تعدُّد الزّوجات، بين منع وتضييق الحكومات، وإساءة وتشويه المنظّمات
October 14, 2018

تعدُّد الزّوجات، بين منع وتضييق الحكومات، وإساءة وتشويه المنظّمات

تعدُّد الزّوجات، بين منع وتضييق الحكومات، وإساءة وتشويه المنظّمات

عملوا ويعملون منذ سنوات طويلة كمنظّمات وائتلافات وجمعيّات نسويّة وحقوقيّة، ووضعوا على سُلَّم أولويّاتهم الحدّ من تعدُّد الزّوجات إمّا عبر المطالبة الحثيثة بتعديل قوانين الأحوال الشخصيّة ومعاقبة من يقوم بخرقها، أو عبر اللقاءات والمحاضرات مع النّساء والاختصاصيين وذلك بهدف رفع الوعي - حسب زعمهم - حول ما تحويه ظاهرة تعدُّد الزّوجات من أخطارٍ وتبعاتٍ سلبيّة على مكانة المرأة، والطفل، والأسرة والمجتمع ككل.

لقد نجحت هذه الدّعوات في بعض الدول في العالم الإسلامي، فجرّمت تونس وتركيا تعدُّد الزّوجات ومنعته، أمّا المغرب والجزائر وإقليم البنجاب أحد أكبر الأقاليم في باكستان، فقد جعلوا من تعدُّد الزّوجات أشبه بالمستحيل. كما باتت الكثير من الدّول ترفض فكرة التعدُّد في الآونة الأخيرة رفضاً قاطعاً وذلك بعد تفعيل الحكومات لدور اللجان النّسائيّة والمؤسسات الحقوقيّة ومنظّمات المجتمع المدني وخاصّة تلك المعنيّة بحقوق المرأة للحيلولة دون انتشار ظاهرة التعدُّد فيها، برفع شعار المساواة وتمكين المرأة وإنصافها على اعتبار أن التعدُّد فيه إجحاف بحقّ المرأة الأولى!!

ففي تركيا تمَّ إلغاء تعدُّد الزّوجات عام 1926م بشكل رسمي، وحسب قانون الأحوال الشخصيّة المطبّق في تركيا، فإن الزّواج الثاني يُعتبر بحكم الباطل في حال وقوعه مع منح الحقّ للزوجة الأولى برفع دعوى طلاق في حال ثبوت حصوله. ولكن على الرُّغم من القيود القانونيّة إلَّا أنَّ تعدُّد الزّوجات ما زال يُطبّق بطرقٍ غير قانونيّة وملتوية لا سيّما في المناطق النّائية والعشائريّة جنوبي وشرق البلاد من خلال العقود الشرعيّة فقط. فقانون العقوبات ينصُّ في مادته 237 الفقرة الرابعة "في حال اكتشفت الحكومة التركيّة أنَّ عقد الزّواج عرفيّ وغير مُسجّل بالبلديّة، يحكم القانون بحبس كاتب العقد بالسّجن لمدة تتراوح بين ثلاثة أشهر إلى ستّة أشهر بالإضافة إلى الزّوجين". وعلى الرّغم من منع تعدُّد الزّوجات إلّا أنّ الإحصائيّات التي تمّ إجراؤها العام الماضي، تُشير إلى أنّ هناك أكثر من 187 ألف حالة تعدُّد.

وفي تونس حيث نصّ الفصل 18 في مجلة الأحوال الشخصيّة صراحة على منع تعدُّد الزّوجات، كما منح القانون المرأة الحقّ في تطليق الزّوج. وفي قانون العقوبات ووفق الفقرة الثانيّة منه، يُعاقَب من يخالف هذا المنع بعقوبات جسديّة وماليّة؛ "فكل من تزوّج وهو في حالة الزوجيّة، وقبل فكّ عصمة الزّواج السّابق، يُعاقب بالسجن لمدة عام وغرامة ماليّة قدرها مائتان وأربعون ألف فرنك أو بإحدى العقوبتين".

