسمي لقوات اليوناميد رئيسه الذي يعتبر أعلى سلطة سياسية في البلاد حين تحدث عن خروج اليوناميد فرد عليه متحدث اليوناميد متحديا: (يوناميد لن تخرج من دارفور والخرطوم تعلم ذلك)، كما توجد "قوات حفظ سلام" أممية في منطقة أبيي، بالإضافة للمبعوثين الدوليين من دول الغرب والأمم المتحدة ومندوبي المنظمات الدولية الذين يجوبون البلاد طولا وعرضا ويدسون أنوفهم في أدق التفاصيل دون أن يحرك النظام الحاكم في السودان تجاههم ساكنا، أو يتخذ حيالهم أي إجراءات تحفظ له "السيادة المزعومة!!"


إن الانعتاق من التبعية للمستعمر وفك الارتباط معه لا يسمى "استقلالاً"، فهو كما أسلفنا فكرة خبيثة لتمزيق بلاد المسلمين التي تجمعها دولة واحدة، واستبدال كيانات هزيلة تحت مسمى "الدولة الوطنية" التي أشرف على صنعها المستعمر نفسه بها، لكن الانفكاك من ربقة الاستعمار يسمى "تحرراً"، وهذا التحرر لا يتم إلا من خلال دولة مبدئية تجعل من الإسلام أساسا لها، وتجمع شتات المسلمين في كيان واحد، وهذه الدولة هي التي سوف تقوم بكنس كل آثار ومخلفات المستعمر في بلادنا، فلا تبقى له باقية، فتستعيد الأمة سلطانها وسيادتها من المستعمر وأذنابه من الحكام العملاء.


ويسير الاقتصاد وفقا لنظام محكم من رب البشر يسوس الناس بالعدل فينعموا بالرخاء والأمان.


وتتحول مظاهر الحياة العامة من فسق وفجور وانحلال في ظل نظم الحضارة الغربية إلى إلتزام بأحكام الله عز وجل وتماسك وترابط للمجتمع والأسرة في ظل نظام الإسلام ونمط عيشه الراقي.


وتسود في الأمة مفاهيم وأفكار الإسلام كالشريعة والخلافة والجهاد والتقيد بالحكم الشرعي وغيرها من الأفكار الإسلامية النيرة.


وتتم صياغة مناهج التعليم على أساس أفكار الإسلام، ويروج ويسوق الإعلام للإسلام شارحا للعالم البائس الشقي تحت النظام الرأسمالي البغيض كيف يستطيع الإسلام إخراجهم من الشدة إلى الرخاء ومن ضيق الدنيا إلى سعة الدنيا والآخرة.


﴿يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُواْ اسْتَجِيبُواْ لِلّهِ وَلِلرَّسُولِ إِذَا دَعَاكُم لِمَا يُحْيِيكُمْ وَاعْلَمُواْ أَنَّ اللّهَ يَحُولُ بَيْنَ الْمَرْءِ وَقَلْبِهِ وَأَنَّهُ إِلَيْهِ تُحْشَرُونَ﴾

كتبه للمكتب الإعلامي المركزي لحزب التحرير


علي بابكر محمد مختار - ولاية السودان

More from null

Msidanganyike na Majina, Muhimu ni Msimamo Sio Nasaba

Msidanganyike na Majina, Muhimu ni Msimamo Sio Nasaba

Kila mara tunapoletewa "nembo mpya" yenye mizizi ya Kiislamu au sura za Mashariki, Waislamu wengi hushangilia, na matumaini hujengwa juu ya udanganyifu unaoitwa "uwakilishi wa kisiasa" katika mfumo wa kikafiri ambao hautambui Uislamu kama hukumu, itikadi, au sheria.

Sote tunakumbuka furaha kubwa iliyoenea katika hisia za wengi wakati Obama aliposhinda mwaka 2008. Yeye ni mtoto wa Kenya, na ana baba Muislamu! Hapa baadhi walidhani kuwa Uislamu na Waislamu wamekaribia ushawishi wa Kimarekani, lakini Obama alikuwa mmoja wa marais waliowaumiza Waislamu zaidi, kwani aliharibu Libya, alichangia janga la Syria, na aliwasha moto Afghanistan na Iraq na ndege zake na askari, na hata alikuwa mtoaji damu nchini Yemen kupitia zana zake, na enzi yake ilikuwa muendelezo wa uadui uliopangwa dhidi ya umma.

