د حديث شريف سره - "باب لا يموتن أحدكم إلا وهو يحسن بالله الظن"
د حديث شريف سره - "باب لا يموتن أحدكم إلا وهو يحسن بالله الظن"

 

0:00 0:00
Speed:
July 15, 2025

د حديث شريف سره - "باب لا يموتن أحدكم إلا وهو يحسن بالله الظن"

د حديث شريف سره

"باب لا يموتن أحدكم إلا وهو يحسن بالله الظن"

     ټولو قدرمنو اورېدونکو ته په هر ځای کې سلامونه وړاندې کوم، ستاسو د پروګرام "د حديث شريف سره" په نوې کړۍ کې، او په ښه سلام سره پیل کوو، السلام علیکم ورحمة الله وبركاته.         

     د امام مسلم په صحيح کې د نووي په شرح کې راغلي دي "په تصرف سره" په باب کې "لا يموتن أحدكم إلا وهو يحسن بالله الظن".

    يحيى بن يحيى موږ ته حديث بيان کړی دی، هغه ته يحيى بن زکريا د اعمش نه، هغه ته ابو سفيان د جابر نه چې هغه وويل: ما د نبي صلى الله عليه وسلم نه درې ورځې د وفات نه مخکې واورېدل چې ويې ويل: "تاسو کې دې هيڅوک و نه مري مګر دا چې هغه په الله ښه ګمان لري".

    د هغه قول صلى الله عليه وسلم: (تاسو کې دې هيڅوک و نه مري مګر دا چې هغه په الله ښه ګمان لري) او په روايت کې دي: مګر دا چې هغه په الله تعالى ښه ګمان لري، علماوو ويلي دي: دا د نا اميدۍ نه خبرداری دی، او د خاتمې په وخت کې رجا ته هڅونه ده. علماوو ويلي دي: په الله تعالى د ښه ګمان کولو معنا دا ده چې ګمان وکړي چې هغه به په ده باندې رحم کوي او هغه به وبښي، هغوی ويلي دي: او د روغتيا په حالت کې بايد وېرېدونکی او اميدوار وي، او دواړه دې برابر وي، او ويل شوي دي: بايد وېره زياته وي، نو کله چې د مرګ نښې نږدې شي نو اميد دې غالب شي يا دې خالصه کړي؛ ځکه چې د وېرې مقصد: د ګناهونو او بدو کارونو نه ځان ساتل دي، او د طاعتونو او اعمالو په زياتوالي باندې حرص کول دي، او په دې حالت کې هغه يا اکثره هغه ممکن نه دي، نو د الله تعالى په اړه د ښه ګمان کول مستحب دي چې په هغه کې الله تعالى ته اړتيا او هغه ته غاړه ايښودل شامل دي. 

قدرمنو اورېدونکو:

        لازمه ده چې موږ په الله تعالى په خپلو ټولو ژوندنيو چارو کې ښه ګمان وکړو، نو ښه ګمان کول عبادت دی، او د ابن مسعود نه صحيح دي چې هغه ويلي دي: "قسم په هغه ذات چې پرته له هغه نه بل معبود نشته، هيڅ مؤمن بنده ته د الله عز وجل په اړه د ښه ګمان نه غوره څه نه دي ورکړل شوي، او قسم په هغه ذات چې پرته له هغه نه بل معبود نشته، هيڅ بنده د الله عز وجل په اړه ښه ګمان نه کوي مګر دا چې الله عز وجل هغه ته د هغه ګمان ورکوي؛ ځکه چې خير د هغه په لاس کې دی"."

       نو د مرګ په وخت کې -لکه څنګه چې په حديث کې راغلي دي- بايد موږ په الله تعالى ښه ګمان وکړو، او د سختيو او تکليفونو په وخت کې او د ژوند د تنګۍ او د قرض د غلبې په وخت کې، او د دعا په وخت کې هم، نو د هغه نه صحيح دي -صلى الله عليه وسلم- چې هغه ويلي دي: "الله ته دعا وکړئ په داسې حال کې چې تاسو د قبوليت يقين لرئ"، نو کله چې تاسو الله تعالى ته دعا کوئ نو په الله تعالى د دې ښه ګمان وکړئ چې هغه به ستاسو دعا قبوله کوي.

