مع الحديث النبوي الشريف (16) - تحسين الصوت بالقرآن الكريم
مع الحديث النبوي الشريف (16) - تحسين الصوت بالقرآن الكريم

نُحَيِّيكُمْ جَمِيعًا أيها الأَحِبَّةُ الكِرَامَ فِي كُلِّ مَكَانٍ, نَلتَقِي بِكُمْ فِي حَلْقَةٍ جَدِيدَةٍ مِنْ بَرنَامَجِكُم "مَعَ الحَدِيثِ النَّبوِيِّ الشَّرِيفِ" وَنَبدَأ بِخَيرِ تَحِيَّةٍ وَأزكَى سَلامٍ, فَالسَّلامُ عَلَيكُمْ وَرَحمَةُ اللهِ وَبَرَكَاتُهُ وَبَعدُ: ...

0:00 0:00
Speed:
May 26, 2024

مع الحديث النبوي الشريف (16) - تحسين الصوت بالقرآن الكريم

مع الحديث النبوي الشريف (16)

تحسين الصوت بالقرآن الكريم

نُحَيِّيكُمْ جَمِيعًا أيها الأَحِبَّةُ الكِرَامَ فِي كُلِّ مَكَانٍ, نَلتَقِي بِكُمْ فِي حَلْقَةٍ جَدِيدَةٍ مِنْ بَرنَامَجِكُم "مَعَ الحَدِيثِ النَّبوِيِّ الشَّرِيفِ" وَنَبدَأ بِخَيرِ تَحِيَّةٍ وَأزكَى سَلامٍ, فَالسَّلامُ عَلَيكُمْ وَرَحمَةُ اللهِ وَبَرَكَاتُهُ وَبَعدُ:

القُرآنُ كَلامُ اللهِ، وَهُوَ حَبلُهُ المَتِينُ، وَصِرَاطُهُ المُستَقِيمُ، مَا تَرَكَهُ مِنْ جَبَّارٍ إِلاَّ قَصَمَهُ اللهُ، وَهُوَ دُستُورُ الأُمَّةِ، وَبِهِ حَيَاتُهَا وَرِفْعَتُهَا، وَلِذَلِكَ فَإِنَّ عَلَى الأُمَّةِ العِنَايَةُ بِهِ وَتِلاوَتُهُ، وَالعَمَلُ بِهِ، وَتَحكِيمُهُ فِي جَمِيعِ شُؤُونِ الحَيَاةِ، وَدَعوَةُ النَّاسِ جَمِيعاً إِلَى الإِيمَانِ والعَمِلِ بِهِ وَالاحتِكَامِ إِلَيهِ.

رَوَى الحَاكِمُ فِي المُستَدرَكِ عَلَى الصَّحِيحَينِ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَوْسَجَةَ، عَنِ الْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا، قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «زَيِّنُوا الْقُرْآنَ بِأَصْوَاتِكُمْ». وَفِي حَدِيثِ مَعْمَرٍ «زَيِّنُوا أَصْوَاتَكُمْ بِالْقُرْآنِ». فَإِنَّ الْقُرْآنَ يُزَيِّنُ صَوْتَ الْمُؤْمِنِ. رَوَى الطَّبَرَانِيُّ فِي الأَوسَطِ عَنِ ابْنِ عُمَرَ قَالَ: سُئِلَ النَّبِيُّ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: مَنْ أَحْسَنُ النَّاسِ صَوْتاً بِالْقُرْآنِ؟ قَالَ: «مَنْ إِذَا سَمِعْتَ قِرَاءَتَهُ رَأَيْتَ أَنَّهُ يَخْشَى اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ».

وَرَوَى الحَاكِمُ فِي المُستَدرَكِ عَلَى الصَّحِيحَينِ أيضاً عَنِ ابْنِ أَبِي مُلَيْكَةَ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبَّاسٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا، قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «لَيْسَ مِنَّا مَنْ لَمْ يَتَغَنَّ بِالْقُرْآنِ». قَالَ: قُلْتُ لابْنِ أَبِي مُلَيْكَةَ: أَرَأَيْتَ إِنْ لَمْ يَكُنْ حَسَنَ الصَّوْتِ؟ قَالَ: "يُحَسِّنُهُ مَا اسْتَطَاعَ". وَهُنَاكَ مَنْ فَسَّرَ كَلِمَةَ "يَتَغَنَّ" بِمَعنَى "يَستَغْنِي" مُحتَجّاً بِحَدِيثٍ رُوِيَ عَنْ أَبِي بَكْرٍ رَضِيَ اللهُ عَنهُ وَهُوَ قَولُهُ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «مَنْ تَعَلَّمَ القُرآنَ فَظَنَّ أنَّ أحَداً أغنَى مِنهُ فَقَدْ حَقَّرَ عَظِيماً, وَعَظَّمَ صَغِيراً».