Leo, tukio hilo linajirudia, lakini kwa majina mapya. Zohran Mamdani anasherehekewa kwa sababu yeye ni Muislamu, mhamiaji, na kijana, kana kwamba yeye ndiye mwokozi! Lakini wachache tu wanaangalia misimamo yake ya kisiasa na kiitikadi. Mtu huyu ni miongoni mwa wafuasi wakubwa wa mashoga, na anashiriki katika shughuli zao, na anazingatia upotovu wao kama haki za binadamu!

Ni aibu gani hii ambayo watu wanatundika matumaini yao?! Je, haikuwa marudio ya kukata tamaa ile ile ya kisiasa na kiitikadi ambayo umma umeingia mara kwa mara?! Ndiyo, kwa sababu unavutia umbo, si kiini! Unadanganywa na tabasamu, na unashughulika na hisia, si itikadi, na kwa majina, si dhana, na kwa alama, si kanuni!

Mvuto huu kwa maumbo na majina ni matokeo ya kukosekana kwa ufahamu wa kisiasa wa kisheria, kwa sababu Uislamu haupimwi kwa asili, jina, au rangi, lakini kwa kuzingatia kanuni ya Uislamu kikamilifu; kama mfumo, itikadi, na sheria. Na haina thamani Muislamu ambaye hahukumu kwa Uislamu wala kuutetea, bali anatii mfumo wa kibepari wa kikafiri, na anahalalisha ukafiri na upotovu kwa jina la "uhuru".

Na Waislamu wote waliofurahia ushindi wake na wakadhani kwamba yeye ni mbegu ya kheri au mwanzo wa kuamka, wajue kwamba kuamka hakutoki ndani ya mifumo ya ukafiri, wala kwa zana zake, wala kupitia masanduku yake ya kura, wala chini ya paa la katiba zake.

Yeyote anayejitokeza kupitia mfumo wa kidemokrasia, na anaapa kuheshimu sheria zake, kisha anatetea ushoga na kuusherehekea, na anatoa wito kwa mambo yanayomkasirisha Mungu, basi yeye si msaidizi wa Uislamu wala tumaini la umma, bali ni chombo cha kung'arisha na kufifisha, na uwakilishi bandia ambao hauna maana.

Yanayoitwa mafanikio ya kisiasa katika nchi za Magharibi kwa baadhi ya watu wenye majina ya Kiislamu, ni makombo tu yanayotolewa kama dawa za maumivu kwa umma, ili kuwaambia: Angalieni, mabadiliko yanawezekana kupitia mifumo yetu.

 Kwa hiyo, ukweli wa "uwakilishi" huu ni nini?

Nchi za Magharibi hazifungui milango ya utawala kwa Uislamu, bali zinaifungua tu kwa wale wanaolingana na maadili na mawazo yao. Na mtu yeyote anayeingia katika mfumo wao lazima akubali katiba yao, na sheria zao zilizowekwa, na kukataa hukumu ya Uislamu, ikiwa atakubali hilo, basi atakuwa mfano unaokubalika, ama Muislamu wa kweli, basi anakataliwa nao kutoka mizizi yake.

Kwa hiyo, Zohran Mamdani ni nani? Na kwa nini udanganyifu huu unatengenezwa?

Yeye ni mtu anayebeba jina la Kiislamu lakini anakumbatia ajenda potofu inayopingana kabisa na maumbile ya Uislamu, kutoka kuunga mkono mashoga, na kukuza kile kinachoitwa "haki zao", na yeye ni mfano hai wa jinsi nchi za Magharibi zinavyotengeneza mifano yake: Muislamu kwa jina, mfuasi wa mrengo wa kulia kwa vitendo, mtumishi wa ajenda ya uliberali wa Magharibi, si zaidi. Bali kuushughulisha umma na njia yake halisi, hivyo badala ya kudai dola ya Kiislamu na ukhalifa, wanashughulika na viti vya bunge na nyadhifa katika mifumo ya ukafiri! Na badala ya kuelekea ukombozi wa Palestina, wanamngoja yule "anayetetea Gaza" kutoka ndani ya Congress ya Marekani au Bunge la Ulaya!