او زه خامخا الله ته دعا کوم تر دې چې زه ګورم     په ښکلي ګمان سره هغه څه چې الله يې کوي

     او د توبې په وخت کې هم موږ څومره په الله تعالى د ښه ګمان کولو ته اړتيا لرو؟ نو د ابو هريرة رضي الله عنه نه روايت دی، د نبي -صلى الله عليه وسلم- نه -په هغه څه کې چې هغه د خپل رب عز وجل نه نقل کوي- هغه وويل: «يو بنده ګناه وکړه، نو ويې ويل: اې الله زما ګناه معاف کړه. نو تبارک وتعالى وويل: زما بنده ګناه وکړه نو پوه شو چې د هغه رب دی چې ګناه معاف کوي او په ګناه باندې اخلي. بيا هغه بيا ګناه وکړه، نو ويې ويل: اې ربه زما ګناه معاف کړه. نو تبارک وتعالى وويل: زما بنده ګناه وکړه نو پوه شو چې د هغه رب دی چې ګناه معاف کوي او په ګناه باندې اخلي. بيا هغه بيا ګناه وکړه، نو ويې ويل: اې ربه زما ګناه معاف کړه. نو تبارک وتعالى وويل: زما بنده ګناه وکړه نو پوه شو چې د هغه رب دی چې ګناه معاف کوي او په ګناه باندې اخلي. څه دې زړه غواړي کوه خامخا ما تا ته بخښنه کړې ده» رواه مسلم.

قدرمنو اورېدونکو:

    او د الله تعالى په اړه د ښه ګمان په مقابل کې بد ګمان دی، او دا خطرناک خطرناک دی، نو چا چې دلته بد ګمان وکړ هغه په حرام کې واقع شو، او داسې ښکاري لکه چې هغه د دې بد ګمان په وجه د الله نه شکايت کوي، د هغه د حال ژبه وايي: "زما رب ظلم وکړ او هغه هغه څه رانکړل چې زه يې مستحق وم". 

     او دلته ته وايې: چا چې ګمان وکړ چې الله به د هغه نصرت نه کوي... چا چې ګمان وکړ چې الله به په دې سختو وختونو کې د امت حال بدل نه کړي، نو هغه د صواب نه لېرې شو او په هغه څه کې واقع شو چې شريعت ترې منع کړې ده. نو الله سبحانه وتعالى خپلو پيغمبرانو ته نصرت ورکړ په داسې حال کې چې هغوی په ډېر کمزوري حالت کې وو، نو دا د کائناتو د سنتو او قوانينو څخه يوه سنه ده، چې دې امت ته نصرت او خير د سختۍ او کړاو او تکليف نه وروسته راځي، نه دا چې هغه په سرو زرو طباق کې راشي، او موږ په الله ايمان لرو او په هغه توکل کوو، او په هغه سبحانه وتعالى ښه ګمان کوو، نو موږ پوهېږو چې دا خبره ډېر ژر ډېر ژر کېدونکې ده، او موږ پوهېږو چې موږ د مسلمانانو د خليفه راتلو ته د اسمان د ملائکو په وزر باندې انتظار نه کوو؛ کار کول ضروري دي، "بېشکه الله په هيڅ قوم هغه څه نه بدلوي تر څو چې هغوی هغه څه بدل نه کړي چې د هغوی په نفسونو کې وي"، دا هغه ګمان دی چې موږ په الله سبحانه وتعالى کوو، چې هغه به موږ ته د دې اعمالو نتيجه راکړي. او د نن ورځې واقعيت د هغه نږدې والي بيانوي، څنګه نه په داسې حال کې چې په اسلام باندې هره ورځ او هره ګړۍ او هره دقيقه بريدونه زياتېږي؟ څنګه نه په داسې حال کې چې مسلمانان بيا د خلافت د بيا قائمولو لپاره په کار کوونکو صفونو کې درېږي؟ څنګه نه په داسې حال کې چې امت په شام او نورو ځايونو کې د توحيد بيرغونه پورته کړي دي، او د قرآن د حاکميت غوښتنه کوي؟ دا نښې او ډېر نور د امت د تغيير لپاره حقيقي لارې ته هڅوي چې د اسلام د دولت قائمول دي ډېر ژر ان شاء الله تعالى.

      نو اې الله موږ په تا ايمان لرو او په تا توکل کوو او په تا ښه ګمان کوو، اې الله هغه څه پوره کړه چې تا له موږ سره وعده کړې ده.

  اې الله داسې خلافت راوله چې په هغه کې د مسلمانانو خوار حالت سم شي، او هغه څه لرې کړه چې دوی په هغه کې په مصيبت اخته دي، اې الله ځمکه د خپل کريم ذات په نور سره روښانه کړه. اې الله آمين آمين.

قدرمنو اورېدونکو، او تر هغه وخته پورې چې موږ د بل نبوي حديث سره تاسو ته راځو، موږ تاسو د الله په حفاظت کې پرېږدو، والسلام علیکم ورحمة الله وبركاته.

