مع الحديث النبوي الشريف (12) من استأجر أجيراً ... فليعلمه أجره!!
مع الحديث النبوي الشريف (12) من استأجر أجيراً ... فليعلمه أجره!!

رَوَى أَبُو حَنِيفَةَ، عَنْ حَمَّادٍ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ، عَنِ الْأَسْوَدِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «... وَمَنِ اسْتَأْجَرَ أَجِيرًا فَلْيُعْلِمْهُ أَجْرَهُ».

0:00 0:00
Speed:
May 03, 2024

مع الحديث النبوي الشريف (12) من استأجر أجيراً ... فليعلمه أجره!!

مع الحديث النبوي الشريف (12)
من استأجر أجيراً ... فليعلمه أجره!!


نُحَيِّيكُمْ جَمِيعًا أيها الأَحِبَّةُ المُستَمِعُونَ الكِرَامَ فِي كُلِّ مَكَانٍ, نَلتَقِي بِكُمْ فِي حَلْقَةٍ جَدِيدَةٍ مِنْ بَرنَامَجِكُم "مَعَ الحَدِيثِ النَّبوِيِّ الشَّرِيفِ" وَنَبدَأ بِخَيرِ تَحِيَّةٍ وَأزكَى سَلامٍ, فَالسَّلامُ عَلَيكُمْ وَرَحمَةُ اللهِ وَبَرَكَاتُهُ وَبَعدُ:


رَوَى أَبُو حَنِيفَةَ، عَنْ حَمَّادٍ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ، عَنِ الْأَسْوَدِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «... وَمَنِ اسْتَأْجَرَ أَجِيراً فَلْيُعْلِمْهُ أَجْرَهُ».


مستمعينا الكرام:


خَلَقَ اللهُ تَعَالَى النَّاسَ وَجَعَلَهُمْ مِنْ حَيثُ الغِنَى وَالفَقْرُ دَرَجَاتٍ؛ لِيَتَّخِذَ بَعْضُهُم بَعْضًا سُخْرِ‌يًّا قَالَ تَعَالَى: (أَهُمْ يَقْسِمُونَ رَ‌حْمَتَ رَ‌بِّكَ نَحْنُ قَسَمْنَا بَيْنَهُم مَّعِيشَتَهُمْ فِي الْحَيَاةِ الدُّنْيَا وَرَ‌فَعْنَا بَعْضَهُمْ فَوْقَ بَعْضٍ دَرَ‌جَاتٍ لِّيَتَّخِذَ بَعْضُهُم بَعْضًا سُخْرِ‌يًّا وَرَ‌حْمَتُ رَ‌بِّكَ خَيْرٌ‌ مِّمَّا يَجْمَعُونَ. وَلَوْلَا أَن يَكُونَ النَّاسُ أُمَّةً وَاحِدَةً لَّجَعَلْنَا لِمَن يَكْفُرُ بِالرَّ‌حْمَٰنِ لِبُيُوتِهِمْ سُقُفًا مِّن فِضَّةٍ وَمَعَارِ‌جَ عَلَيْهَا يَظْهَرُ‌ونَ). (الزخرف 33) وَقَد شَرَعَ اللهُ الإِجَارَة لِعِبَادِهِ, وَشَرَعَ لِلإِجَارَةِ أحكَاماً تَيسِيراً عَلَيهِمْ, وَحِفَاظاً عَلَى حُقُوقِ المُؤَجِّرِينَ وَالمُستَأجِرِينَ. فَمَا هِيَ الإِجَارَةُ؟ مَا تَعرِيفُهَا؟ وَمَا أنوَاعُهَا؟ وَمَا أدِلَّةُ مَشرُوعِيَّتِهَا مِنَ الكِتَابِ وَمِنَ السُّنَّةِ؟ وَهَلْ مَارَسَ رَسُولُ اللهِ صَلَّى اللهُ عَلَيهِ وَسَلَّمَ وَأصحَابَهُ رَضِيَ اللهُ عَنهُمُ الإِجَارَةَ؟
تعريفها: الإِجَارَةُ هِيَ عَقْدٌ لازِمٌ, عَلَى مَنفَعَةٍ مَعلُومَةٍ, لِمُدَّةٍ مَعلُومَةٍ, بِثَمَنٍ مَعلُومٍ.


أنواعها: عُقُودُ الإِجَارَةِ ثَلاثَةُ أنوَاعٍ:


1. النوع الأول: عُقُودٌ عَلَى مَنَافِعِ الأعيَانِ, أي الأَشيَاءِ كُلِّ شَيءٍ بِعَينِهِ وَذَاتِهِ: كاستِئجَارِ المَحلاتِ التّجارِيَّةِ, وَالدُّورِ, وَالدَّوَابِّ وَالمَركَبَاتِ أو السَّيارَاتِ الصَّغِيرَةِ وَالكَبِيرَةِ.


