د حديث شريف سره - بلال المزني رسول الله ﷺ ته راغی او ځمکه يې ترې وغوښته
د حديث شريف سره - بلال المزني رسول الله ﷺ ته راغی او ځمکه يې ترې وغوښته

 

0:00 0:00
Speed:
August 02, 2025

د حديث شريف سره - بلال المزني رسول الله ﷺ ته راغی او ځمکه يې ترې وغوښته

د حديث شريف سره - بلال المزني رسول الله ته راغی او ځمکه يې ترې وغوښته

ګرانو اورېدونکو په هر ځای کې، ستاسو د خپرونې "د حدیث شريف سره" په یوه نوې کړۍ کې تاسو ته ښه راغلاست وایو، او د نیکو سلامونو سره پیل کوو، السلام علیکم ورحمة الله وبركاته

بیهقي په سنن الکبری کې روایت کوي چې:

(أخبرنا) أبو سعيدِ بنُ أبي عَمْرٍو حدثنا أبو العباسِ الأصَمُّ حدثنا الحسنُ بنُ عليٍّ حدثنا يحيى بنُ آدمَ حدثنا يونُسُ عن محمدِ بنِ إسحاقَ عن عبدِ الله بنِ أبي بكرٍ قال جاء بلالُ بنُ الحارث المُزَنِيُّ إلى رسول الله صلى الله عليه وسلم فاستقطعه أرضا فقطعها له طويلة عريضة. فلما ولي عمر قال له: يا بلال، إنك استقطعت رسول الله صلى الله عليه وسلم أرضا طويلة عريضة قطعها لك وإن رسول الله صلى الله عليه وسلم لم يكن ليمنع شيئا يُسْألُهُ وإنك لا تطيق ما في يديك. فقال: أجل، قال: فانظر ما قويت عليه منها فأمسكه وما لم تطق فادفعه إلينا نقسمه بين المسلمين. فقال: لا أفعل والله, شيء أقْطَعَنِيْهِ رسولُ الله صلى الله عليه وسلم. فقال عمر: والله لتفعلن, فأخذ منه ما عجز عن عمارته, فقسمه بين المسلمين.

قدرمنو اورېدونکو:

ځمکه یو داسې خزانه ده چې د نورو پیسو او ملکیتونو سره توپیر لري .... دا داسې ځانګړتیاوې لري چې په ډیری ملکیتونو کې نشته، دا د کرنې لپاره ځای دی .... او له ځمکې لاندې د خزانې او معدنونو ایستلو لپاره ..... او د مختلفو موخو لپاره د ودانیو جوړولو لپاره ځای دی .... که دا تجارتي وي لکه د سوداګریزو او صنعتي ودانیو او ګودامونو جوړول، یا شخصي لکه د استوګنې ودانۍ، یا اسانتیاوې لکه د روغتونونو، ښوونځیو او څانګو څخه د حکومت خدماتي ودانۍ.

نو ځمکه باید پریښودل یا بې ګټې پاتې نه شي، ځکه چې د هغې په بې پامۍ کې د خلکو د ژوند لپاره د اړینو ګټو ضایع او زیان شتون لري ...... له همدې ځایه شریعت د ځمکې د استملاک په وخت کې د هغې د ګټې اخیستنې پر اړتیا ټینګار کړی دی، که د تبادلې له لارې وي یا میراث، احیاء یا اقطاع ..... بلکې په ځانګړې توګه د کرنې لپاره د هغې په کارولو باندې یې ټینګار کړی دی او په عمومي توګه د نورو مباح استعمالونو باندې ټینګار کړی دی، ځکه چې دولت ته یې دا حق ورکړی دی چې په هغې ځمکې باندې لاس کیږدي چې مالک یې درې پرله پسې کاله له پامه غورځوي او هغه بې کاره کوي، ترڅو هغه چا ته ورکړي چې هغه کري او ګټه ترې واخلي.

او په حدیث کې دې ټینګار ته اشاره ده ...... بلال له رسول الله صلی الله علیه وسلم څخه پراخه ځمکه وغوښته او رسول الله صلی الله علیه وسلم هغه ته هغه ځمکه ورکړه .... خو هغه ډیره لویه وه چې هغه یې ټوله کرلی شوای او هغه یې پرته له کرلو او آبادۍ څخه پریښوده ....