أما القانون في المغرب فلم يمنع التعدُّد بشكل صريح ولكن يمكن القول إنّه منعه بطريقة غير مباشرة، فمنذ عام 2003 وضعت مدوّنة الأسرة شرطين أساسيين لقبول التعدُّد وذلك من أجل تقنينه: الشرط الأول، بأن تتوفر للراغب في التعدُّد القدرة الماليّة لإعالة أسرتين أو أكثر، والثاني أن يكون هناك مبرّر موضوعي ومنطقي يُخوّل له طلب الإذن بالتعدُّد ليوافق عليه القاضي. ويُشار إلى أنّ المحكمة حالياً تلجأ إلى ضرورة تبليغ الزوجة الأولى وأن تُعبّر عن موافقتها. وقد نجح هذا القانون في تحقيق انخفاض الزّواج بأخرى إلى أقلّ من ألف حالة سنوياً.

كما تتم ممارسة التضييقات على مُتعدّد الزّوجات في الجزائر، إذ سنَّت الحكومة قانوناً صادق عليه البرلمان منذ عام 2005 يمنع الرّجل من أن يتزوج ثانية من دون موافقة الزّوجة الأولى.

أمّا في إقليم البنجاب في باكستان فالحال لا يختلف كثيراً، إذ يُمنع الزّوج من أن يتزوج بأخرى إلّا بعد الحصول على إذن الزّوجة الأولى، كما ينصّ القانون على فرض عقوبة السّجن لمدة عام واحد مع دفع غرامة ماليّة قدرها 500 ألف روبيّة (نحو خمسة آلاف دولار) على كلّ من يتزوج مرة أخرى دون إذن الزّوجة الأولى.

ومن ناحية أخرى وفي الدّول التي لا تتعامل بالقانون مع من يريد التعدُّد، كما في الدول التي تمنع وتعاقب من يتزوج بأخرى، تُرفع الشّعارات وتُقام الحملات تلو الحملات لتشجيع المجتمع على تقبّل التعدّد وحثّ الرّجال على تعدُّد الزّوجات للتعامل مع مشكلة العنوسة وتزايد المطلّقات والأرامل، كما في السّعودية ومصر والأردن وغيرها من الدّول.

ففي السعودية تستنجد السّيدات السّعوديات بين الفينة والأخرى بمواقع التواصل الإلكتروني ليُطلقن الحملات لحضّ الرّجال على الزّواج بأكثر من امرأة، وكان آخرها حملة تحت وسم #نطلب_بالتعدد_يكون_إجباري.

وفي مصر وفي عام 2016 ظهرت مبادرة نسائية تحت اسم "زوّجي زوجك"، أما في عام 2017 حملت المبادرة اسم "التعدُّد شرع".

وهناك صفحة على الفيسبوك باسم "معاً من أجل تعدُّد الزّوجات في المغرب" بالإضافة إلى حملة فيسبوكية في الجزائر تحت عنوان "مثنى وثلاث ورباع".

ومن المستغرب أن تُطلق هذه المبادرات والحملات في دول لا تمنع تعدُّد الزّوجات ولكنّها كغيرها من بلاد المسلمين تعاني من مشاكل حياتية واقتصاديّة كثيرة لا تقف فحسب بوجه التعدّد بل بوجه الشّباب الرّاغبين في الزّواج عامّة، كغلاء المهور وبعض العادات والتقاليد المكلّفة للزواج، بالإضافة إلى مطالب الأهل المبالغ فيها في ظلّ الأوضاع الاقتصاديّة المترديّة وما نتج عنها من غلاء للأسعار وارتفاع نسب البطالة والفقر والعوز، أدّى إلى تأخر سنّ الزّواج عند الشّباب وبالتّالي ظهرت مشكلة ارتفاع نسب العنوسة في العالم الإسلامي. بالإضافة إلى انتشار الثّقافة الغربيّة في بلاد المسلمين التي تدّعي حفظها لكرامة المرأة وأسرتها من استبداد الرّجل!