2. النوع الثاني: عُقُودٌ عَلَى مَنَافِعِ الأَعمَالِ: كَاستِئجَارِ أرْبَابِ الحِرَفِ وَالصَّنَائِعِ لأَعمَالٍ مُعَيَّنَةٍ. فَالمَعقُودُ عَلَيهِ هُوَ المَنفَعَةُ التِي تَحصُلُ مِنَ العَمَلِ, كَاستِئجَارِ الصَّباغِ وَالمُهَندِسِ وَالبنَّاءِ وَالحدَّادِ وَالنجَّارِ وَغَيرِهِمْ.


3. النوع الثالث: عُقُودٌ عَلَى مَنَافِعِ الأَشخَاصِ: كَاستِئجَارِ الخَدَمِ وَالعُمَّالِ لِلقِيَامِ بِأعمَالٍ مُعَيَّنةٍ.


وَالإِجَارَةُ بِجَمِيعِ أنوَاعِهَا جَائِزَةٌ شَرْعاً. وَالأَدِلَّةُ عَلَى ذَلِكَ مِنَ القُرآنِ الكَرِيمِ وَمِنَ السُّنةِ النَّبوِيَّةِ القَولِيَّةِ وَالفِعلِيَّةِ كَثِيرَةٌ مِنهَا:


1. قوله تعالى: (فَإِنْ أرْضَعْنَ لَكُمْ فَآتُوهُنَّ أُجُورَهُنَّ). (الطلاق6)


2. قَولُهُ تَعَالَى: (قَالَتْ إِحْدَاهُمَا يَا أَبَتِ اسْتَأْجِرْ‌هُ إِنَّ خَيْرَ‌ مَنِ اسْتَأْجَرْ‌تَ الْقَوِيُّ الْأَمِينُ). (القَصَص26)


3. وقوله تعالى: (قَالَ إِنِّي أُرِ‌يدُ أَنْ أُنكِحَكَ إِحْدَى ابْنَتَيَّ هَاتَيْنِ عَلَىٰ أَن تَأْجُرَ‌نِي ثَمَانِيَ حِجَجٍ فَإِنْ أَتْمَمْتَ عَشْرً‌ا فَمِنْ عِندِكَ وَمَا أُرِ‌يدُ أَنْ أَشُقَّ عَلَيْكَ سَتَجِدُنِي إِن شَاءَ اللَّهُ مِنَ الصَّالِحِينَ. قَالَ ذَٰلِكَ بَيْنِي وَبَيْنَكَ أَيَّمَا الْأَجَلَيْنِ قَضَيْتُ فَلَا عُدْوَانَ عَلَيَّ وَاللَّهُ عَلَىٰ مَا نَقُولُ وَكِيلٌ). (القصص28)


4. وقوله تعالى: (فَانطَلَقَا حَتَّىٰ إِذَا أَتَيَا أَهْلَ قَرْ‌يَةٍ اسْتَطْعَمَا أَهْلَهَا فَأَبَوْا أَن يُضَيِّفُوهُمَا فَوَجَدَا فِيهَا جِدَارًا يُرِ‌يدُ أَن يَنقَضَّ فَأَقَامَهُ قَالَ لَوْ شِئْتَ لاتَّخَذْتَ عَلَيْهِ أَجْرً‌ا). (الكهف77)


5. وَمِنَ الأَدِلَّةِ الشَّرعِيَّةِ عَلَى جَوَازِ الإِجَارَةِ قَولُهُ صَلَّى اللهُ عَلَيهِ وَسَلَّمَ: «مَنِ استَأجَرَ أجِيراً فَلْيُعلِمْهُ أجْرَهُ».


6. وَمِنهَا أيضاً فِعْلُهُ صَلَّى اللهُ عَلَيهِ وَسَلَّمَ: فَقَدِ استَأجَرَ هُوَ وَأبُو بَكرٍ الصِّدِّيقُ فِي هِجرَتِهِمَا إِلَى المَدِينَةِ رَجُلاً مِنْ بَنِي الدَّيلِ هَادِياً خِرِّيتاً, أي دَلِيلاً ماهراً, خَبِيراً بِالطُّرُقِ يُرشِدُهُمَا إِلَى طَرِيقٍ آمِنٍ بَينَ مَكَّةَ وَالمَدِينَة.