Ukweli wa mambo ni kwamba huu ni upotoshaji wa njia ya kweli ya mabadiliko, ambayo ni kuanzisha Ukhalifa Rashid kwa njia ya unabii, ambao unaheshimu bendera ya Uislamu, unatekeleza sheria ya Mungu, na unaunganisha umma nyuma ya Khalifa mmoja ambaye anapigana kutoka nyuma yake na anaogopwa.

Basi msidanganyike na majina, wala msifurahie wale wanaohusiana nanyi kwa sura na kupingana nanyi kwa maudhui, si kila anayebeba jina Said au Ali au Zohran yuko katika njia ya Nabii wetu Muhammad ﷺ.

Na jueni kwamba mabadiliko hayatoki ndani ya mabunge ya ukafiri, bali kutoka kwa majeshi ya umma ambayo wakati wake umefika wa kusonga, na kutoka kwa vijana wake wenye ufahamu ambao wanafanya kazi usiku na mchana kupindua meza juu ya vichwa vya nchi za Magharibi na wasaidizi wake na wafuasi wasaliti katika nchi za Kiislamu na Waislamu.

Waislamu hawataamka kupitia uchaguzi wa demokrasia wala kupitia masanduku ya nchi za Magharibi, bali kwa kuamka halisi kwa msingi wa itikadi ya Kiislamu, kwa kuanzisha dola ya Ukhalifa Rashid ambayo inarejesha Uislamu mahali pake, na heshima ya Waislamu, na kuvunja udanganyifu wa demokrasia.

Msidanganyike na majina, wala msitundike matumaini yenu kwa watu binafsi katika mifumo ya ukafiri, bali rudini kwenye mradi wenu mkuu: kuanzisha upya maisha ya Kiislamu, hii pekee ndiyo njia ya heshima, ushindi na uwezeshaji.

Tukio hilo ni marudio ya kudhalilisha ya majanga ya zamani: alama bandia, uaminifu kwa mifumo ya Magharibi, na kupotoka kutoka kwa njia ya Uislamu. Na kila anayeshangilia njia hii, anapotosha umma. Kwa hiyo, rudini kwenye mradi wa Ukhalifa, na msiwaruhusu maadui wa Uislamu kuwatengenezea viongozi wenu na wawakilishi wenu. Heshima haiko katika viti vya demokrasia, bali katika kiti cha Ukhalifa ambao Hizb ut-Tahrir inaufanyia kazi na inaonya umma dhidi ya mporomoko huu wa kiitikadi na kisiasa. Hakuna wokovu kwetu isipokuwa kwa dola ya Ukhalifa, ambayo hairuhusu Waislamu kutawaliwa na mtu anayeabudu dini isiyo ya Uislamu, wala kwa anayehalalisha upotovu na ukengeufu, wala kwa anayeanzisha sheria kwa watu isipokuwa yale ambayo Mungu ameyateremsha.

Imeandikwa kwa ajili ya Radio ya Ofisi Kuu ya Habari ya Hizb ut-Tahrir

Abdul-Mahmoud Al-Amiri - Jimbo la Yemen

Misri Kati ya Slogani za Serikali na Ukweli Mchungu: Ukweli Kamili Kuhusu Umaskini na Sera za Kibepari

Misri Kati ya Slogani za Serikali na Ukweli Mchungu

Ukweli Kamili Kuhusu Umaskini na Sera za Kibepari

Tovuti ya Al-Ahram iliripoti Jumanne, Novemba 4, 2025, kwamba Waziri Mkuu wa Misri, katika hotuba aliyoitoa kwa niaba ya Rais katika Mkutano wa Pili wa Kimataifa wa Maendeleo ya Kijamii katika mji mkuu wa Qatar, Doha, alisema kwamba Misri inatumia mbinu kamili ya kukomesha umaskini katika aina zake zote na vipimo, ikiwa ni pamoja na "umasikini wa pande nyingi."

Kwa miaka mingi, karibu kila hotuba rasmi nchini Misri inajumuisha misemo kama vile "mbinu kamili ya kukomesha umaskini" na "mwanzo wa kweli wa uchumi wa Misri." Maafisa wanarudia kauli mbiu hizi katika mikutano na matukio, wakifuatana na picha za kupendeza za miradi ya uwekezaji, hoteli na resorts. Lakini ukweli, kama inavyoshuhudiwa na ripoti za kimataifa, ni tofauti kabisa. Umaskini nchini Misri bado ni jambo la kudumu, na hata linalozidi kuwa mbaya, licha ya ahadi za mara kwa mara za serikali za uboreshaji na uamsho.