تمنع بلاد المسلمين ما أباحه الله غاضّين الطّرف عن العلاقات غير الشّرعيّة، حتّى وصل الحال ببعضهم إلى تشريع وتقنين العلاقات الشّاذّة والمحرّمة بحجّة احترام الحياة الشّخصيّة وتنفيذاً لاتفاقيّات دوليّة ومرضاة للغرب الذي يرفض أن تكون أمّة خير البريّة متكاثرة متناسلة تضمن بقاءها، لأن ذلك سيؤدّي بشكلٍ أو بآخر إلى اضمحلالهم وذوبان مجتمعاتهم التي تشهد انخفاضاً في نسبة الولادات مقارنة بارتفاع نسبة الوفيّات، نتج عنها مجتمعات هرمة غير نافعة أو مُجدية في عجلتهم الاقتصاديّة غير الإنسانيّة، لذلك نرى أنّ هناك اتجاهاً في بعض المجتمعات الغربيّة لتشجيع تعدُّد الزّوجات لزيادة الإنجاب بهدف زيادة عدد السّكان نظراً للانخفاض الحادّ في عدد المواليد ممّا يؤثّر على التّعداد السّكاني بشكلٍ قد يؤدّي إلى تضاؤل نسبة السّكان الأصليين مقابل المهاجرين، كما يحصل في القارة العجوز (أوروبا). إذ أكدّ خبراء وباحثون في جامعة شيفلد البريطانيّة وفق دراسة شملت أكثر من 700 حالة من دول مختلفة ينتشر بها التعدُّد الزّوجي، أنّ سرّ الحياة السّعيدة الهادئة البعيدة عن الخلافات تكمن في الاقتران بزوجة ثانية، كما بتنا نسمع عن جمعيّات في الغرب تدعو إلى تعدُّد الزّوجات لأن فيه فائدة نفسيّة واجتماعيّة وصحيّة.

لقد كان تعدُّد الزّوجات يُعتبر من الأمور الطبيعيّة في بلاد المسلمين حتى دخل الاستعمار وأخذ يشنُّ حملة تقبيح وسخرية من الإسلام وأحكامه الشرعيّة، فعمل على سنّ القوانين التي لا تمتُّ إلى الإسلام بصلة، بل تعارض مفاهيم الدّين الحنيف، لإحلال مفاهيم مناوئة لأحكام الإسلام ومنها تعدُّد الزّوجات، كأن يتمّ تصوير أنّ كلّ مأساة المجتمع الإسلامي وكلّ ما يُطرح اليوم من مشاكل تعمّ الأسرة من استبداد الزّوج والعنف الممارس على الزّوجة بالإضافة إلى سلبيات التعدُّد، كلّ ذلك سببه سيطرة المجتمع الذكوري.

بالإضافة إلى القيام بأعمالٍ مدروسةٍ وممنهجةٍ من قبل الجمعيّات والحكومات التّابعة للمستعمر، لتمكين المرأة، أي فصلها عن الرّجل واحتياجها له بإيجاد فرص عمل لها أو إحداث دورات مهنيّة لها، لأنّ المرأة وبحسب دعوتهم المغرضة، التي تجد ما يكفيها لن تقبل بزواج يسلبها أدنى حقوقها وينتهك إنسانيّتها ويهين كرامتها، كما لن تقبل بإحضار الزّوجة الثّانية لتنغّص لها حياتها وتقضي على مستقبل أولادها!

فاعلمن أيتها المسلمات أنّ ما تعانينه اليوم من مشاكل ومصاعب ليس سببه الرّجل ولا الزّوجة الثّانية بل سببه تقصير الدّول والحكومات في الرّعاية ومنها إنشاء الأجيال وتربيّتهم وفق الثّقافة الإسلاميّة وليس على أسس الثّقافة الغربيّة الفاسدة التي توجد بشكلٍ كبيرٍ ومؤثّر في وسائل الإعلام ومناهج التّعليم.

واعلمن أيضاً أنّ الحياة الزّوجيّة لا بدّ من أن يشوبها مشاكل عديدة، وهذه سنّة كونيّة. فالحل لا يكمن بمحاربة أحكام الدين أو منعها بل يكمن بمحاسبة من أفقدكن هناءة العيش وبعث في النفوس الحقد والكراهية ونشر ثقافة الأنانية، لا أن تحاربن مسألة شرعيّة وحكماً شرعياً بسبب حصول هذه المشاكل، فهذا فيه ضرر للأمّة، من حيث وجود المشاكل الكثيرة والتي لا تعالج إلّا بالتعدُّد، كما أنه منع للحلال، مع التّأكيد أنّ إباحة تعدُّد الزّوجات غير مشروط ولا علّة له، لقوله تعالى ﴿فَانْكِحُوا مَا طَابَ لَكُمْ مِنَ النِّسَاءِ مَثْنَى وَثُلاثَ وَرُبَاعَ﴾.

