د حديث شريف سره
د ګټو د ادارې پاليسي
ګرانو اوريدونکو ته مو په هر ځاى کې سلامونه وړاندې کوو، ستاسو د خپرونې "د حديث شريف سره" په نوې کړۍ کې، او د ښو سلامونو سره يې پيلوو، السلام عليکم ورحمة الله وبرکاته
بېشکه الله تعالی په هر شي کې احسان ليکلی دی
مسلم په خپل صحيح کې روايت کړی دی چې:
مونږ ته ابو بکر بن ابی شيبه حديث بيان کړی، مونږ ته اسماعيل ابن عليه له خالد الحذاء څخه، هغه له ابی قلابه څخه، هغه له ابی الاشعت څخه، هغه له شداد بن اوس څخه حديث بيان کړ چې ويې ويل:
دوه خبرې مې د رسول الله صلی الله عليه وسلم څخه يادې دي، هغه وويل: "بېشکه الله تعالی په هر شي کې احسان ليکلی دی، نو کله چې تاسې وژنئ، نو ښه ووژنئ، او کله چې تاسې حلالوئ، نو ښه حلال کړئ، او تاسې خپلې چړې تېز کړئ، او خپل ذبيحه مو ارامه کړئ"
او مونږ ته يحيی بن يحيی حديث بيان کړی، مونږ ته هشيم حديث بيان کړ، او مونږ ته اسحاق بن ابراهيم خبر راکړ، مونږ ته عبدالوهاب الثقفي حديث بيان کړ، او مونږ ته ابو بکر بن نافع حديث بيان کړ، مونږ ته غندر حديث بيان کړ، مونږ ته شعبه حديث بيان کړ، او مونږ ته عبدالله بن عبدالرحمن الدارمي خبر راکړ، مونږ ته محمد بن يوسف له سفيان څخه، او مونږ ته اسحاق بن ابراهيم خبر راکړ، مونږ ته جرير له منصور څخه، ټولو دغو له خالد الحذاء څخه د ابن عليه د حديث په اسناد او د هغه د حديث په معنا سره حديث بيان کړ
د نووي په شرح مسلم کتاب کې راغلي دي:
د رسول الله صلی الله عليه وسلم قول: (بېشکه الله تعالی په هر شي کې احسان ليکلی دی، نو کله چې تاسې وژنئ، نو ښه ووژنئ، او کله چې تاسې حلالوئ، نو ښه حلال کړئ، او تاسې خپلې چړې تېز کړئ، او خپل ذبيحه مو ارامه کړئ)
اما (القتله) د قاف په کسر سره، او هغه هيئت او حالت دی، او اما د رسول الله صلی الله عليه وسلم قول: (فَأَحْسِنُوا الذَّبْح) نو په ډېرو نسخو يا په اکثرو کې (فَأَحْسِنُوا الذَّبْح) د ذال په فتحه سره له هاء پرته راغلی دی، او په ځينو کې (الذِّبْحَة) د ذال په کسر او له هاء سره لکه القتلة، او هغه هم هيئت او حالت دی.
د رسول الله صلی الله عليه وسلم قول: (وَلْيُحِدَّ) دا د ياء په ضمه سره دی، ويل کيږي: أَحَدّ السِّكِّين وَحَدَّدَهَا وَاسْتَحَدَّهَا په يوې معنا سره، او خپله ذبيحه مو ارامه کړئ، د چړې په تېزولو او د هغه په ژر تېرولو سره او له دې پرته، او دا مستحب ده چې چاړه د ذبيحې په وړاندې تېزه نه شي، او يوه ذبيحه د بلې په وړاندې حلال نه شي، او هغه د ذبحې ځای ته ونه کاږل شي. او د رسول الله صلی الله عليه وسلم قول: (فَأَحْسِنُوا الْقِتْلَة) په هر وژل شوي کې عام دی، له ذبائح څخه، او په قصاص کې، او په حد او د هغه په څېر کې. او دا حديث د اسلام د قواعدو څخه يو جامع حديث دی. والله اعلم.
ګرانو اوريدونکو:
په حقيقت کې دا د جامع کلمو څخه يو حديث دی، نو دا چې په هر شي کې په احسان کولو باندې هڅوي، نو دا د خلکو د ګټو په پوره کولو کې په احسان باندې هم شامله ده، نو د مصلحت د خاوند د ګټو په ژر پوره کولو، او د هغه په بشپړه توګه پوره کول د هر مصلحت د خاوند غايه ده. او دا په ګټو کې هغه مقصود احسان دی، نو ځکه په دولت کې د ګټو د ادارې پاليسي بايد په دې شيانو ولاړه وي:
لومړی: په نظام کې ساده ګي، ځکه چې هغه اسانتيا او آسانۍ ته رسوي، په داسې حال کې چې پېچلتيا په خلکو باندې سختۍ او تکليف ته رسوي
دوهم: د معاملاتو په ترسره کولو کې چټکتيا، ځکه چې هغه د مصلحت په خاوند باندې اسانتيا ته رسوي
دريم: په هغه چا کې وړتيا او کفايت چې کار ورته سپارل کيږي، دا د کار ښه کولو ته اړتيا لري لکه څنګه چې پخپله کار کولو ته اړتيا لري.
اې هغو کسانو چې له ظالمانه نظامونو څخه د خلاصون ارمان لرئ، او د داسې ژوند په لټه کې ياست چې ستاسو د ګټو په پرمخ بېولو کې له سختۍ او کړاو څخه خالي وي، دا هغه رباني نظام دی چې ستاسو لپاره دغه موخې تضمينوي ستاسو د سترګو په وړاندې او ستاسو په لاسونو کې دي، او ستاسو په غاړه ده چې له کارکوونکو سره د خلافت په بيا راګرځولو کې کار وکړئ چې په تاسو باندې به د اسلام عظيم نظام تطبيق کړي، چې ستاسو د ژوند د ثبات او ستاسو د ګټو د اسانولو تضمين کوي. نو تاسو څه ته انتظار ياست؟
ګرانو اوريدونکو، او تر هغه وخته پورې چې له تاسو سره په بل نبوي حديث کې يوځای کيږو، تاسو په الله سپارو، والسلام عليکم ورحمة الله وبرکاته.