وَمِنَ الأَحكَامِ الشَّرعِيَّةِ التِي شَرَعَهَا اللهُ لِلإِجَارَةِ أن يُعطَى الأَجِيرُ أجْرَهُ بِمُجَرَّدِ أنْ يُنهِيَ عَمَلَهُ, وَقَبلَ أنْ يَجِفَّ عَرَقُهُ, هَذَا هُوَ الأَصلُ كَمَا قَالَ رَسُولُ اللهِ صَلَّى اللهُ عَلَيهِ وَسَلَّمَ: «أعطُوا الأجِيرَ أجرَهُ قبلَ أنْ يَجِفَّ عَرَقُهُ». وَلَكِنْ إِذَا اتَّفَقَ المُتَعَاقِدَانِ عَلَى تَأجِيلِ الدَّفعِ إِلَى وَقْتٍ مَا بَعدَ إِنجَازِ العَمَلِ, جَازَ ذَلِكَ. وَقَدْ شَدَّدَ الإِسلامُ عَلَى ضَرُورَةِ إِعطَاءِ الأَجِيرِ أجْرَهُ, فَحَرَّمَ عَلَى مَنِ استَأجَرَ أجِيراً أنْ يَأكُلَ حَقَّ الأجِيرِ, لِدَرَجَةِ أنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللهُ عَلَيهِ وَسَلَّمَ أخبَرَنَا أنَّ مَنِ استَأجَرَ أجِيراً فَاستَوفَى مِنهُ العَمَلَ, وَلَمْ يُعطِهِ أجْرَهُ, يَكُونُ اللهُ تَعَالَى خَصْمَهُ يَومَ القِيَامَةِ, وَمَنْ كَانَ اللهُ تَعَالَى خَصْمَهُ فَلَنْ يُفلِحَ أبَداً, قَالَ رَسُولُ اللهِ صَلَّى اللهُ عَلَيهِ وَسَلَّمَ فِيمَا يَروِيهِ عَنِ اللهِ تَعَالَى: «ثَلاثَةٌ أنَا خَصْمُهُمْ يَومَ القِيَامَةِ: رَجُلٌ أعطَى بِي ثُمَّ غَدَرَ, وَرَجُلٌ بَاعَ حُرّاً فَأكَلَ ثَمَنَهُ, وَرَجُلٌ استَأجَرَ أجِيراً, فَاستَوفَى مِنهُ, وَلَمْ يُوَفِّهِ أجْرَهُ». وأيضاً فَإِنَّ اللهَ تَعَالَى يَغفِرُ الذُّنُوبَ جَمِيعَهَا عَدَا الشِّركَ بِاللهِ, وَعَدَا حُقُوقَ العِبَادِ وَمِنهَا الحُقُوقُ المَالِيَّةُ, فَإِنَّها تَبقَى مُعَلَّقَةً حَتَّى يَأخُذَ صَاحِبُ الحَقِّ حَقَّهُ مِمَّنْ ظَلَمَهُ, أوْ حَتَّى يُسَامِحَهُ صَاحِبُ الحَقِّ. عِلْمًا بِأنَّ التَّعَامُلَ بِشَأنِ الحُقُوقِ المَالِيَّةِ يَومَ القِيَامَةِ, لا يَكُونُ بِالمَالِ بَلْ بِالحَسَنَاتِ وَالسَّيئَاتِ, فَمَنْ كَانَ عَلَيهِ مَظلِمَةٌ مَالِيَّةٌ لأخِيهِ, فَإِنَّ المَظلُومَ يَأخُذُ مِنْ حَسَنَاتِ الظَّالِمِ. وَإِنْ لَمْ تَكُنْ لِلظَّالِمِ حَسَنَاتٌ, أوْ فَنِيَتْ حَسَنَاتُهُ, أُخِذَ مِنْ سَيِّئَاتِ المَظلُومِ وَطُرِحَتْ فَوقَ سَيِّئَاتِ الظَّالِمِ, فَهُوَ يَتَعَذَّبُ بِهَا إِلَى مَا شَاءَ اللهُ.


مستمعينا الكرام: نَشكُرُكُم عَلى حُسنِ استِمَاعِكُم, مَوعِدُنَا مَعَكُمْ في الحَلْقةِ القادِمَةِ إنْ شَاءَ اللهُ, فَإِلَى ذَلِكَ الحِينِ وَإِلَى أَنْ نَلْقَاكُمْ وَدَائِماً, نَترُكُكُم في عنايةِ اللهِ وحفظِهِ وأمنِهِ, وَالسَّلامُ عَلَيكُمْ وَرَحمَةُ اللهِ وَبَرَكَاتُهُ.


