د حديث نبوي شريف سره
څوک چې مزدور په اجاره نيسي ... هغه دې خپل اجر ورته وښيي!!
تاسو ټولو قدرمنو اورېدونکو ته په هر ځای کې ښه راغلاست وایو، د خپلې خپرونې "د حدیث شريف سره" په نوې کړۍ کې له تاسو سره یوځای کېږو او په غوره سلام او پاکې تحیې سره پیل کوو، السلام علیکم ورحمة الله وبرکاته او بیا:
ابو حنيفه له حماد څخه، هغه له ابراهيم څخه، هغه له اسود څخه، هغه له ابو هريره څخه، هغه له نبي صلی الله علیه وسلم څخه روايت کوي: «... او څوک چې مزدور په اجاره نيسي، هغه دې خپل اجر ورته وښيي».
قدرمنو اورېدونکو:
الله تعالی خلک پیدا کړي او د شتمنۍ او بېوزلۍ له پلوه یې درجې ټاکلې دي؛ ترڅو ځینې یې ځینې نور په کار وګماري. الله تعالی فرمايي: (آيا دوی ستا د رب رحمت وېشي؟ مونږ د دوی ترمنځ په دنياوي ژوند کې د دوی معیشت وېشلی دی او د ځینو درجو له پلوه مو ځینې پر ځینو نورو لوړ کړي دي، ترڅو ځینې یې ځینې نور په کار وګماري او ستا د رب رحمت له هغه څه غوره ده چې دوی یې راټولوي. او که داسې نه وای چې ټول خلک به یو امت شوي وای، نو مونږ به د رحمن د منکرانو د کورونو چتونه له سپینو زرو جوړ کړي وای او زینې به مو هم ورته جوړې کړې وای چې دوی پرې پورته کېدل). (الزخرف 33) او الله تعالی د خپلو بندګانو لپاره اجاره مشروع کړې ده او د اجارې لپاره یې د هغوی د اسانتیا او د اجاره ورکوونکو او اجاره نیوونکو د حقونو د ساتنې لپاره احکام ټاکلي دي. نو اجاره څه شی ده؟ تعریف یې څه دی؟ او ډولونه یې څه دي؟ او د کتاب او سنت څخه د مشروعیت دلیلونه یې څه دي؟ او ایا رسول الله صلی الله علیه وسلم او د هغه اصحابو رضی الله عنهم اجاره کوله؟
تعریف یې: اجاره یو لازمي تړون دی، د معلومې مودې لپاره د معلومې ګټې په بدل کې په معلومه بیه.
ډولونه یې: د اجارې تړونونه درې ډوله دي:
1- لومړی ډول: د شيانو د ګټو په اړه تړونونه، یعنې د هر شي عین او ذات: لکه د تجارتي ځایونو، کورونو، څارویو او موټرو یا کوچنیو او لویو موټرو اجاره کول.
2- دوهم ډول: د کارونو د ګټو په اړه تړونونه: لکه د ځانګړو کارونو لپاره د کسبګرو او صنعتګرو په اجاره نیول. نو هغه ګټه چې له کار څخه ترلاسه کیږي، هغه ګټه ده چې د کار په پایله کې ترلاسه کیږي، لکه د رنګ جوړونکي، انجنیر، معمار، اوسپنه جوړونکي، ترکاڼ او نورو په اجاره نیول.
3- دریم ډول: د اشخاصو د ګټو په اړه تړونونه: لکه د ځانګړو کارونو د ترسره کولو لپاره د خادمانو او کارګرانو په اجاره نیول.
اجاره په خپلو ټولو ډولونو سره شرعاً روا ده. او د دې لپاره د قران کریم او د نبوي سنت قولي او فعلي ډېر دلیلونه شته چې ځینې یې دا دي:
1- د الله تعالی قول: (که هغوی تاسو ته تي ورکوي، نو اجرتونه یې ورکړئ). (طلاق 6)
2- د الله تعالی قول: (د دوی یوې وویل: ای پلاره! هغه په اجاره کې ونیسه، بېشکه غوره هغه څوک دی چې ته یې په اجاره نیسي، هغه قوي او امانتدار دی). (قصص 26)
3- او د هغه تعالی قول: (هغه وویل: زه غواړم چې خپلې دغه دوې لوڼې په نکاح درکړم، په دې شرط چې ته زما لپاره اته کاله کار وکړې، او که ته لس کاله پوره کړې، نو دا ستا له خوا ده، او زه نه غواړم چې په تا باندې سختي وکړم، ته به ما ان شاءالله له نیکو خلکو څخه ومومې. هغه وویل: دا زما او ستا ترمنځ ده، له دې دوو مودو څخه چې هره یوه مې پوره کړه، نو په ما باندې ظلم نشته، او الله زمونږ په خبرو شاهد دی). (القصص 28)
4- او د هغه تعالی قول: (هغوی روان شول تر دې چې کله د یو کلي خلکو ته ورسېدل، له هغوی څخه یې ډوډۍ وغوښته، هغوی له دوی سره د میلمه پالنې څخه انکار وکړ، نو دوی په هغه کې یو دیوال وموند چې رانسکورېدو ته نږدې و، نو هغه یې سم کړ، هغه وویل: که ته غوښتې وای، نو په دې باندې دې اجرت اخیستی وای). (الکهف 77)
5- او د اجارې د جواز په اړه له شرعي دلیلونو څخه د هغه صلی الله علیه وسلم قول دی: «څوک چې مزدور په اجاره نیسي، هغه دې خپل اجر ورته وښيي».