هَذَا التَّفسِيرُ تَحتَمِلُهُ لَفظَةُ "يَتَغَنَّ", وَلَكِنَّ الزَّمَخشَرِيُّ فِي كِتَابِهِ الكَشَّافِ قَالَ عَنِ الحَدِيثِ المَروِيِّ عَنْ أَبِي بَكْرٍ رَضِيَ اللهُ عَنهُ: "لَمْ أجِدْهُ عَنْ أَبِى بَكْرٍ، وَأخرَجَهُ ابنُ عَدِيٍّ فِي تَرجَمَةِ حَمْزَةَ النُّصَيبِيِّ عَنْ زَيدِ بنِ رَفِيعٍ عَنْ أبِى عُبَيدَةَ عَنِ ابنِ مَسعُودٍ رَفَعَهُ إِلَى النَّبِيِّ عَلَيهِ الصلاة والسَّلامُ. وَحمزَةُ اتَّهَمُوهُ بِالوَضْعِ".  

وَقَد حَثَّ النَّبِيُّ صَلَّى اللهُ عَلَيهِ وَسَلَّمَ الأُمَّةَ عَلَى تَحسِينِ الصَّوتِ بِالقُرآنِ, لأَنَّ ذَلِكَ أنفَعُ لِلأُمَّةِ وَأشَدُّ أثَراً فِي القُلُوبِ، وَلِهَذَا جَاءَ فِي الحَدِيثِ الصَّحِيحِ قَولُهُ عَلَيهِ الصلاة والسَّلامُ: «زَينُوا القُرآنَ بِأصوَاتِكُمْ». وَقَولُهُ: «لَيسَ مِنَّا مَنْ لَمْ يَتَغَنَّ بِالقُرآنِ»؛ لأنَّ تَزيِينَ الصَّوتِ وَتَحسِينَ التِّلاوَةِ يُسَهِّلُ دُخُولَ القُرآنِ فِي القُلُوبِ, وَأدعَى إِلَى تَأثُّرِ القُلُوبِ بِسَمَاعِ آيَاتِ اللهِ. بِخِلافِ الصَّوتِ غَيرِ الحَسَنِ فَإِنَّ ذَلِكَ يُنَفِّرُ مِنْ سَمَاعِ القُرآنِ، وَيَدعُو إِلَى الإِعرَاضِ عَنِ القَارِئِ! وَقَد مَرَّ النَّبِيُّ صَلَّى اللهُ عَلَيهِ وَسَلَّمَ ذَاتَ لَيلَةٍ بِأبِي مُوسَى الأشعَرِيِّ رَضِيَ اللهُ عَنهُ وَهُوَ يَقرَأُ، فَاستَمَعَ لَهُ وَأعجَبَهُ صَوتُهُ، فَلَمَّا رَآهُ فِي النَّهَارِ قَالَ لَهُ: «لَقَد أُوتِيتَ مِزْمَاراً مِنْ مَزَامِيرِ آلِ دَاوُدَ». يَعنِي صَوتاً حَسَناً. فَقَال أبُو مُوسَى: "لَو عَلِمْتُ أنَّكَ تَسمَعُ لحبَّرتُهُ لَكَ تحبيراً" أيْ حَسَّنتُ قِرَاءَتَهُ وزَيَّنتُها, وَيُؤيِّدُ ذَلِكَ تَأييداً لا شُبْهةَ فِيهِ حَدِيثُ ابنِ عَبَّاسَ أنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيهِ وَسَلَّمَ قَالَ: «لِكُلّ شَيءٍ حِلْيةٌ وَحِلْيةُ القُرآنِ حُسْنُ الصَّوتِ».