خو د مسلمانانو خلیفه .... د مسلمانانو خلیفه .... چې خدای تعالی د مسلمانانو د ګټو ساتنې لپاره ګمارلی دی ... د خدای تعالی د احکامو په پلي کولو سره، دې حقیقت ته متوجه شو چې بلال ځمکه اخیستې او د کرلو پرته یې بې کاره کړې ده ........ او دا یې درک کړه چې په دې بې پامۍ او بې کارۍ کې د خلکو د ګټو ضایع کول دي، نو بلال یې دې ته اړ کړ چې له هغې ځمکې څخه لاس واخلي چې د ابادولو توان یې نه درلود .... او هغه څه یې ورته پریښودل چې د هغه په وس کې وو، یعنې هغه څه چې د ابادولو او کرلو توان یې درلود ..... او دا د صحابه کرامو په وړاندې وشول، نو دوی ټولو په دې خبره اتفاق وکړ چې چا چې ځمکه بې کاره کړې، هغه د هغې په مالکیت کې خپل حق له لاسه ورکړ.

او دا په هره ځمکه کې عام دی .... او په ځانګړې توګه د ورکړل شوې یا بیا ژوندي شوې ځمکې پورې محدود نه دی .... بلکې په دې کې او په نورو میراثي یا تبادله شوې ځمکو کې هم شامل دی، تر هغه وخته چې هغه د کرنې وړ وي ...

..... او زموږ د رسول الله صلی الله علیه وسلم حدیث دی: څوک چې ځمکه لري، هغه دې وکري یا دې خپل ورور ته ورکړي .... زموږ ګران رسول صلی الله علیه وسلم .... د ځمکې ډول او یا د هغه د مالکیت طریقه نه ده مشخص کړې، بلکې هغه دا بیان په ټولو ځمکو کې عام کړی دی، پرته له دې چې د مالکیت طریقه یې څه وي .... که احیاء وي یا اقطاع یا تبادله یا میراث.

او نن ورځ زموږ په حدیث کې د عمر رضي الله عنه په کار باندې د صحابه کرامو اتفاق دا څرګندوي چې څوک چې یوه ځمکه چې د دولت لخوا ورکړل شوې وي بې کاره کړي، نو دولت کولی شي هغه بیرته واخلي او نورو ته یې ورکړي، له دې حدیث څخه ای قدرمنو اورېدونکو موږ د احیاء او اقطاع د مشروعیت حکمت دا زده کوو چې دا د کار او د ځمکې د استخراج لپاره دی، نه د ډیرو ځمکو د ملکیت لپاره. نو چا چې ځمکې ته د کار او پانګونې حق ورکړ، د هغه مالکیت به یې دوام لري .... او څوک چې هغه د بې غورۍ له امله بې کاره کړي یا د هغه د استخراج توان نه لري، نو د هغې په مالکیت کې خپل حق له لاسه ورکوي که چیرې هغه خپلې بې غورۍ ته دوام ورکړي یا هغه درې پرله پسې کاله بې کاره پریږدي ... او نور به د هغې د اخیستلو او استخراج حق ولري، خو که هغه ځمکه د دولت لخوا ورکړل شوې وي، نو دولت د بیرته اخیستلو او نورو ته د کرلو لپاره د ورکولو حق لري.

د یادولو وړ ده چې په ځمکه کې کار کول اړینه نده چې د ځمکې مالک پخپله ترسره کړي ..... بلکې هغه کولی شي پخپله په هغې کې کار وکړي او د خپلو پیسو څخه په هغې باندې لګښت وکړي، همدا رنګه هغه کولی شي مزدورانو ته په کرایه ونیسي ترڅو په هغې کې کار وکړي او دوی ته اجوره ورکړي، د خپلو پیسو څخه مزدوران او د تخمونو او په هغې کې کارول شویو وسایلو قیمت ورکړي .... که چیرې هغه د لګښت کولو توان ونلري، نو دولت به د هغه سره په لګښتونو کې مرسته وکړي.

خو که چیرې هغه د هغې په کرلو کې لیوالتیا ونلري، نو هغه باید هغه بل چا ته ورکړي ترڅو هغه پرته له کوم بدله وکري .... ځکه چې هغه صلی الله علیه وسلم د کرنې لپاره د ځمکې د کرایې څخه منع کړې ده.

قدرمنو اورېدونکو، تر هغه چې تاسو سره د یوه بل نبوي حدیث سره بیا یو ځای کېږو، تاسو د خدای په امان سپارو، والسلام علیکم ورحمة الله وبركاته.