كتبته للمكتب الإعلامي المركزي لحزب التحرير

رنا مصطفى

More from null

Devletin Sağlık Felaketiyle Mücadeledeki Rolünün Yokluğu: Dang Humması ve Sıtma

Devletin Sağlık Felaketiyle Mücadeledeki Rolünün Yokluğu

Dang Humması ve Sıtma

Sudan'da dang humması ve sıtmanın yaygın bir şekilde yayılmasıyla, Sağlık Bakanlığı'nın etkili rolünün yokluğunu ve devletin her geçen gün can alan bir salgınla başa çıkma konusundaki yetersizliğini ortaya koyan ciddi bir sağlık krizi ortaya çıkıyor. Hastalık bilimi alanındaki bilimsel ve teknolojik ilerlemeye rağmen, gerçekler ortaya çıkıyor ve yolsuzluk kendini gösteriyor.

Net Bir Planın Yokluğu:

Vaka sayısının binleri aşmasına ve bazı medya kaynaklarına göre toptan ölümlerin kaydedilmesine rağmen, Sağlık Bakanlığı salgınla mücadele için net bir plan açıklamadı. Sağlık kurumları arasında koordinasyon eksikliği ve salgın krizlerle başa çıkmada önleyici vizyon eksikliği dikkat çekiyor.

Tıbbi Tedarik Zincirlerinin Çöküşü

"Parol" gibi en basit ilaçlar bile bazı bölgelerde nadir hale geldi, bu da tedarik zincirlerindeki bir çöküşü ve ilaç dağıtımı üzerindeki denetim eksikliğini yansıtıyor, bu da kişinin en basit yatıştırıcı ve destek araçlarına ihtiyaç duyduğu bir zamanda.

Toplumsal Bilinçlendirme Eksikliği

İnsanları sivrisineklerden korunma yöntemleri veya hastalığın belirtileri hakkında eğitmek için etkili medya kampanyaları yok, bu da enfeksiyonun yayılmasını artırıyor ve toplumun kendini koruma yeteneğini zayıflatıyor.

Sağlık Altyapısının Zayıflığı

Hastaneler, tıbbi personel ve ekipman, hatta temel teşhis araçları konusunda ciddi bir eksiklik çekiyor, bu da salgına yanıtı yavaş ve rastgele hale getiriyor ve binlerce kişinin hayatını tehlikeye atıyor.

Diğer Ülkeler Salgınlarla Nasıl Başa Çıktı?

 Brezilya:

- Modern böcek ilaçları kullanarak yer ve hava yoluyla ilaçlama kampanyaları başlattı.

- Sinekliği dağıttı ve toplumsal bilinçlendirme kampanyalarını etkinleştirdi.

- Salgın bölgelerinde acil olarak ilaç sağladı.

Bangladeş:

- Yoksul mahallelerde geçici acil durum merkezleri kurdu.

- Bildirimler için yardım hatları ve mobil müdahale ekipleri sağladı.

Fransa:

- Erken uyarı sistemlerini etkinleştirdi.

- Taşıyıcı sivrisinekler üzerindeki denetimi yoğunlaştırdı ve yerel bilinçlendirme kampanyaları başlattı.

Sağlık En Önemli Görevlerden Biridir ve Devletin Sorumluluğu Tamdır

Sudan hala etkili tespit ve raporlama mekanizmalarından yoksun, bu da gerçek rakamların açıklanandan çok daha yüksek olmasına neden oluyor ve krizi daha da karmaşık hale getiriyor. Mevcut sağlık krizi, devletin insan hayatını önceliklerinin en üst sırasına koyan sağlık hizmetlerinde etkili rolünün yokluğunun doğrudan bir sonucudur. İslam'ı uygulayan ve Ömer bin Hattab'ın "Irak'ta bir katır tökezlese, Allah Kıyamet Günü'nde ondan beni hesaba çeker" sözünü uygulayan bir devlet.

Önerilen Çözümler

- İnsan hayatında Allah'tan korkan ve her şeyden önce etkili, hisse senedi veya yolsuzluğa tabi olmayan bir sağlık sistemi kurmak.