Kulingana na ripoti za UNICEF, ESCWA na Shirika la Mpango wa Chakula Duniani kwa miaka ya 2024 na 2025, karibu mmoja kati ya Wamisri watano anaishi katika umaskini wa pande nyingi, yaani, amenyimwa zaidi ya kipengele kimoja cha vipengele muhimu vya maisha kama vile elimu, afya, makazi, kazi na huduma. Data pia inathibitisha kwamba zaidi ya 49% ya kaya zina shida ya kupata chakula cha kutosha, ambayo ni takwimu ya kushangaza inayoonyesha kina cha mzozo wa maisha.

Ama umaskini wa kifedha, yaani, kupungua kwa mapato ikilinganishwa na gharama za maisha, umeongezeka kwa kasi, kama matokeo ya mawimbi mfululizo ya mfumuko wa bei ambayo yamela mishahara ya watu, juhudi zao na akiba zao, hadi asilimia kubwa ya Wamisri wako chini ya mstari wa umaskini wa kifedha licha ya kufanya kazi daima.

Wakati serikali inazungumza juu ya mipango kama vile "Takaful na Karama" na "Maisha Bora," takwimu za kimataifa zinaonyesha kuwa programu hizi hazijabadilisha muundo wa umaskini kimsingi, lakini zimepunguzwa kwa suluhisho za muda mfupi ambazo zinafanana na tone linalomwagika jangwani. Vijijini mwa Misri, ambako zaidi ya nusu ya watu wanaishi, bado wanakabiliwa na huduma duni, ukosefu wa fursa za ajira bora, na miundombinu iliyochakaa. Ripoti ya ESCWA inathibitisha kwamba kunyimwa vijijini ni mara kadhaa zaidi kuliko mijini, ambayo inaonyesha usambazaji mbaya wa mali na kupuuzwa kwa muda mrefu kwa pembezoni.

Wakati Waziri Mkuu anamshukuru mwana wa nchi "ambaye amevumilia na serikali hatua za mageuzi ya kiuchumi," kwa kweli anakiri kuwepo kwa mateso ya kweli yanayotokana na sera hizo. Hata hivyo, kukiri huku hakufuatiwi na mabadiliko katika mbinu, lakini badala yake kuendelea zaidi katika njia ileile ya kibepari ambayo ilisababisha mgogoro huo.

Mageuzi hayo ya uwongo ambayo yalianza mwaka 2016 na mpango wa "uelezaji" na kuondoa ruzuku na kuongeza kodi, hayakuwa mageuzi bali yalikuwa ni kuwabebesha maskini gharama ya madeni na nakisi. Wakati maafisa wanazungumza juu ya "mwanzo," uwekezaji mkubwa unaelekezwa kwenye mali isiyohamishika ya kifahari na miradi ya utalii ambayo inawahudumia wamiliki wa mitaji, wakati mamilioni ya vijana hawapati fursa za kazi au makazi. Kwa hakika, miradi mingi kama hii, kama vile eneo la Alam El Roum huko Matrouh, ambalo uwekezaji wake unakadiriwa kuwa dola bilioni 29, ni ushirikiano wa kigeni wa kibepari ambao unachukua ardhi na utajiri na kuugeuza kuwa chanzo cha faida kwa wawekezaji, si chanzo cha riziki kwa watu.

Mfumo huo unashindwa si kwa sababu tu ni fisadi, bali kwa sababu unafuata misingi ya mawazo potofu, ambayo ni mfumo wa kibepari, ambao unafanya fedha kuwa mhimili wa sera zote za serikali. Ubepari unategemea uhuru kamili wa umiliki, na unaruhusu ukusanyaji wa mali mikononi mwa wachache wanaomiliki vyombo vya uzalishaji, wakati wengi hubeba mzigo wa kodi, bei na deni la umma.