د راډيو لپاره يې ليکلي دي: ابو مريم

More from فقه

مع الحديث الشريف - أتدرون من المفلس

د حديث شريف سره

ايا پوهېږئ چې مفلس څوک دی؟

الله دې وکړي چې تاسو ته د تحرير ګوند د مرکزي رسنيز دفتر د راډيو قدرمنو اورېدونکو ښه راغلاست ووايم، ستاسو سره مو ليدنه او زموږ پروګرام د حديث شريف سره تازه کيږي، او زموږ د حلقې په پيل کې غوره خبره د اسلام سلام دی، السلام عليكم ورحمة الله وبركاته

د احمد په مسند کې راغلي دي - د ډېرو روايتونو د مسند پاتې برخه - زما د امت مفلس هغه څوک دی چې د قيامت په ورځ روژه، لمونځ او زکات راوړي او راځي په داسې حال کې چې دغه يې سپک کړی وي، دغه يې تورن کړی وي او دغه يې مال خوړلی وي

  عبدالرحمن له زهير څخه، هغه له علاء څخه، هغه له خپل پلار څخه، هغه له ابی هريره څخه، هغه له نبي صلی الله علیه وسلم څخه روايت کوي چې هغه وفرمايل: ايا پوهېږئ چې مفلس څوک دی؟ هغوى وويل: اى د خداى رسوله! زموږ مفلس هغه څوک دى چې نه روپۍ لري او نه سامان. هغه وويل: زما د امت مفلس هغه څوک دى چې د قيامت په ورځ روژه، لمونځ او زکات راوړي او راځي په داسې حال کې چې دغه يې سپک کړى وي، دغه يې تورن کړى وي او دغه يې مال خوړلى وي، نو هغه به کښېنول شي او دغه به د هغه له نيکيو څخه قصاص اخلي او دا به د هغه له نيکيو څخه قصاص اخلي، نو که چېرې د هغه نيکۍ مخکې له دې څخه خلاصې شي چې هغه هغه ګناهونه خلاص کړي چې د هغه په غاړه دي، نو د هغوى ګناهونه به واخيستل شي او په هغه باندې به وغورځول شي، بيا به په اور کې وغورځول شي.

دا حديث د نورو مهمو حديثونو په شان دی چې بايد معنی يې درک شي، ځينې خلک داسې دي چې له لمانځه، روژې او زکات سره سره مفلس دي، ځکه چې دغه يې سپک کړ، دا يې تورن کړ، دا يې مال وخوړ، دا يې وينه تويه کړه او دا يې وواهه  

او د هغه افلاس دا دی چې د هغه له نيکيو څخه واخيستل شي چې د هغه سرمايه ګڼل کيږي او دې ته ورکړل شي او د هغه د سپکاوي، تور او وهلو په بدل کې هغه ته تاوان ورکړل شي، او له دې وروسته چې د هغه نيکۍ مخکې له دې څخه خلاصې شي چې هغه هغه څه خلاص کړي چې د هغه په غاړه دي، نو د هغوی له ګناهونو څخه به واخيستل شي او په هغه باندې به وغورځول شي، بيا به په اور کې وغورځول شي. 

او کله چې نبي صلی الله علیه وسلم له خپلو اصحابو څخه پوښتنه وکړه چې ايا پوهېږئ چې مفلس څوک دی؟ د ايا پوهېږئ معنی دا ده چې ايا د چارو په باطن باندې پوهېږئ، ايا پوهېږئ چې رښتینی مفلس څوک دی؟ دا د حضرت علي کرم الله وجهه د دې خبرې تصديق کوي: "شتمني او بې وزلي په الله باندې له وړاندې کولو وروسته ده" هغوی کله چې دا پوښتنه وشوه د خپلو تجربو له مخې يې ځواب ورکړ، زموږ مفلس هغه څوک دی چې نه روپۍ لري او نه سامان، دا د رسول الله صلی الله علیه وسلم د اصحابو په نظر مفلس دی، نو هغه صلی الله علیه وسلم وفرمايل: نه، .... هغه وفرمايل: زما د امت مفلس هغه څوک دی چې د قيامت په ورځ روژه، لمونځ او زکات راوړي... 

