د حدیث شریف سره - ټول تاسي شپون یاست او ټول تاسي د خپلو رعیاتو په اړه مسئول یاست
د حدیث شریف سره - ټول تاسي شپون یاست او ټول تاسي د خپلو رعیاتو په اړه مسئول یاست

 

0:00 0:00
Speed:
June 25, 2025

د حدیث شریف سره - ټول تاسي شپون یاست او ټول تاسي د خپلو رعیاتو په اړه مسئول یاست

د حدیث شریف سره 

ټول تاسي شپون یاست او ټول تاسي د خپلو رعیاتو په اړه مسئول یاست

 ټولو قدرمنو اوریدونکو ته په هر ځای کې سلامونه وایو، ستاسو د پروګرام "د حدیث شریف سره" په نوې حلقه کې او د نیکمرغه سلام سره پیل کوو، السلام علیکم ورحمة الله وبرکاته.

بخاري په خپل صحیح کې روایت کړی دی چې: - موږ ته اسماعیل بیان وکړ، هغه ته مالک د عبدالله بن دینار څخه، هغه د عبدالله بن عمر رضی الله عنهما څخه بیان وکړ

چې د خدای رسول صلی الله علیه وسلم وفرمایل: خبردار! ټول تاسي شپون یاست او ټول تاسي د خپلو رعیاتو په اړه مسئول یاست، نو هغه امام چې په خلکو باندې دی شپون دی او هغه د خپلو رعیاتو په اړه مسئول دی، او سړی د خپل کور پر خلکو شپون دی او هغه د خپلو رعیاتو په اړه مسئول دی، او ښځه د خپل میړه د کور پر خلکو او د هغه په ​​اولاد باندې شپنه ده او هغه د هغوی په اړه مسئوله ده او د سړي غلام د خپل بادار په مال باندې شپون دی او هغه د هغه په ​​اړه مسئول دی، خبردار! نو ټول تاسي شپون یاست او ټول تاسي د خپلو رعیاتو په اړه مسئول یاست".

د هغه قول (خبردار! ټول تاسي شپون یاست)

"خبردار!" د لام په تخفیف سره د پیل توری دی، او دا د نافع او سالم له روایت څخه د ابن عمر څخه ساقط شوی دی، او شپون هغه ساتونکی دی چې د اعتماد وړ وي او د هغه څه د ساتنې لپاره ژمن وي چې هغه ته سپارل شوي وي، نو هغه په ​​​​هغه کې د عدالت او د هغه په ​​ګټو کې د قیام کولو غوښتنه کیږي.

د هغه قول (هغه امام چې په خلکو باندې دی): یعنې لوی امام.

د هغه قول (شپون دی او هغه د خپلو رعیاتو په اړه مسئول دی)

د سالم بن عبدالله بن عمر په روایت کې د خپل پلار څخه چې په جمعه کې تیر شو "امام شپون دی او د خپلو رعیاتو په اړه مسئول دی" او همدارنګه په ټولو کې د "او هغه" په حذف سره او دا اټکل شوی دی، او په استقراض کې ثابت شوی دی.

د هغه قول (او سړی د خپل کور پر خلکو شپون دی) د سالم په روایت کې "د خپل کور په خلکو کې".

د هغه قول (او ښځه د خپل میړه د کور پر خلکو او د هغه په ​​اولاد باندې شپنه ده)

د عبیدالله بن عمر په روایت کې "د خپل خاوند په کور کې" او د سالم په روایت کې "د خپل میړه په کور کې" او د موسی په څیر، مګر هغه وویل "په".

د هغه قول (او د سړي غلام د خپل بادار په مال باندې شپون دی)

او سالم په خپل روایت کې زیاته کړه "او ما ګمان کاوه چې هغه وویل" او د استقراض په روایت کې "ما دا له رسول الله صلی الله علیه وسلم څخه اوریدلي دي او زه فکر کوم چې پیغمبر صلی الله علیه وسلم وویل: او سړی د خپل پلار په مال کې شپون دی او د خپلو رعیاتو په اړه مسئول دی" الخطابي وویل: دوی شریکان دي یعنې امام او سړی او هغه څوک چې په نومولو کې ذکر شوي دي یعنې په شپون باندې په وصف سره او د هغوی معنی مختلف دي، نو د لوی امام شپنه د حدودو په قائمولو او په حکم کې په عدالت سره د شریعت ساتنه ده، او د سړي شپنه د خپل کورنۍ لپاره د هغوی د چارو لپاره سیاست کول او د هغوی حقونو ته رسول دي، او د ښځې شپنه د کور او اولادونو او نوکرانو چارې تدبیر کول او په دې ټولو کې میړه ته نصیحت کول دي، او د خادم شپنه د هغه څه ساتنه ده چې د هغه تر لاس لاندې وي او هغه څه ترسره کول دي چې د هغه خدمت څخه واجب دي.