Kwa hivyo, kile kinachoitwa "mipango ya ulinzi wa jamii" ni jaribio tu la kupamba uso wa kikatili wa ubepari, na kurefusha maisha ya mfumo usio wa haki ambao unazingatia matajiri na kukusanya kutoka kwa maskini. Badala ya kushughulikia asili ya ugonjwa; yaani, ukiritimba wa utajiri na utegemezi wa uchumi kwa taasisi za kimataifa, inatosha kusambaza makombo ya misaada ya fedha, ambayo haiondoi umaskini wala kuhifadhi heshima.

Huduma si ihsani kutoka kwa mtawala kwa raia, lakini wajibu wa kisheria, na jukumu ambalo Mungu atamwajibisha nalo katika dunia hii na akhera. Kinachotokea leo ni kupuuzwa kwa makusudi kwa masuala ya watu, na kuachwa kwa wajibu wa utunzaji kwa ajili ya mikopo yenye masharti kutoka kwa Shirika la Fedha la Kimataifa na Benki ya Dunia.

Serikali imekuwa mwasuluhishi kati ya maskini na mdaiwa wa kigeni, ikitoza kodi, kupunguza ruzuku na kuuza mali ya umma ili kuziba nakisi iliyoenea iliyoundwa na mfumo wa kibepari wenyewe. Katika haya yote, dhana za kisheria ambazo zinadhibiti uchumi hazipo, kama vile kukataza riba, kuzuia umiliki wa mali ya umma na watu binafsi, na wajibu wa kutoa matumizi kwa raia kutoka hazina ya Waislamu.

Uislamu umetoa mfumo kamili wa kiuchumi ambao unashughulikia umaskini kutoka kwa mizizi yake, si kwa msaada wa fedha tu au miradi ya urembo. Mfumo huu unategemea misingi thabiti ya kisheria, muhimu zaidi ambayo ni:

1- Kukataza riba na madeni ya riba ambayo yanaifunga nchi na kumaliza rasilimali zake. Kwa kutoweka kwa riba, utegemezi wa uchumi kwa taasisi za kimataifa utatoweka, na uhuru wa kifedha utarudishwa kwa taifa.

2- Kufanya umiliki kuwa aina tatu:

Umiliki wa mtu binafsi: kama vile nyumba, maduka na mashamba binafsi...

Umiliki wa umma: unajumuisha utajiri mkuu kama vile mafuta, gesi, madini na maji...

Umiliki wa dola: kama vile ardhi ya fai, rikazi na kharaji...

Kwa usambazaji huu, haki inapatikana, kwani kundi dogo linazuiwa kukiritimba rasilimali za taifa.

3- Kuhakikisha kutosha kwa kila mtu kutoka kwa raia: Dola inahakikisha kila mtu katika utunzaji wake mahitaji yake ya msingi ya chakula, mavazi na makazi. Ikiwa hawezi kufanya kazi, ni wajibu wa hazina kutoa matumizi kwake.

4- Zaka na matumizi ya lazima: Zaka si hisani bali ni faradhi, inayokusanywa na dola na kutumika katika matumizi yake ya kisheria kwa maskini, wahitaji na wenye madeni. Ni chombo cha usambazaji chenye ufanisi ambacho kinarudisha fedha katika mzunguko wa maisha katika jamii.

Pamoja na motisha ya kazi yenye tija na kuzuia unyonyaji, na kuhimiza uwekezaji wa rasilimali katika miradi yenye manufaa ya kweli kama vile viwanda vizito na vya kijeshi, si katika uvumi, mali isiyohamishika ya kifahari na miradi ya udanganyifu. Mbali na kudhibiti bei kwa usambazaji na mahitaji halisi, si kwa ukiritimba au uelekezi.

Dola ya Ukhalifa kwa misingi ya unabii ndiyo pekee inayoweza kutumia hukumu hizi kivitendo, kwa sababu inajengwa kwa misingi ya itikadi ya Kiislamu, na lengo lake ni kutunza masuala ya watu, si kukusanya fedha zao. Katika kivuli cha Ukhalifa, hakuna riba, hakuna mikopo yenye masharti, na hakuna uuzaji wa utajiri wa umma kwa wageni, lakini rasilimali zinasimamiwa kwa njia ambayo inakidhi maslahi ya taifa, na hazina inachukua jukumu la kufadhili huduma za afya, elimu na vifaa vya umma kutoka kwa rasilimali za serikali, kharaji, anfal na mali ya umma.