6- او له هغو څخه د هغه صلی الله علیه وسلم فعل هم دی: هغه او ابو بکر صدیق رضي الله عنه په خپل هجرت کې مدینې ته یو سړی له بني الديل څخه په اجاره ونیو چې لارښود او ډېر هوښیار و، یعنې ماهر لارښود و، د لارو په اړه ډېر پوه و، هغوی ته یې د مکې او مدینې ترمنځ یوه خوندي لار ښودله.
د اجارې لپاره له شرعي احکامو څخه یو دا دی چې مزدور ته د کار له خلاصېدو سره سم اجر ورکړل شي، او مخکې له دې چې خوله یې وچیږي، دا اصل دی لکه څنګه چې رسول الله صلی الله علیه وسلم فرمایلي دي: «مزدور ته د هغه له خولې وچېدو مخکې اجر ورکړئ». خو که چیرې دواړه خواوې د کار له خلاصېدو وروسته په یو وخت کې د پیسو په ځنډولو موافقه وکړي، نو دا روا ده. او اسلام د مزدور د اجرت په ورکولو باندې ټینګار کړی دی، نو په هغه چا باندې یې حرام کړی دی چې مزدور یې په اجاره نیولی وي چې د مزدور حق وخوري، تر دې چې نبي صلی الله علیه وسلم مونږ ته خبر راکړ چې څوک مزدور په اجاره ونیسي او له هغه څخه کار واخلي، خو هغه ته یې اجر ورنکړي، نو الله تعالی به د قیامت په ورځ د هغه مدعي وي، او څوک چې الله تعالی د هغه مدعي وي، نو هغه به هیڅکله هم بریالی نشي، رسول الله صلی الله علیه وسلم د الله تعالی له قوله فرمایلي دي: «د قیامت په ورځ به زه د دریو کسانو مدعي یم: یو هغه سړی چې زما په نوم یې ژمنه وکړه بیا یې خیانت وکړ، او یو هغه سړی چې ازاد یې وپلوره بیا یې پیسې وخوړې، او یو هغه سړی چې مزدور یې په اجاره ونیو، بیا یې له هغه څخه کار واخیست، خو هغه ته یې اجر پوره ورنکړ». او همدارنګه الله تعالی ټول ګناهونه بخښي پرته له شرک څخه، او پرته له د بندګانو له حقوقو څخه چې له هغو څخه مالي حقوق دي، نو هغه ځنډېدلي پاتې کیږي تر هغه چې د حق خاوند خپل حق له هغه چا څخه واخلي چې ظلم یې کړی وي، او یا تر هغه چې د حق خاوند هغه وبخښي. په دې پوه شئ چې د قیامت په ورځ د حقوقو په اړه معامله په مال نه بلکې په نیکیو او بدیو سره کیږي، نو څوک چې د خپل ورور مالي حقونه پاتې لري، نو مظلوم به د ظالم له نیکیو څخه اخلي. او که د ظالم نیکۍ نه وي، یا یې نیکۍ خلاصې شي، نو د مظلوم بدۍ به واخیستل شي او د ظالم په بدیو باندې به واچول شي، نو هغه به تر هغه وخته په هغو عذاب کې وي تر څو چې الله وغواړي.
قدرمنو اورېدونکو: د ښه اورېدنې له امله ستاسو مننه کوو، زمونږ وعده له تاسو سره په راتلونکې کړۍ کې ده ان شاءالله، تر هغه وخته او تر هغې چې مونږ له تاسو سره وینو، تاسو د الله تعالی په پناه او ساتنه کې پرېږدو، والسلام علیکم ورحمة الله وبرکاته.
دا لیکنه د حزب التحریر د مرکزي مطبوعاتي دفتر د راډیو لپاره ده
استاذ محمد احمد النادي - د اردن ولایت - 2014/9/6