وَلأَبِي عُبَيْدٍ عَنْ عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا قَالَتْ: أَبْطَأْتُ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَيْلَةً بَعْدَ الْعَشَاءِ ثُمَّ جِئْتُ, فَقَالَ: "أَيْنَ كُنْتِ؟ " قُلْتُ: كُنْتُ أَسْمَعُ قِرَاءَةَ رَجُلٍ مِنْ أَصْحَابِكَ لَمْ أَسْمَعْ مِثْلَ قِرَاءَتِهِ وَصَوْتِهِ مِنْ أَحَدٍ, قَالَتْ: فَقَامَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَقُمْتُ مَعَهُ حَتَّى اسْتَمَعَ لَهُ, ثُمَّ الْتَفَتَ إِلَيَّ فَقَالَ: «هَذَا سَالِمٌ مَوْلَى أَبِي حُذَيْفَةَ, الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي جَعَلَ فِي أُمَّتِي مِثْلَ هَذَا».

وَذَكَرَ النَّوَوِيُّ رَحِمَهُ اللهُ فِي كِتَابِهِ "التِّبيانُ فِي آدَابِ حَمَلَةِ القُرآنِ" فَصلاً سَمَّاهُ "فِي استِحبَابِ تَحسِينِ الصَّوتِ بِالقُرآنِ". قَالَ فِي مَطلَعِهِ: "أجْمَعَ العُلَمَاءُ مِنَ السَّلَفِ وَالخَلَفِ مِنَ الصَّحَابَةِ وَالتَّابِعِينَ وَمَنْ بَعدَهُمْ مِنْ عُلَمَاءِ الأَمصَارِ، وَأئِمَّةِ المُسلِمِينَ عَلَى استِحبَابِ تَحسِينِ الصَّوتِ بِالقُرآنِ، وَأقوَالُهُمْ وَأفعَالُهُمْ مَشهُورَةٌ ... وَدَلائِلُ هَذَا مِنْ حَدِيثِ رَسُولِ اللهِ صَلَّى اللهُ عَلَيهِ وَسَلَّمَ مُستَفِيضَةٌ عِندَ الخَاصَّةِ وَالعَامَّةِ". 

وَرَوَى مُسلِمٌ فِي صَحِيحِهِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ أَنَّهُ سَمِعَ النَّبِيَّ صَلَّى اللهُ عَلَيهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ: «مَا أَذِنَ اللَّهُ لِشَيْءٍ مَا أَذِنَ لِنَبِيٍّ حَسَنِ الصَّوْتِ يَتَغَنَّى بِالْقُرْآنِ يَجْهَرُ بِهِ». وَمَعنَى "أذِنَ" أي استَمَعَ، وَهُوَ إِشَارَةٌ إِلَى الرِّضَا وَالقَبُولِ. وَرَوَى الرُّويبَانِيُّ فِي مُسنَدِهِ عَنْ أَبِي مُوسَى قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «إِنِّي لَأَعْرِفُ أَصْوَاتَ الْأَشْعَرِيِّينَ بِالْقُرْآنِ حِينَ يَدْخُلُونَ بِاللَّيْلِ، وَأَعْرِفُ مَنَازِلَهِمْ مِنْ أَصْوَاتِهِمْ، وَإِنْ كُنْتُ لَمْ أَرَ مَنَازِلَهُمْ حِينَ نَزَلُوا بِالنَّهَارِ».

بَلْ لَقَد كَانَ رَسُولُ اللهِ صَلَّى اللهُ عَلَيهِ وَسَلَّمَ أحْسَنَ النَّاسِ صَوتاً؛ رَوَى مُسلِمٌ فِي صَحِيحِهِ عَنْ عَدِيّ بْنِ ثَابِتٍ قَالَ سَمِعْتُ الْبَرَاءَ بْنَ عَازِبٍ قَالَ: «سَمِعْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَرَأَ فِي الْعِشَاءِ بِالتِّينِ وَالزَّيْتُونِ. فَمَا سَمِعْتُ أَحَداً أَحْسَنَ صَوْتاً مِنْهُ!».

وَكَمَا هُوَ مَعلُومٌ فَإِنَّ الصَّوتَ الحَسَنَ هِبَةٌ مِنَ اللهِ يُعطِيهِ اللهُ لِمَنْ يَشَاءُ، فَيَنبَغِي أنْ يُتتَبَّعَ أصْحَابُ الأصوَاتِ الحَسَنَةِ، وَأن يُعتَنَى بِهِمْ، لِيؤُمُّوا النَّاسَ، كمَا فَعَلَ عُمَرُ رَضِيَ اللهُ عَنهُ فِي صَلاةِ التَّراوِيحِ، وَاختِيَارِهِ لِلصَّحَابِيَّينِ الجَلِيلَينِ أُبَيِّ بنِ كَعْبٍ، وَتَمِيمِ بنِ أوْسٍ الدَّارِيِّ رَضِيَ اللهُ عَنهُمَا لإِمَامَةِ النَّاسِ.