او دا د حضرت عمر د دې خبرې تصديق کوي: څوک چې وغواړي روژه دې ونيسي او څوک چې وغواړي لمونځ دې وکړي خو دا استقامت دی، ځکه چې لمونځ، روژه، حج او زکات دا هغه عبادتونه دي چې انسان يې شايد په خپله خوښه وکړي، او کيدای شي چې منافقت وکړي، خو د ثقل مرکز دا دی چې د الله په امر باندې عمل وکړي 

الله دې موږ په حق باندې ثابت کړي او د خپلو پرهيزګارو بندګانو څخه دې وګرځوي او زموږ بديو ته دې نيکۍ بدلې کړي او د وړاندې کولو په ورځ دې رسوا نه کړو، آمين 

قدرمنو اورېدونکو، تر هغه وخته پورې چې تاسو سره يو بل نبوي حديث سره وکتل شي، تاسو الله ته سپارم چې هغه امانتونه نه ضايع کوي او السلام عليكم ورحمة الله وبركاته 

د راډيو لپاره ليکل شوی 

عفراء تراب

د حدیث شریف سره - منافقین او د هغوی ناوړه اعمال

د حدیث شریف سره

منافقین او د هغوی ناوړه اعمال

ګرانو اوریدونکو! په هر ځای کې چې یاست، تاسو ته د خپلې خپرونې "د حدیث شریف سره" په نوې کړۍ کې ښه راغلاست وایو او په ښې سلام سره پیل کوو، السلام علیکم ورحمة الله وبرکاته.

له بریدة رضي الله عنه څخه روایت دی چې رسول الله صلی الله علیه وسلم وفرمایل: "منافق ته مه وایئ چې سردار دی، ځکه که هغه سردار وي، نو تاسو خپل رب عزوجل غصه کړی دی". دا ابو داود په صحیح سند سره روایت کړی دی.

ای قدرمنو اوریدونکو!

یقینا غوره خبرې د خدای تعالی خبرې دي، او غوره لارښود د محمد بن عبدالله صلی الله علیه وسلم لارښود دی، اما بعد:

یقینا دا شریف حدیث موږ ته لارښوونه کوي چې له هغو منافقانو سره څنګه چلند وکړو چې موږ یې پیژنو، ځکه رسول الله صلی الله علیه وسلم یوازینی کس و چې د ټولو منافقانو نومونه یې پیژندل، مګر موږ کولی شو ځینې یې د دوی له صفاتو څخه وپیژنو، لکه هغه کسان چې قرآن دوی ته اشاره کړې چې په سستۍ او زړه نا زړه فرائض ترسره کوي، او لکه هغه کسان چې د اسلام او مسلمانانو په وړاندې دسیسې کوي او فتنې هڅوي او په ځمکه کې فساد کوي او دا خوښوي چې فحشاء د هغې ته په بلنه ورکولو، د هغې په ساتلو او پاللو سره خپره شي، او لکه هغه کسان چې د اسلام او مسلمانانو په اړه دروغ وايي... او نور هغه کسان چې د نفاق صفات لري.

له همدې امله موږ باید هغه څه وپیژنو چې شریعت ښه ګڼلي او څه یې بد ګڼلي، ترڅو موږ منافق له مخلص څخه وپیژنو، او د هغه په ​​وړاندې مناسب ګام واخلو. موږ باید د هغه چا په اړخ باور ونکړو چې د شریعت خلاف کارونه کوي او داسې ښیې چې هغه دا د اسلام او مسلمانانو په ګټه کوي، او موږ باید د هغه پیروي ونه کړو او نه یې ملاتړ وکړو، او نه هم له دې څخه لږ دا چې موږ هغه ته سردار ووایو، که نه نو خدای سبحانه وتعالی به په موږ غصه شي.

موږ مسلمانان باید تر ټولو زیات د اسلام او مسلمانانو په اړه اندیښمن واوسو، او یو منافق ته اجازه ورنکړو چې زموږ دین او کورنیو ته ننوځي، ځکه چې دوی د هغو خطرناکو شیانو څخه دي چې موږ ورسره مخ کیدی شو د دوی د ډیریدو او د دوی د څو څیرو له امله. موږ باید د هغه چا د اعمالو د اندازه کولو لپاره شرعي تله حاضره کړو چې د اسلام دعوه کوي، ځکه چې اسلام زموږ لپاره د دغه شان بدکارانو څخه ساتنه ده.

له خدایه غواړو چې زموږ امت له دغه شان مجرمینو څخه وساتي او موږ ته مستقیمې لارې او سمې تلې ته لارښوونه وکړي چې د خلکو چلند ورباندې اندازه کړو او له هغو کسانو څخه ځان لرې وساتو چې خدای یې نه خوښوي، اللهم آمین.

ګرانو اوریدونکو، تر هغه وخته چې تاسو له بل نبوي حدیث سره ګورو، تاسو خدای ته سپارو، والسلام علیکم ورحمة الله وبرکاته.

دا لیکنه د راډیو لپاره: ډاکټر ماهر صالح