د هغه قول (خبردار! نو ټول تاسي شپون یاست او ټول تاسي د خپلو رعیاتو په اړه مسئول یاست)

طیبي په دې حدیث کې ویلي دي چې شپون د خپل ځان لپاره نه دی غوښتل شوی، بلکې د هغه څه د ساتلو لپاره مقرر شوی چې مالک هغه ته سپارلی دی، نو هغه باید یوازې په هغه څه کې تصرف وکړي چې شریعت اجازه ورکړې ده او دا یو تمثیل دی چې په دې باب کې له هغه څخه ښه، جامع او بلیغ نشته، ځکه چې هغه په ​​​​لومړي سر کې لنډیز وکړ، بیا یې تفصیل ورکړ او د تنبیه توری یې تکرار کړ، هغه وویل چې فاء په هغه قول کې "خبردار! نو ټول تاسي" د حذف شوي شرط ځواب دی، او هغه څه چې د خلاصې په څیر دي ختم کړل ترڅو د تفصیل بشپړولو ته اشاره وکړي. او نورو ویلي دي چې په دې عموم کې هغه واحد شامل دی چې نه ښځه لري او نه خادم او نه اولاد، ځکه چې هغه ته صدق کیږي چې هغه په ​​​​خپلو اندامونو باندې شپون دی ترڅو هغه مامورین ترسره کړي او له ممنوعاتو څخه په عمل، خبرو او عقیده کې ځان وساتي، نو د هغه اندامونه او قوتونه او حواس د هغه رعیت دي، او د شپون په توګه د ځانګړتیا څخه دا نه لازمي چې هغه د بل اعتبار له مخې رعیت نه وي. 

ګرانو اوریدونکو:

په دې حدیث کې رسول الله صلی الله علیه وسلم موږ ته بیان کړې ده چې ټول مسلمانان په دندو مکلف دي چې دوی باید ترسره کړي ځکه چې دا د رب العالمین له خوا تکالیف دي او دا د هر مکلف د حال سره سم مختلف دي، د خلیفه څخه پیل کیږي: لوی امام، د سړي په کورنۍ کې تیریږي او ښځه د خپل میړه په کور کې او په پای کې خادم د خپل بادار په مال کې. 

او هغه څه چې موږ باید دلته ورته پام وکړو دا دی چې د امت په پالنه کې د امام یعنې خلیفه مسؤلیت او د هغوی په چارو کې قیام کول دې ته اړتیا لري چې امام باید هغه څه ولري چې هغه ته د دې مسؤلیت د پایلو په ترسره کولو کې مرسته وکړي ...... د صلاحیتونو او پیسو څخه چې د خلکو د ګټو په چلولو کې ورسره مرسته وکړي او د هغوی اړو کسانو ته کفایت وکړي او د دوی د ژوند لپاره په اړینو تاسیساتو باندې او د اسلام د خپرولو په لار کې په جهاد باندې لګښت وکړي .... او د نورو لویو مسؤلیتونو څخه چې د هغه په ​​​​غاړه اچول شوي دي.

له همدې امله شریعت دولت ته ځانګړي ملکیتونه ټاکلي دي چې په هغې کې شامل دي: د غنیمت مالونه او فیء او جزیه او د رکاز خمس او د هغه چا مال چې وارث نه لري. 

د دې پیسو ځای په بیت المال کې دی او په هغې کې تصرف د خلیفه پورې اړه لري چې د هغه په ​​​​نظر او اجتهاد سره سم په اسلام باندې د بلنې او د مسلمانانو په ګټو باندې لګښت کوي.

ګرانو اوریدونکو، او تر هغه وخته چې موږ له تاسو سره د بل نبوي حدیث سره ملاقات کوو، موږ تاسو د خدای په امان پریږدو، والسلام علیکم ورحمة الله وبرکاته.