- Ücretsiz sağlık hizmetini her reayanın temel hakkı olarak sağlamak. Özel hastanelerin ruhsatlarını iptal etmek ve tıp alanındaki yatırımları engellemek.

- Bilinçlendirme kampanyaları ve sivrisineklerle mücadele yoluyla tedaviden önce önlemenin rolünü etkinleştirmek.

- Sağlık Bakanlığı'nı insanların hayatından sorumlu olacak şekilde yeniden yapılandırmak, sadece bir idari kurum olmaktan çıkarmak.

- İnsan hayatını ekonomik ve siyasi çıkarların üstüne koyan bir siyasi sistem benimsemek.

- Suç örgütleri ve ilaç mafyasıyla bağları koparmak.

Müslümanların tarihinde, hastaneler insanlara ücretsiz hizmet vermek için kurulurdu, yüksek verimlilikle yönetilir ve insanların cebinden değil, devlet hazinesinden finanse edilirdi. Sağlık hizmetleri devletin sorumluluğunun bir parçasıydı, ne bir lütuf ne de bir ticaret.

Bugün Sudan'da salgınların yayılması ve devletin sahnede olmaması, göz ardı edilemeyecek bir tehlike işaretidir. Gerekli olan sadece Parol sağlamak değil, aynı zamanda insan hayatıyla ilgilenen ve krizin semptomlarını değil, köklerini tedavi eden gerçek bir refah devleti kurmaktır, insanın değerinin, hayatının ve yaratılış amacının (yalnızca Allah'a ibadet etmek) farkında olan bir devlet. İslami devlet, sağlık hizmetleri konularını ancak Nübüvvet metoduna göre ikinci Raşid Halifeliği devletinin gölgesinde uygulanabilen sağlık sistemi aracılığıyla çözebilir, bu devlet Allah'ın izniyle yakında kurulacaktır.

﴿Ey iman edenler! Sizi diriltecek şeylere çağırdığı zaman Allah'a ve Resul'e icabet edin﴾

Hizb-ut Tahrir Merkezi Medya Ofisi Radyosu İçin Yazılmıştır

Hatem El-Attar – Mısır Vilayeti

Ebu Üsame, Ahmed Bekir (Hezim) rahmetullahi aleyh ile Arkadaşlığın Şerefi

Ebu Üsame, Ahmed Bekir (Hezim) rahmetullahi aleyh ile Arkadaşlığın Şerefi

22 Rebiülevvel 1447 Hicri, miladi 14 Eylül 2025 sabahı, seksen yedi yaşına yakın bir yaşta, Hizb-ut Tahrir'in ilk neslinden Ahmed Bekir (Hezim), Rabb'inin rahmetine kavuştu. Davayı uzun yıllar taşıdı, bu uğurda uzun hapisler ve şiddetli işkenceler çekti, ancak Allah'ın lütfu ve yardımıyla ne gevşedi, ne zayıfladı, ne değiştirdi, ne de dönüştürdü.

Seksenli yıllarda Suriye'de, rahmetli Hafız'ın hükümeti döneminde uzun yıllar gizlenerek yaşadı. 1991 yılında Hava İstihbaratı tarafından bir grup Hizb-ut Tahrir genciyle birlikte tutuklandı ve suçlular Ali Memluk ve Cemil Hasan'ın gözetiminde en ağır işkencelere maruz kaldı. Ebu Üsame ve bazı arkadaşlarının sorgusundan sonra sorgu odasına giren bir kişi bana, sorgu odasının duvarlarında et parçaları ve kan gördüğünü söyledi.

Mezze'deki Hava İstihbarat Şubesi'nin hücrelerinde bir yıldan fazla kaldıktan sonra, geri kalan arkadaşlarıyla birlikte Seydnaya hapishanesine gönderildi ve ardından on yıl hapis cezasına çarptırıldı. Sabırla ve mükafatını Allah'tan bekleyerek yedi yılını geçirdi, sonra Allah ona kurtuluş nasip etti.