وَأمَّا مَنْ لَمْ يَكُنْ حَسَنَ الصَّوتِ فَليَحرِصْ عَلَى تَحسِينِ صَوتِهِ بِالقُرآنِ، وَأنْ يَتلُوَهُ حَقَّ تِلاوَتِهِ. وَلَكِنَّ تَحسِينَ الصَّوتِ يَنبَغِي أنْ يَكُونَ وَفْقَ الضَّوَابِطِ الشَّرعِيَّةِ، وَالآدَابِ المَرضِيَّةِ، وَلَيسَ المَقصُودُ بِهِ تَرقِيقَهُ، وَتَمطِيطَهُ، وَمَا أشبَهَ ذَلِكَ؛ كَمَا يَفعَلُهُ بَعضُ قُرَّاءِ عَصْرِنَا فِي الجنَائِزِ وَالمَحَافِلِ؛ وَقَد كَانَتْ هَذِهِ المُخَالَفَةُ مَوجُودَةً مُنذُ زَمَنٍ بَعِيدٍ، وَلِهَذَا قَالَ النَّوَوِيُّ رَحِمَهُ اللهُ فِي كِتَابِهِ "التِّبيانُ فِي آدَابِ حَمَلَةِ القُرآنِ": "وَهَذَا القِسْمُ مِنَ القِرَاءَةِ المُحَرَّمَةِ مُصِيبَةٌ ابتُلِيَ بِهَا بَعضُ الجَهَلَةِ الطَّغَامِ الغَشَمَةِ الَّذِينَ يَقرَؤُونَ عَلَى الجنَائِزِ، وَبَعضِ المَحَافِلِ، وَهَذِهِ بِدْعَةٌ مُحَرَّمَةٌ ظَاهِرَةٌ، يَأثَمُ كُلُّ مُستَمِعٍ لَهَا؛ كَمَا قَالَهُ أقضَى القُضَاةِ المَاوَردِيُّ، وَيَأثَمُ كُلُّ قَادِرٍ عَلَى إِزَالَتِهَا، أو عَلَى النَّهْيِ عَنهَا إِذَا لَمْ يَفعَلْ ذَلِكَ، وَقَد بَذَلْتُ فِيهَا بَعضَ قُدرَتِي، وَأرجُو مِنْ فَضْلِ اللهِ الكَرِيمِ أنْ يُوَفِّقَ لإزَالَتِهَا مَنْ هُوَ أهْلٌ لِذَلِكَ، وَأنْ يَجعَلَهُ فِي عَافِيَةٍ. وَإِنَّمَا المَقصُودُ بِتَحسِينِ الصَّوتِ تِلاوَةُ القُرآنِ مَعَ مُرَاعَاةِ أحكَامِ تِلاوَتِهِ، وَتَدَبُّرِ مَعَانِيهِ".

أحبّتنا الكرام: نَشكُرُكُم عَلى حُسنِ استِمَاعِكُم, مَوعِدُنَا مَعَكُمْ في الحَلْقةِ القادِمَةِ إنْ شَاءَ اللهُ, فَإِلَى ذَلِكَ الحِينِ وَإِلَى أَنْ نَلْقَاكُمْ وَدَائِماً, نَترُكُكُم في عنايةِ اللهِ وحفظِهِ وأمنِهِ, وَالسَّلامُ عَلَيكُمْ وَرَحمَةُ اللهِ وَبَرَكَاتُهُ.