More from فقه

مع الحديث الشريف - أتدرون من المفلس

د حديث شريف سره

ايا پوهېږئ چې مفلس څوک دی؟

الله دې وکړي چې تاسو ته د تحرير ګوند د مرکزي رسنيز دفتر د راډيو قدرمنو اورېدونکو ښه راغلاست ووايم، ستاسو سره مو ليدنه او زموږ پروګرام د حديث شريف سره تازه کيږي، او زموږ د حلقې په پيل کې غوره خبره د اسلام سلام دی، السلام عليكم ورحمة الله وبركاته

د احمد په مسند کې راغلي دي - د ډېرو روايتونو د مسند پاتې برخه - زما د امت مفلس هغه څوک دی چې د قيامت په ورځ روژه، لمونځ او زکات راوړي او راځي په داسې حال کې چې دغه يې سپک کړی وي، دغه يې تورن کړی وي او دغه يې مال خوړلی وي

  عبدالرحمن له زهير څخه، هغه له علاء څخه، هغه له خپل پلار څخه، هغه له ابی هريره څخه، هغه له نبي صلی الله علیه وسلم څخه روايت کوي چې هغه وفرمايل: ايا پوهېږئ چې مفلس څوک دی؟ هغوى وويل: اى د خداى رسوله! زموږ مفلس هغه څوک دى چې نه روپۍ لري او نه سامان. هغه وويل: زما د امت مفلس هغه څوک دى چې د قيامت په ورځ روژه، لمونځ او زکات راوړي او راځي په داسې حال کې چې دغه يې سپک کړى وي، دغه يې تورن کړى وي او دغه يې مال خوړلى وي، نو هغه به کښېنول شي او دغه به د هغه له نيکيو څخه قصاص اخلي او دا به د هغه له نيکيو څخه قصاص اخلي، نو که چېرې د هغه نيکۍ مخکې له دې څخه خلاصې شي چې هغه هغه ګناهونه خلاص کړي چې د هغه په غاړه دي، نو د هغوى ګناهونه به واخيستل شي او په هغه باندې به وغورځول شي، بيا به په اور کې وغورځول شي.

دا حديث د نورو مهمو حديثونو په شان دی چې بايد معنی يې درک شي، ځينې خلک داسې دي چې له لمانځه، روژې او زکات سره سره مفلس دي، ځکه چې دغه يې سپک کړ، دا يې تورن کړ، دا يې مال وخوړ، دا يې وينه تويه کړه او دا يې وواهه  

او د هغه افلاس دا دی چې د هغه له نيکيو څخه واخيستل شي چې د هغه سرمايه ګڼل کيږي او دې ته ورکړل شي او د هغه د سپکاوي، تور او وهلو په بدل کې هغه ته تاوان ورکړل شي، او له دې وروسته چې د هغه نيکۍ مخکې له دې څخه خلاصې شي چې هغه هغه څه خلاص کړي چې د هغه په غاړه دي، نو د هغوی له ګناهونو څخه به واخيستل شي او په هغه باندې به وغورځول شي، بيا به په اور کې وغورځول شي. 

او کله چې نبي صلی الله علیه وسلم له خپلو اصحابو څخه پوښتنه وکړه چې ايا پوهېږئ چې مفلس څوک دی؟ د ايا پوهېږئ معنی دا ده چې ايا د چارو په باطن باندې پوهېږئ، ايا پوهېږئ چې رښتینی مفلس څوک دی؟ دا د حضرت علي کرم الله وجهه د دې خبرې تصديق کوي: "شتمني او بې وزلي په الله باندې له وړاندې کولو وروسته ده" هغوی کله چې دا پوښتنه وشوه د خپلو تجربو له مخې يې ځواب ورکړ، زموږ مفلس هغه څوک دی چې نه روپۍ لري او نه سامان، دا د رسول الله صلی الله علیه وسلم د اصحابو په نظر مفلس دی، نو هغه صلی الله علیه وسلم وفرمايل: نه، .... هغه وفرمايل: زما د امت مفلس هغه څوک دی چې د قيامت په ورځ روژه، لمونځ او زکات راوړي... 