More from فقه

مع الحديث الشريف - أتدرون من المفلس

د حديث شريف سره

ايا پوهېږئ چې مفلس څوک دی؟

الله دې وکړي چې تاسو ته د تحرير ګوند د مرکزي رسنيز دفتر د راډيو قدرمنو اورېدونکو ښه راغلاست ووايم، ستاسو سره مو ليدنه او زموږ پروګرام د حديث شريف سره تازه کيږي، او زموږ د حلقې په پيل کې غوره خبره د اسلام سلام دی، السلام عليكم ورحمة الله وبركاته

د احمد په مسند کې راغلي دي - د ډېرو روايتونو د مسند پاتې برخه - زما د امت مفلس هغه څوک دی چې د قيامت په ورځ روژه، لمونځ او زکات راوړي او راځي په داسې حال کې چې دغه يې سپک کړی وي، دغه يې تورن کړی وي او دغه يې مال خوړلی وي

  عبدالرحمن له زهير څخه، هغه له علاء څخه، هغه له خپل پلار څخه، هغه له ابی هريره څخه، هغه له نبي صلی الله علیه وسلم څخه روايت کوي چې هغه وفرمايل: ايا پوهېږئ چې مفلس څوک دی؟ هغوى وويل: اى د خداى رسوله! زموږ مفلس هغه څوک دى چې نه روپۍ لري او نه سامان. هغه وويل: زما د امت مفلس هغه څوک دى چې د قيامت په ورځ روژه، لمونځ او زکات راوړي او راځي په داسې حال کې چې دغه يې سپک کړى وي، دغه يې تورن کړى وي او دغه يې مال خوړلى وي، نو هغه به کښېنول شي او دغه به د هغه له نيکيو څخه قصاص اخلي او دا به د هغه له نيکيو څخه قصاص اخلي، نو که چېرې د هغه نيکۍ مخکې له دې څخه خلاصې شي چې هغه هغه ګناهونه خلاص کړي چې د هغه په غاړه دي، نو د هغوى ګناهونه به واخيستل شي او په هغه باندې به وغورځول شي، بيا به په اور کې وغورځول شي.

دا حديث د نورو مهمو حديثونو په شان دی چې بايد معنی يې درک شي، ځينې خلک داسې دي چې له لمانځه، روژې او زکات سره سره مفلس دي، ځکه چې دغه يې سپک کړ، دا يې تورن کړ، دا يې مال وخوړ، دا يې وينه تويه کړه او دا يې وواهه  

او د هغه افلاس دا دی چې د هغه له نيکيو څخه واخيستل شي چې د هغه سرمايه ګڼل کيږي او دې ته ورکړل شي او د هغه د سپکاوي، تور او وهلو په بدل کې هغه ته تاوان ورکړل شي، او له دې وروسته چې د هغه نيکۍ مخکې له دې څخه خلاصې شي چې هغه هغه څه خلاص کړي چې د هغه په غاړه دي، نو د هغوی له ګناهونو څخه به واخيستل شي او په هغه باندې به وغورځول شي، بيا به په اور کې وغورځول شي. 

او کله چې نبي صلی الله علیه وسلم له خپلو اصحابو څخه پوښتنه وکړه چې ايا پوهېږئ چې مفلس څوک دی؟ د ايا پوهېږئ معنی دا ده چې ايا د چارو په باطن باندې پوهېږئ، ايا پوهېږئ چې رښتینی مفلس څوک دی؟ دا د حضرت علي کرم الله وجهه د دې خبرې تصديق کوي: "شتمني او بې وزلي په الله باندې له وړاندې کولو وروسته ده" هغوی کله چې دا پوښتنه وشوه د خپلو تجربو له مخې يې ځواب ورکړ، زموږ مفلس هغه څوک دی چې نه روپۍ لري او نه سامان، دا د رسول الله صلی الله علیه وسلم د اصحابو په نظر مفلس دی، نو هغه صلی الله علیه وسلم وفرمايل: نه، .... هغه وفرمايل: زما د امت مفلس هغه څوک دی چې د قيامت په ورځ روژه، لمونځ او زکات راوړي... 