كتبه لإذاعة المكتب الإعلامي المركزي لحزب التحرير

الأستاذ محمد أحمد النادي - ولاية الأردن

More from فقه

مع الحديث الشريف - أتدرون من المفلس

د حديث شريف سره

ايا پوهېږئ چې مفلس څوک دی؟

الله دې وکړي چې تاسو ته د تحرير ګوند د مرکزي رسنيز دفتر د راډيو قدرمنو اورېدونکو ښه راغلاست ووايم، ستاسو سره مو ليدنه او زموږ پروګرام د حديث شريف سره تازه کيږي، او زموږ د حلقې په پيل کې غوره خبره د اسلام سلام دی، السلام عليكم ورحمة الله وبركاته

د احمد په مسند کې راغلي دي - د ډېرو روايتونو د مسند پاتې برخه - زما د امت مفلس هغه څوک دی چې د قيامت په ورځ روژه، لمونځ او زکات راوړي او راځي په داسې حال کې چې دغه يې سپک کړی وي، دغه يې تورن کړی وي او دغه يې مال خوړلی وي

  عبدالرحمن له زهير څخه، هغه له علاء څخه، هغه له خپل پلار څخه، هغه له ابی هريره څخه، هغه له نبي صلی الله علیه وسلم څخه روايت کوي چې هغه وفرمايل: ايا پوهېږئ چې مفلس څوک دی؟ هغوى وويل: اى د خداى رسوله! زموږ مفلس هغه څوک دى چې نه روپۍ لري او نه سامان. هغه وويل: زما د امت مفلس هغه څوک دى چې د قيامت په ورځ روژه، لمونځ او زکات راوړي او راځي په داسې حال کې چې دغه يې سپک کړى وي، دغه يې تورن کړى وي او دغه يې مال خوړلى وي، نو هغه به کښېنول شي او دغه به د هغه له نيکيو څخه قصاص اخلي او دا به د هغه له نيکيو څخه قصاص اخلي، نو که چېرې د هغه نيکۍ مخکې له دې څخه خلاصې شي چې هغه هغه ګناهونه خلاص کړي چې د هغه په غاړه دي، نو د هغوى ګناهونه به واخيستل شي او په هغه باندې به وغورځول شي، بيا به په اور کې وغورځول شي.

دا حديث د نورو مهمو حديثونو په شان دی چې بايد معنی يې درک شي، ځينې خلک داسې دي چې له لمانځه، روژې او زکات سره سره مفلس دي، ځکه چې دغه يې سپک کړ، دا يې تورن کړ، دا يې مال وخوړ، دا يې وينه تويه کړه او دا يې وواهه  

او د هغه افلاس دا دی چې د هغه له نيکيو څخه واخيستل شي چې د هغه سرمايه ګڼل کيږي او دې ته ورکړل شي او د هغه د سپکاوي، تور او وهلو په بدل کې هغه ته تاوان ورکړل شي، او له دې وروسته چې د هغه نيکۍ مخکې له دې څخه خلاصې شي چې هغه هغه څه خلاص کړي چې د هغه په غاړه دي، نو د هغوی له ګناهونو څخه به واخيستل شي او په هغه باندې به وغورځول شي، بيا به په اور کې وغورځول شي. 

او کله چې نبي صلی الله علیه وسلم له خپلو اصحابو څخه پوښتنه وکړه چې ايا پوهېږئ چې مفلس څوک دی؟ د ايا پوهېږئ معنی دا ده چې ايا د چارو په باطن باندې پوهېږئ، ايا پوهېږئ چې رښتینی مفلس څوک دی؟ دا د حضرت علي کرم الله وجهه د دې خبرې تصديق کوي: "شتمني او بې وزلي په الله باندې له وړاندې کولو وروسته ده" هغوی کله چې دا پوښتنه وشوه د خپلو تجربو له مخې يې ځواب ورکړ، زموږ مفلس هغه څوک دی چې نه روپۍ لري او نه سامان، دا د رسول الله صلی الله علیه وسلم د اصحابو په نظر مفلس دی، نو هغه صلی الله علیه وسلم وفرمايل: نه، .... هغه وفرمايل: زما د امت مفلس هغه څوک دی چې د قيامت په ورځ روژه، لمونځ او زکات راوړي... 

او دا د حضرت عمر د دې خبرې تصديق کوي: څوک چې وغواړي روژه دې ونيسي او څوک چې وغواړي لمونځ دې وکړي خو دا استقامت دی، ځکه چې لمونځ، روژه، حج او زکات دا هغه عبادتونه دي چې انسان يې شايد په خپله خوښه وکړي، او کيدای شي چې منافقت وکړي، خو د ثقل مرکز دا دی چې د الله په امر باندې عمل وکړي 

الله دې موږ په حق باندې ثابت کړي او د خپلو پرهيزګارو بندګانو څخه دې وګرځوي او زموږ بديو ته دې نيکۍ بدلې کړي او د وړاندې کولو په ورځ دې رسوا نه کړو، آمين 