او دا د حضرت عمر د دې خبرې تصديق کوي: څوک چې وغواړي روژه دې ونيسي او څوک چې وغواړي لمونځ دې وکړي خو دا استقامت دی، ځکه چې لمونځ، روژه، حج او زکات دا هغه عبادتونه دي چې انسان يې شايد په خپله خوښه وکړي، او کيدای شي چې منافقت وکړي، خو د ثقل مرکز دا دی چې د الله په امر باندې عمل وکړي 

الله دې موږ په حق باندې ثابت کړي او د خپلو پرهيزګارو بندګانو څخه دې وګرځوي او زموږ بديو ته دې نيکۍ بدلې کړي او د وړاندې کولو په ورځ دې رسوا نه کړو، آمين 

قدرمنو اورېدونکو، تر هغه وخته پورې چې تاسو سره يو بل نبوي حديث سره وکتل شي، تاسو الله ته سپارم چې هغه امانتونه نه ضايع کوي او السلام عليكم ورحمة الله وبركاته 

د راډيو لپاره ليکل شوی 

عفراء تراب

د حدیث شریف سره - منافقین او د هغوی ناوړه اعمال

د حدیث شریف سره

منافقین او د هغوی ناوړه اعمال

ګرانو اوریدونکو! په هر ځای کې چې یاست، تاسو ته د خپلې خپرونې "د حدیث شریف سره" په نوې کړۍ کې ښه راغلاست وایو او په ښې سلام سره پیل کوو، السلام علیکم ورحمة الله وبرکاته.

له بریدة رضي الله عنه څخه روایت دی چې رسول الله صلی الله علیه وسلم وفرمایل: "منافق ته مه وایئ چې سردار دی، ځکه که هغه سردار وي، نو تاسو خپل رب عزوجل غصه کړی دی". دا ابو داود په صحیح سند سره روایت کړی دی.

ای قدرمنو اوریدونکو!

یقینا غوره خبرې د خدای تعالی خبرې دي، او غوره لارښود د محمد بن عبدالله صلی الله علیه وسلم لارښود دی، اما بعد:

یقینا دا شریف حدیث موږ ته لارښوونه کوي چې له هغو منافقانو سره څنګه چلند وکړو چې موږ یې پیژنو، ځکه رسول الله صلی الله علیه وسلم یوازینی کس و چې د ټولو منافقانو نومونه یې پیژندل، مګر موږ کولی شو ځینې یې د دوی له صفاتو څخه وپیژنو، لکه هغه کسان چې قرآن دوی ته اشاره کړې چې په سستۍ او زړه نا زړه فرائض ترسره کوي، او لکه هغه کسان چې د اسلام او مسلمانانو په وړاندې دسیسې کوي او فتنې هڅوي او په ځمکه کې فساد کوي او دا خوښوي چې فحشاء د هغې ته په بلنه ورکولو، د هغې په ساتلو او پاللو سره خپره شي، او لکه هغه کسان چې د اسلام او مسلمانانو په اړه دروغ وايي... او نور هغه کسان چې د نفاق صفات لري.

له همدې امله موږ باید هغه څه وپیژنو چې شریعت ښه ګڼلي او څه یې بد ګڼلي، ترڅو موږ منافق له مخلص څخه وپیژنو، او د هغه په ​​وړاندې مناسب ګام واخلو. موږ باید د هغه چا په اړخ باور ونکړو چې د شریعت خلاف کارونه کوي او داسې ښیې چې هغه دا د اسلام او مسلمانانو په ګټه کوي، او موږ باید د هغه پیروي ونه کړو او نه یې ملاتړ وکړو، او نه هم له دې څخه لږ دا چې موږ هغه ته سردار ووایو، که نه نو خدای سبحانه وتعالی به په موږ غصه شي.

موږ مسلمانان باید تر ټولو زیات د اسلام او مسلمانانو په اړه اندیښمن واوسو، او یو منافق ته اجازه ورنکړو چې زموږ دین او کورنیو ته ننوځي، ځکه چې دوی د هغو خطرناکو شیانو څخه دي چې موږ ورسره مخ کیدی شو د دوی د ډیریدو او د دوی د څو څیرو له امله. موږ باید د هغه چا د اعمالو د اندازه کولو لپاره شرعي تله حاضره کړو چې د اسلام دعوه کوي، ځکه چې اسلام زموږ لپاره د دغه شان بدکارانو څخه ساتنه ده.

له خدایه غواړو چې زموږ امت له دغه شان مجرمینو څخه وساتي او موږ ته مستقیمې لارې او سمې تلې ته لارښوونه وکړي چې د خلکو چلند ورباندې اندازه کړو او له هغو کسانو څخه ځان لرې وساتو چې خدای یې نه خوښوي، اللهم آمین.

ګرانو اوریدونکو، تر هغه وخته چې تاسو له بل نبوي حدیث سره ګورو، تاسو خدای ته سپارو، والسلام علیکم ورحمة الله وبرکاته.

دا لیکنه د راډیو لپاره: ډاکټر ماهر صالح