كتبه لإذاعة المكتب الإعلامي المركزي لحزب التحرير


الأستاذ محمد أحمد النادي - ولاية الأردن - 2014/9/6م

More from فقه

مع الحديث الشريف - أتدرون من المفلس

د حديث شريف سره

ايا پوهېږئ چې مفلس څوک دی؟

الله دې وکړي چې تاسو ته د تحرير ګوند د مرکزي رسنيز دفتر د راډيو قدرمنو اورېدونکو ښه راغلاست ووايم، ستاسو سره مو ليدنه او زموږ پروګرام د حديث شريف سره تازه کيږي، او زموږ د حلقې په پيل کې غوره خبره د اسلام سلام دی، السلام عليكم ورحمة الله وبركاته

د احمد په مسند کې راغلي دي - د ډېرو روايتونو د مسند پاتې برخه - زما د امت مفلس هغه څوک دی چې د قيامت په ورځ روژه، لمونځ او زکات راوړي او راځي په داسې حال کې چې دغه يې سپک کړی وي، دغه يې تورن کړی وي او دغه يې مال خوړلی وي

  عبدالرحمن له زهير څخه، هغه له علاء څخه، هغه له خپل پلار څخه، هغه له ابی هريره څخه، هغه له نبي صلی الله علیه وسلم څخه روايت کوي چې هغه وفرمايل: ايا پوهېږئ چې مفلس څوک دی؟ هغوى وويل: اى د خداى رسوله! زموږ مفلس هغه څوک دى چې نه روپۍ لري او نه سامان. هغه وويل: زما د امت مفلس هغه څوک دى چې د قيامت په ورځ روژه، لمونځ او زکات راوړي او راځي په داسې حال کې چې دغه يې سپک کړى وي، دغه يې تورن کړى وي او دغه يې مال خوړلى وي، نو هغه به کښېنول شي او دغه به د هغه له نيکيو څخه قصاص اخلي او دا به د هغه له نيکيو څخه قصاص اخلي، نو که چېرې د هغه نيکۍ مخکې له دې څخه خلاصې شي چې هغه هغه ګناهونه خلاص کړي چې د هغه په غاړه دي، نو د هغوى ګناهونه به واخيستل شي او په هغه باندې به وغورځول شي، بيا به په اور کې وغورځول شي.

دا حديث د نورو مهمو حديثونو په شان دی چې بايد معنی يې درک شي، ځينې خلک داسې دي چې له لمانځه، روژې او زکات سره سره مفلس دي، ځکه چې دغه يې سپک کړ، دا يې تورن کړ، دا يې مال وخوړ، دا يې وينه تويه کړه او دا يې وواهه  

او د هغه افلاس دا دی چې د هغه له نيکيو څخه واخيستل شي چې د هغه سرمايه ګڼل کيږي او دې ته ورکړل شي او د هغه د سپکاوي، تور او وهلو په بدل کې هغه ته تاوان ورکړل شي، او له دې وروسته چې د هغه نيکۍ مخکې له دې څخه خلاصې شي چې هغه هغه څه خلاص کړي چې د هغه په غاړه دي، نو د هغوی له ګناهونو څخه به واخيستل شي او په هغه باندې به وغورځول شي، بيا به په اور کې وغورځول شي. 

او کله چې نبي صلی الله علیه وسلم له خپلو اصحابو څخه پوښتنه وکړه چې ايا پوهېږئ چې مفلس څوک دی؟ د ايا پوهېږئ معنی دا ده چې ايا د چارو په باطن باندې پوهېږئ، ايا پوهېږئ چې رښتینی مفلس څوک دی؟ دا د حضرت علي کرم الله وجهه د دې خبرې تصديق کوي: "شتمني او بې وزلي په الله باندې له وړاندې کولو وروسته ده" هغوی کله چې دا پوښتنه وشوه د خپلو تجربو له مخې يې ځواب ورکړ، زموږ مفلس هغه څوک دی چې نه روپۍ لري او نه سامان، دا د رسول الله صلی الله علیه وسلم د اصحابو په نظر مفلس دی، نو هغه صلی الله علیه وسلم وفرمايل: نه، .... هغه وفرمايل: زما د امت مفلس هغه څوک دی چې د قيامت په ورځ روژه، لمونځ او زکات راوړي... 