قدرمنو اورېدونکو، تر هغه وخته پورې چې تاسو سره يو بل نبوي حديث سره وکتل شي، تاسو الله ته سپارم چې هغه امانتونه نه ضايع کوي او السلام عليكم ورحمة الله وبركاته 

د راډيو لپاره ليکل شوی 

عفراء تراب

د حدیث شریف سره - منافقین او د هغوی ناوړه اعمال

د حدیث شریف سره

منافقین او د هغوی ناوړه اعمال

ګرانو اوریدونکو! په هر ځای کې چې یاست، تاسو ته د خپلې خپرونې "د حدیث شریف سره" په نوې کړۍ کې ښه راغلاست وایو او په ښې سلام سره پیل کوو، السلام علیکم ورحمة الله وبرکاته.

له بریدة رضي الله عنه څخه روایت دی چې رسول الله صلی الله علیه وسلم وفرمایل: "منافق ته مه وایئ چې سردار دی، ځکه که هغه سردار وي، نو تاسو خپل رب عزوجل غصه کړی دی". دا ابو داود په صحیح سند سره روایت کړی دی.

ای قدرمنو اوریدونکو!

یقینا غوره خبرې د خدای تعالی خبرې دي، او غوره لارښود د محمد بن عبدالله صلی الله علیه وسلم لارښود دی، اما بعد:

یقینا دا شریف حدیث موږ ته لارښوونه کوي چې له هغو منافقانو سره څنګه چلند وکړو چې موږ یې پیژنو، ځکه رسول الله صلی الله علیه وسلم یوازینی کس و چې د ټولو منافقانو نومونه یې پیژندل، مګر موږ کولی شو ځینې یې د دوی له صفاتو څخه وپیژنو، لکه هغه کسان چې قرآن دوی ته اشاره کړې چې په سستۍ او زړه نا زړه فرائض ترسره کوي، او لکه هغه کسان چې د اسلام او مسلمانانو په وړاندې دسیسې کوي او فتنې هڅوي او په ځمکه کې فساد کوي او دا خوښوي چې فحشاء د هغې ته په بلنه ورکولو، د هغې په ساتلو او پاللو سره خپره شي، او لکه هغه کسان چې د اسلام او مسلمانانو په اړه دروغ وايي... او نور هغه کسان چې د نفاق صفات لري.

له همدې امله موږ باید هغه څه وپیژنو چې شریعت ښه ګڼلي او څه یې بد ګڼلي، ترڅو موږ منافق له مخلص څخه وپیژنو، او د هغه په ​​وړاندې مناسب ګام واخلو. موږ باید د هغه چا په اړخ باور ونکړو چې د شریعت خلاف کارونه کوي او داسې ښیې چې هغه دا د اسلام او مسلمانانو په ګټه کوي، او موږ باید د هغه پیروي ونه کړو او نه یې ملاتړ وکړو، او نه هم له دې څخه لږ دا چې موږ هغه ته سردار ووایو، که نه نو خدای سبحانه وتعالی به په موږ غصه شي.

موږ مسلمانان باید تر ټولو زیات د اسلام او مسلمانانو په اړه اندیښمن واوسو، او یو منافق ته اجازه ورنکړو چې زموږ دین او کورنیو ته ننوځي، ځکه چې دوی د هغو خطرناکو شیانو څخه دي چې موږ ورسره مخ کیدی شو د دوی د ډیریدو او د دوی د څو څیرو له امله. موږ باید د هغه چا د اعمالو د اندازه کولو لپاره شرعي تله حاضره کړو چې د اسلام دعوه کوي، ځکه چې اسلام زموږ لپاره د دغه شان بدکارانو څخه ساتنه ده.

له خدایه غواړو چې زموږ امت له دغه شان مجرمینو څخه وساتي او موږ ته مستقیمې لارې او سمې تلې ته لارښوونه وکړي چې د خلکو چلند ورباندې اندازه کړو او له هغو کسانو څخه ځان لرې وساتو چې خدای یې نه خوښوي، اللهم آمین.

ګرانو اوریدونکو، تر هغه وخته چې تاسو له بل نبوي حدیث سره ګورو، تاسو خدای ته سپارو، والسلام علیکم ورحمة الله وبرکاته.

دا لیکنه د راډیو لپاره: ډاکټر ماهر صالح