له حديث شريف سره
د امانت پورته کولو باب - 1
ګرانو اورېدونکو ته په هر ځای کې سلامونه وایو، ستاسو د خپرونې "له حديث شريف سره" په نوې کړۍ کې او په ښه سلام پیل کوو، السلام علیکم ورحمة الله وبرکاته.
د فتح الباري شرح صحيح البخاري د ابن حجر العسقلاني په کتاب کې په "د امانت پورته کولو باب" کې راغلي دي.
مونږ ته محمد بن سنان وويل، مونږ ته فليح بن سليمان وويل، مونږ ته هلال بن علي د عطاء بن يسار نه د ابو هريرة رضي الله عنه نه وويل چې هغه وويل: رسول الله صلی الله علیه وسلم وویل: "کله چې امانت ضايع شي نو د قيامت انتظار وکړئ" هغه وويل: يا رسول الله! هغه څنګه ضايع کېږي؟ هغه وويل: "کله چې کار نااهل ته وسپارل شي نو د قيامت انتظار وکړئ".
د هغه قول (د امانت پورته کولو باب) دا د خيانت ضد دی او د هغه د پورته کولو څخه مراد د هغه ورکول دي، تر دې چې امانت والا معدوم شي يا د معدوم په شان شي.
د هغه قول (کله چې وسپارل شي) کرماني وويل: د ضايع کولو د څرنګوالي ځواب يې په هغه څه ورکړ چې زمانې ته اشاره کوي، ځکه چې په ځواب کې شامل دی، ځکه چې له هغه نه دا څرګندېږي چې د هغه څرنګوالي سپارنه ده، او هلته مخکې په "وسد" لفظ سره تېر شوی دی، او د هغې شرح هم ده، او د "کار" څخه مراد د هغه کارونو جنس دی چې له دين سره تعلق لري، لکه خلافت، امارت، قضاوت، فتوا ورکول او نور، او د هغه قول "نااهل ته" کرماني وويل: د لام پر ځای يې "ته" کلمه راوړه چې د سپارلو په معنی کې شامله شي.
د هغه قول (نو د قيامت انتظار وکړئ) فاء د تفريع لپاره ده يا د حذف شوي شرط جواب دی، يعنې که داسې وي نو انتظار وکړئ، ابن بطال وويل: د (نااهل ته کار سپارل) معنی دا ده چې امامانو ته الله تعالی د خپلو بندګانو په اړه امانت ورکړی دی او په هغوی باندې يې نصيحت فرض کړی دی، نو په هغوی باندې لازمه ده چې د دين اهل وګړي وټاکي، نو کله چې هغوی د دين نه غير اهل وګړي وټاکي نو هغه امانت يې ضايع کړ چې الله تعالی هغوی ته سپارلی دی.
ګرانو اورېدونکو:
ډېرو خلکو امانت ته سپکاوی کړی دی، تر دې چې دوی ورته پام نه کوي او نه ورته اهميت ورکوي، په داسې حال کې چې د هغه حکم لوی دی او د هغه شان لوړ دی، او ښايي دا د دې لپاره وي چې د هغه واقعيت نه پوهېږي او د هغه د ضايع کولو په صورت کې د ګناه پایلې څه دي. که د ډېرو خلکو په منځ کې د دين احساس موجود وای نو هغوی به هغه نه ضايع کاوه.
ځینو مسلمانانو د امانت مفهوم په هغه امانتونو پورې محدود کړ چې د خلکو په منځ کې ساتل کېږي، خو دا له دې څخه عام او شامل دی. لمونځ امانت دی، زکات امانت دی، او د دین ټول شعائر امانت دي. او د انسان د بدن هره برخه امانت ده، لاس، پښه، شرمګاه، نس او نور امانتونه دي، نو د دې له لارې حرام مه کوئ، که نه نو په هغه څه کې به بې پروا شئ چې تاسو ته سپارل شوی دی، او هر هغه څه چې الله تعالی امر کړی دی، امانت دی.
ای مسلمانانو:
له ټولو لوی امانت هغه امانت دی چې حاکمانو او مشرانو ته سپارل شوی دی، د دوی امانت ټولو رعیتونو ته شامل دی او په دې اړه رسول الله صلی الله علیه وسلم فرمایلي دي: "هر هغه بنده چې الله تعالی هغه د رعیت ساتونکی ټاکي او هغه د خیانت په حالت کې مړ شي، الله تعالی به جنت پرې حرام کړي". هو، دا هغه لوی امانت دی چې له هغې وروسته بل امانت نشته. د هغه په ضایع کیدو سره هر څه ضایع کیږي، لکه څنګه چې په دې زمانه کې چې امت پکې ژوند کوي، کار نااهل ته سپارل کیږي، لکه ګناهګار، فاسق، مزدور، مجرم او ظالم خلک او منافقین چې سیکولران دي، بلکې حتی کافران او بدکاران هم دي، چې له خپلو مقامونو څخه د مسلمانانو د استحصال لپاره کار اخلي. ایا تاسو نه ګورئ چې په سوریه او د مسلمانانو په ټولو هیوادونو کې څه پیښیږي؟ ایا تاسو نه ګورئ چې دوی د خپلو حکمرانانو په لاس وژل کیږي؟
د نن ورځې امت په دې حالت باندې ډېره حیرانتیا ده، باطل یې وپېژانده او پیروي یې وکړه، او خطر یې درک کړ او ځان یې ورته ټوپ کړ، دوی د ملخانو په څېر دي چې په اور باندې ځانونه غورځوي. ای عزتمندې امته! ایا خپلې سمې لارې ته نه راستنېږئ؟ ایا د امانت د ضایع کولو له خطر نه ځان نه خبروئ؟ بلکې ایا هغه لوی امانت مو پېژندلی دی چې ضایع شوی دی؟ هغه خلافت دی. ایا د هغو خلکو سره یوځای کار نه کوئ چې د هغه د بیرته راګرځولو لپاره کار کوي؟ له الله څخه غواړو چې هغه نږدې شي.
ای الله! مونږ ته داسې خلافت را نصیب کړه چې د مسلمانانو تفرقې پکې راټولې شي، او له هغوی نه هغه مصیبت لرې کړي چې دوی پکې اخته دي، ای الله! ځمکه د خپل لوی مخ په نور سره روښانه کړه. ای الله! آمین آمین.
ګرانو اورېدونکو، تر هغه وخته پورې چې له تاسو سره په بل نبوي حديث سره یوځای شو، تاسو د الله په امان کې پرېږدو، والسلام علیکم ورحمة الله وبرکاته.
د راډیو لپاره لیکنه: ابو مریم