او دا د حضرت عمر د دې خبرې تصديق کوي: څوک چې وغواړي روژه دې ونيسي او څوک چې وغواړي لمونځ دې وکړي خو دا استقامت دی، ځکه چې لمونځ، روژه، حج او زکات دا هغه عبادتونه دي چې انسان يې شايد په خپله خوښه وکړي، او کيدای شي چې منافقت وکړي، خو د ثقل مرکز دا دی چې د الله په امر باندې عمل وکړي 

الله دې موږ په حق باندې ثابت کړي او د خپلو پرهيزګارو بندګانو څخه دې وګرځوي او زموږ بديو ته دې نيکۍ بدلې کړي او د وړاندې کولو په ورځ دې رسوا نه کړو، آمين 

قدرمنو اورېدونکو، تر هغه وخته پورې چې تاسو سره يو بل نبوي حديث سره وکتل شي، تاسو الله ته سپارم چې هغه امانتونه نه ضايع کوي او السلام عليكم ورحمة الله وبركاته 

د راډيو لپاره ليکل شوی 

عفراء تراب

د حدیث شریف سره - منافقین او د هغوی ناوړه اعمال

د حدیث شریف سره

منافقین او د هغوی ناوړه اعمال

ګرانو اوریدونکو! په هر ځای کې چې یاست، تاسو ته د خپلې خپرونې "د حدیث شریف سره" په نوې کړۍ کې ښه راغلاست وایو او په ښې سلام سره پیل کوو، السلام علیکم ورحمة الله وبرکاته.

له بریدة رضي الله عنه څخه روایت دی چې رسول الله صلی الله علیه وسلم وفرمایل: "منافق ته مه وایئ چې سردار دی، ځکه که هغه سردار وي، نو تاسو خپل رب عزوجل غصه کړی دی". دا ابو داود په صحیح سند سره روایت کړی دی.

ای قدرمنو اوریدونکو!

یقینا غوره خبرې د خدای تعالی خبرې دي، او غوره لارښود د محمد بن عبدالله صلی الله علیه وسلم لارښود دی، اما بعد:

یقینا دا شریف حدیث موږ ته لارښوونه کوي چې له هغو منافقانو سره څنګه چلند وکړو چې موږ یې پیژنو، ځکه رسول الله صلی الله علیه وسلم یوازینی کس و چې د ټولو منافقانو نومونه یې پیژندل، مګر موږ کولی شو ځینې یې د دوی له صفاتو څخه وپیژنو، لکه هغه کسان چې قرآن دوی ته اشاره کړې چې په سستۍ او زړه نا زړه فرائض ترسره کوي، او لکه هغه کسان چې د اسلام او مسلمانانو په وړاندې دسیسې کوي او فتنې هڅوي او په ځمکه کې فساد کوي او دا خوښوي چې فحشاء د هغې ته په بلنه ورکولو، د هغې په ساتلو او پاللو سره خپره شي، او لکه هغه کسان چې د اسلام او مسلمانانو په اړه دروغ وايي... او نور هغه کسان چې د نفاق صفات لري.

له همدې امله موږ باید هغه څه وپیژنو چې شریعت ښه ګڼلي او څه یې بد ګڼلي، ترڅو موږ منافق له مخلص څخه وپیژنو، او د هغه په ​​وړاندې مناسب ګام واخلو. موږ باید د هغه چا په اړخ باور ونکړو چې د شریعت خلاف کارونه کوي او داسې ښیې چې هغه دا د اسلام او مسلمانانو په ګټه کوي، او موږ باید د هغه پیروي ونه کړو او نه یې ملاتړ وکړو، او نه هم له دې څخه لږ دا چې موږ هغه ته سردار ووایو، که نه نو خدای سبحانه وتعالی به په موږ غصه شي.

موږ مسلمانان باید تر ټولو زیات د اسلام او مسلمانانو په اړه اندیښمن واوسو، او یو منافق ته اجازه ورنکړو چې زموږ دین او کورنیو ته ننوځي، ځکه چې دوی د هغو خطرناکو شیانو څخه دي چې موږ ورسره مخ کیدی شو د دوی د ډیریدو او د دوی د څو څیرو له امله. موږ باید د هغه چا د اعمالو د اندازه کولو لپاره شرعي تله حاضره کړو چې د اسلام دعوه کوي، ځکه چې اسلام زموږ لپاره د دغه شان بدکارانو څخه ساتنه ده.

له خدایه غواړو چې زموږ امت له دغه شان مجرمینو څخه وساتي او موږ ته مستقیمې لارې او سمې تلې ته لارښوونه وکړي چې د خلکو چلند ورباندې اندازه کړو او له هغو کسانو څخه ځان لرې وساتو چې خدای یې نه خوښوي، اللهم آمین.

ګرانو اوریدونکو، تر هغه وخته چې تاسو له بل نبوي حدیث سره ګورو، تاسو خدای ته سپارو، والسلام علیکم ورحمة الله وبرکاته.

دا لیکنه د راډیو لپاره: ډاکټر ماهر صالح