او دا د حضرت عمر د دې خبرې تصديق کوي: څوک چې وغواړي روژه دې ونيسي او څوک چې وغواړي لمونځ دې وکړي خو دا استقامت دی، ځکه چې لمونځ، روژه، حج او زکات دا هغه عبادتونه دي چې انسان يې شايد په خپله خوښه وکړي، او کيدای شي چې منافقت وکړي، خو د ثقل مرکز دا دی چې د الله په امر باندې عمل وکړي 

الله دې موږ په حق باندې ثابت کړي او د خپلو پرهيزګارو بندګانو څخه دې وګرځوي او زموږ بديو ته دې نيکۍ بدلې کړي او د وړاندې کولو په ورځ دې رسوا نه کړو، آمين 

قدرمنو اورېدونکو، تر هغه وخته پورې چې تاسو سره يو بل نبوي حديث سره وکتل شي، تاسو الله ته سپارم چې هغه امانتونه نه ضايع کوي او السلام عليكم ورحمة الله وبركاته 

د راډيو لپاره ليکل شوی 

عفراء تراب

د حدیث شریف سره - منافقین او د هغوی ناوړه اعمال

د حدیث شریف سره

منافقین او د هغوی ناوړه اعمال

ګرانو اوریدونکو! په هر ځای کې چې یاست، تاسو ته د خپلې خپرونې "د حدیث شریف سره" په نوې کړۍ کې ښه راغلاست وایو او په ښې سلام سره پیل کوو، السلام علیکم ورحمة الله وبرکاته.

له بریدة رضي الله عنه څخه روایت دی چې رسول الله صلی الله علیه وسلم وفرمایل: "منافق ته مه وایئ چې سردار دی، ځکه که هغه سردار وي، نو تاسو خپل رب عزوجل غصه کړی دی". دا ابو داود په صحیح سند سره روایت کړی دی.

ای قدرمنو اوریدونکو!

یقینا غوره خبرې د خدای تعالی خبرې دي، او غوره لارښود د محمد بن عبدالله صلی الله علیه وسلم لارښود دی، اما بعد:

یقینا دا شریف حدیث موږ ته لارښوونه کوي چې له هغو منافقانو سره څنګه چلند وکړو چې موږ یې پیژنو، ځکه رسول الله صلی الله علیه وسلم یوازینی کس و چې د ټولو منافقانو نومونه یې پیژندل، مګر موږ کولی شو ځینې یې د دوی له صفاتو څخه وپیژنو، لکه هغه کسان چې قرآن دوی ته اشاره کړې چې په سستۍ او زړه نا زړه فرائض ترسره کوي، او لکه هغه کسان چې د اسلام او مسلمانانو په وړاندې دسیسې کوي او فتنې هڅوي او په ځمکه کې فساد کوي او دا خوښوي چې فحشاء د هغې ته په بلنه ورکولو، د هغې په ساتلو او پاللو سره خپره شي، او لکه هغه کسان چې د اسلام او مسلمانانو په اړه دروغ وايي... او نور هغه کسان چې د نفاق صفات لري.

له همدې امله موږ باید هغه څه وپیژنو چې شریعت ښه ګڼلي او څه یې بد ګڼلي، ترڅو موږ منافق له مخلص څخه وپیژنو، او د هغه په ​​وړاندې مناسب ګام واخلو. موږ باید د هغه چا په اړخ باور ونکړو چې د شریعت خلاف کارونه کوي او داسې ښیې چې هغه دا د اسلام او مسلمانانو په ګټه کوي، او موږ باید د هغه پیروي ونه کړو او نه یې ملاتړ وکړو، او نه هم له دې څخه لږ دا چې موږ هغه ته سردار ووایو، که نه نو خدای سبحانه وتعالی به په موږ غصه شي.

موږ مسلمانان باید تر ټولو زیات د اسلام او مسلمانانو په اړه اندیښمن واوسو، او یو منافق ته اجازه ورنکړو چې زموږ دین او کورنیو ته ننوځي، ځکه چې دوی د هغو خطرناکو شیانو څخه دي چې موږ ورسره مخ کیدی شو د دوی د ډیریدو او د دوی د څو څیرو له امله. موږ باید د هغه چا د اعمالو د اندازه کولو لپاره شرعي تله حاضره کړو چې د اسلام دعوه کوي، ځکه چې اسلام زموږ لپاره د دغه شان بدکارانو څخه ساتنه ده.

له خدایه غواړو چې زموږ امت له دغه شان مجرمینو څخه وساتي او موږ ته مستقیمې لارې او سمې تلې ته لارښوونه وکړي چې د خلکو چلند ورباندې اندازه کړو او له هغو کسانو څخه ځان لرې وساتو چې خدای یې نه خوښوي، اللهم آمین.

ګرانو اوریدونکو، تر هغه وخته چې تاسو له بل نبوي حدیث سره ګورو، تاسو خدای ته سپارو، والسلام علیکم ورحمة الله وبرکاته.

دا لیکنه د راډیو لپاره: ډاکټر ماهر صالح