Ama maskini, mahitaji yao ya msingi yanahakikishwa mmoja mmoja, si kupitia sadaka za muda mfupi bali kama haki ya kisheria iliyohakikishwa. Kwa hiyo, kupambana na umaskini katika Uislamu si kauli mbiu ya kisiasa, bali ni mfumo kamili wa maisha ambao unasimamisha haki, unazuia dhuluma na unarudisha utajiri kwa wenyewe.

Kuna umbali mkubwa kati ya hotuba rasmi na ukweli uliopo ambao haujafichwa kwa mtu yeyote. Wakati serikali inaimba sifa za miradi yake "mikubwa" na "mwanzo wa kweli," mamilioni ya Wamisri wanaishi chini ya mstari wa umaskini, wanakabiliwa na bei ghali, ukosefu wa ajira na ukosefu wa matumaini. Ukweli ni kwamba mateso haya hayatatoweka mradi Misri inaendelea katika njia ya ubepari, inatoa uchumi wake kwa watoa riba na kujisalimisha kwa sera za taasisi za kimataifa.

Mgogoro na matatizo ya Misri ni matatizo ya kibinadamu na si ya kimwili, na yanahusiana na hukumu za kisheria zinazoonyesha jinsi ya kushughulikia na kutibu kwa misingi ya Uislamu. Suluhisho ni rahisi kuliko kufumba macho, lakini zinahitaji usimamizi mwaminifu ambao una utashi huru wa kutaka kutembea katika njia sahihi na kutaka mema kwa Misri na watu wake kwa kweli. Wakati huo, usimamizi huu unapaswa kukagua mikataba yote iliyoandaliwa hapo awali na ambayo imefanywa na makampuni yote ambayo yanakiritimba mali ya nchi na kile kilicho cha mali yake ya umma, hasa makampuni ya uchimbaji wa gesi, mafuta, dhahabu na madini mengine na utajiri. Wanapaswa kuwafukuza makampuni hayo yote kwa sababu asili yao ni makampuni ya kikoloni ambayo yanapora utajiri wa nchi, kisha wanapaswa kuunda agano jipya linalotegemea kuwawezesha watu kupata utajiri wa nchi na kuanzisha au kukodisha makampuni ambayo yanahusika na uzalishaji wa utajiri kutoka kwa vyanzo vya mafuta, gesi, dhahabu na madini mengine na kusambaza upya utajiri huu kwa watu. Wakati huo, watu wataweza kulima ardhi iliyokufa ambayo serikali itawawezesha kuitumia kwa haki yao ndani yake, na pia wataweza kutengeneza kile kinachopaswa kutengenezwa ili kuinua uchumi wa Misri na kuwatosheleza watu wake, na serikali itawaunga mkono katika suala hili. Yote haya si ndoto, si vigumu kutokea, wala si mradi ambao tunaweka kwa majaribio ambayo yanaweza kufanikiwa au kushindwa, lakini ni hukumu za kisheria ambazo ni muhimu na za lazima kwa dola na raia. Hairuhusiwi dola kutoa utajiri wa nchi ambao ni mali ya watu kwa madai ya mikataba iliyoidhinishwa na kuungwa mkono na sheria za kimataifa zisizo za haki, na hairuhusiwi kuwazuia watu, lakini inapaswa kukata kila mkono unaoenea na kupora utajiri wa watu. Hivi ndivyo Uislamu unavyotoa na lazima utekelezwe, lakini haitekelezwi kwa kutengwa na mifumo mingine ya Uislamu, bali haitekelezwi ila kupitia dola ya Ukhalifa Rashidun kwa misingi ya unabii. Dola hii ambayo chama cha Hizb ut-Tahrir kina wasiwasi nayo na kinaialika, na kinaialika Misri na watu wake, watu na jeshi, kufanya kazi nayo kwa ajili yake. Mungu anaweza kuandika ushindi kutoka kwake, ili tuweze kuuona kama ukweli unaoinua Uislamu na watu wake. Ee Mungu, hivi karibuni na si kuchelewa.

﴿Na lau kwamba watu wa miji wangeamini na wakamcha Mungu, tungewafungulia baraka kutoka mbinguni na ardhini﴾

Imeandikwa kwa Ofisi ya Habari Kuu ya Hizb ut-Tahrir

Saeed Fadl

Mwanachama wa Ofisi ya Habari ya Hizb ut-Tahrir katika jimbo la Misri