Hapisten çıktıktan sonra doğrudan davayı taşımaya devam etti ve Suriye'de 1999 yılının Aralık ayının ortasında yüzlerce Hizb gençliğini kapsayan tutuklamalar başlayana kadar devam etti. Beyrut'taki evi basıldı ve kaçırılarak Mezze havaalanındaki Hava İstihbarat Şubesi'ne götürüldü, böylece yeni bir korkunç işkence aşaması başladı. Allah'ın yardımıyla yaşına rağmen sabırlı, sebatlı ve mükafatını Allah'tan bekleyen biriydi.

Yaklaşık bir yıl sonra yeniden Seydnaya hapishanesine nakledildi ve Devlet Güvenlik Mahkemesi'nde yargılandı. Daha sonra on yıl hapis cezasına çarptırıldı ve Allah ona yaklaşık sekiz yılını geçirmeyi nasip etti, sonra Allah ona kurtuluş nasip etti.

2001 yılında Seydnaya hapishanesinde onunla tam bir yıl geçirdim, hatta beşinci koğuşta (A) üçüncü katın solunda tam yanındaydım, ona sevgili amcam diye hitap ederdim.

Birlikte yemek yerdik, yan yana uyurduk, kültürü ve fikirleri müzakere ederdik. Kültürü ondan öğrendik, sabrı ve sebatı ondan öğrenirdik.

İnsanları seven, hoşgörülü, gençlere düşkün, onlara zafere ve Allah'ın vaadinin yakın zamanda gerçekleşeceğine dair güven aşılardı.

Allah'ın Kitabını ezberlemişti ve her gün ve gece okurdu. Gecenin çoğunu ibadetle geçirirdi ve şafak yaklaştığında beni kıyam namazı ve ardından sabah namazı için uyandırırdı.

Hapisten çıktım ve 2004 yılında geri döndüm. 2005'in başlarında yeniden Seydnaya hapishanesine nakledildik ve 2001'in sonunda ilk kez çıktığımızda hapiste kalanlarla yeniden buluştuk. Onlardan biri de sevgili amcam Ebu Üsame Ahmed Bekir (Hezim) rahmetullahi aleyh idi.

Koğuşların önünde uzun süreler yürüyerek hapishane duvarlarını, demir parmaklıkları, aile ve sevdiklerinden ayrılığı unutmaya çalışırdık. Nasıl unutabilirdik ki o, uzun yıllarını hapiste geçirmiş ve neler yaşamıştı!

Ona yakınlığıma ve uzun süre arkadaşlık etmeme rağmen, onu asla şikayet ederken veya sızlanırken görmedim. Sanki hapiste değilmiş de hapishane duvarlarının dışında uçuyormuş gibiydi; çoğu zaman okuduğu Kur'an ile uçuyordu, Allah'ın vaadine olan güven ve Peygamberimiz ﷺ'in zafer ve iktidar müjdesi kanatlarıyla uçuyordu.

En karanlık ve en zorlu koşullarda bile, Peygamberimiz ﷺ'in «Sonra Nübüvvet Minhacı Üzere Hilafet Olacak» müjdesinin gerçekleşeceği büyük zafer gününü özlüyorduk. Hilafetin gölgesinde ve ak sancak dalgalanırken bir araya gelmeyi arzuluyorduk. Ancak Allah, senin bu sıkıntı diyarından ebediyet ve beka diyarına göçmeni takdir etti.

Allah'tan Firdevs-i Ala'da olmanı dileriz ve Allah katında kimseyi temize çıkarmıyoruz.

Sevgili amcamız Ebu Üsame:

Allah'tan sana engin rahmetiyle muamele etmesini, seni cennetlerinin en geniş yerine yerleştirmesini, seni sıddıklar ve şehitlerle birlikte kılmasını, çektiğin eziyet ve azaba karşılık cennetteki en yüksek dereceleri vermesini dileriz. Yüce Allah'tan havuz başında Peygamberimiz ﷺ ile ve rahmetinin karar yerinde bizi seninle bir araya getirmesini dileriz.

Tesellimiz, Rahmet Edenlerin En Merhametlisinin huzuruna varman ve biz ancak Allah'ı razı eden sözleri söyleriz. Biz Allah'a aitiz ve O'na döneceğiz.

Hizb-ut Tahrir Merkezi İletişim Ofisi Radyosu İçin Yazılmıştır

Ebu Suteyf Cicu