أهمية ضبط السلوك بالفكر الراقي
أهمية ضبط السلوك بالفكر الراقي

أعطت الشريعة الإسلامية للأخلاق مكانة عليّة؛ ذلك أنها ربطتها بالحلال والحرام فصارت من مكونات الشخصية الإسلامية. وقد ارتبطت الأخلاق عند الناس بالسلوك العام الذي ينتج من أفراد معينين تجاه الآخرين، فكانت مقياساً عند العامة للحكم على شخص بأنه جيد أو سيئ.

0:00 0:00
Speed:
June 11, 2016

أهمية ضبط السلوك بالفكر الراقي

أهمية ضبط السلوك بالفكر الراقي

أعطت الشريعة الإسلامية للأخلاق مكانة عليّة؛ ذلك أنها ربطتها بالحلال والحرام فصارت من مكونات الشخصية الإسلامية. وقد ارتبطت الأخلاق عند الناس بالسلوك العام الذي ينتج من أفراد معينين تجاه الآخرين، فكانت مقياساً عند العامة للحكم على شخص بأنه جيد أو سيئ.

لهذا لا يقبل الناس من الشاب أو الشابة دعوتهم للعمل معهم لاستئناف الحياة الإسلامية إن كان أسلوبهم فظاً غليظاً منفراً! ولا يقبل أحد منا التحدث لشخص يدعي أنه حامل دعوة وهو يتلفظ معه بألفاظ غير منضبطة لا تليق بمسلم، ناهيك عن حامل أو حاملة دعوة.

كان رسول الله e يقول: «إن من خياركم أحسنكم أخلاقاً». ويقول e: «أكمل المؤمنين إيماناً أحسنهم خلقاً». فكيف لحامل الدعوة أن يقوم بواجبه الشرعي الذي اضطلع به وهو يهمل جانباً أو جوانب من حسن الخلق! لقد علّمنا الصحابة الكرام حسن الخلق من خلال تعاملهم مع بعضهم ورقيّهم في تواصلهم، ومن ذلك الرفق ببعضهم مصداقاً لقول رسولنا الكريم e: «إن الرفق لا يكون في شيء إلا زانه، ولا ينزع من شيء إلا شانه».

وإني لأعجب من مسلم - فكيف بحامل الدعوة - يُقبل على أصحابه مكفهرَّ الوجه عاقد الحاجبين، ويريد بعد ذلك أن يكون له حظ من رضوان الله ونصيب من رضا رسول الله e وهو القائل صلوات ربي عليه وسلامه: «تبسمك في وجه أخيك صدقة»! ثم كيف يجد له مكاناً في قلوب الناس الآخرين إن لم يحرص على مكانته في قلوب أقرب الناس إليه من حملة الدعوة؟ ولست هنا بصدد سرد أمثلة على مثل هذه الحالات التي تتكرر بشكل شبه يومي بين الإخوة والأحبة في الله والتي تؤذي علاقتهم وتخدش محبتهم لبعضهم، لكنني أريد فقط التذكير حرصاً على تلافيها وأملاً في أن نعود لتلك العصور الجميلة التي سادت في تاريخنا، وخيرها عصر النبي والصحابة صلوات ربي وسلامه عليه وعليهم أجمعين حين كانت روح المحبة والألفة تسود في المجتمع الإسلامي حتى وصلت محبتهم لبلاد ما دخلتها الجيوش الإسلامية بل دخلتها أخلاقهم ومعاملتهم فأقبل الناس على الإسلام أفواجاً.

إن التربية الإسلامية التي علمنا إياها رسولنا الكريم e وانتقلت جيلاً بعد جيل إلى الأمة جمعاء حرصت كل الحرص على التحلي بالصفات الراقية للخلق، مثل الصدق والوفاء والطاعة والمحبة والمعاملة الطيبة، واحترام الكبير والعطف على الصغير، ومد يد المساعدة للمحتاج، وبر الوالدين وحسن معاملتهما خاصة عند الكبر، والإحسان للجار وللصاحب وحفظ أسرارهم... ولما كان البشر بطبيعتهم التي جُبلوا عليها "مزاجيّين"، أي تتغير أمزجتهم وتتعدد ردات فعلهم حسب الظروف التي هم فيها، فالذي يعمل ساعات طويلة في النهار يكون بعدها تعباً ومنهكاً، فإن تحدث له أحدهم يكون معه بارداً مزعجاً، أو من يكون صائماً يغضب بسرعة وهكذا، فإن الإسلام لم يترك هذه الأخلاق كمتغيرات تتأثر بالواقع وتنسجم معه أو تتناغم مع الظروف المحيطة، وإنما ربطها ربطاً محكماً بالأحكام الشرعية وبالتالي بالحلال والحرام أي بالثواب والعقاب.

فالبشوش يؤجر، والصادق يُحمد فعله بينما الكاذب يأثم والعاق ينال غضب الله، وهكذا نجد أن الخلق الحسن يزداد حسناً عند أولئك الذين يسعون لرضوان الله ويبغون الاستزادة من الأجر، لكنه يفارق من حمل تلك الأحكام الشرعية في ذهنه ولم يحولها إلى سلوك، بغض النظر عن الأسباب. فتجده يسعى بين الناس ويبذل طاقات كبيرة ولكن لا ينتج عنها إلا مقتٌ لسلوكه وكرهٌ لتصرفاته حتى ينزوي عن الناس ويطلق المقولة المشهورة: "المجتمع متحجر" أو "الناس لا تفهم فكرنا"... وهكذا. لكن في حقيقة الأمر أنه هو الذي لم يحمل المفتاح الصحيح الذي يولج في باب المجتمع ليدخل منه إلى الأمة، فأخطأ وأساء لأنه لم يعوّد لنفسه على النقد الذاتي، كي يرتقي بها إلى السلوك الأفضل.

لا يرى الناس منك يا حامل الدعوة إلا السلوك، فهم لن يستطيعوا فتح عقلك ليروا ما فيه ولن يتمكنوا من الدخول إلى قلبك لينظروا إلى المفاهيم التي عشعشت فيه، فلا يبقى لهم إلا سلوكك! فإن أتيت إليهم عابساً صارخاً كارهاً، فلن يقبلوك ولو كانت أفكارك خير أفكار على البطحاء. ولن يجلس معك أحد بتاتاً مرة أخرى إن كنت في مجلسهم السابق خنت أمانات المجلس ولم تلتزم بقول رسول الله e: «المجالس أمانات». فخرجت تحدث الناس بما دار بينكم دون استئذان أهل المجلس. وهكذا يكون الإخفاق سريعاً واضحاً لا لبس فيه.

ولهذا فإنه لا يكفي أن تكون العقلية إسلامية يُصدر صاحبها الأحكام على الأشياء والأفعال إصداراً صحيحاً حسب أحكام الشرع، فيستنبط الأحكام ويعرف الحلال والحرام ويكون ناضجاً في وعيه وفكره يقول قولاً بليغاً ويحلل تحليلاً سليماً، لا يكفي ذلك ما لم تكن نفسيته نفسية إسلامية تتحلى بالأخلاق الحميدة التي يحبها المسلمون ويمجّها أعداء الدين، وإن الأمر لا يستقيم إلا إذا زيّن الخلق الكريم نواصي حملة الدعوة وصاروا ناراً على علم في حسن تأتّيهم للأمور وفي سعة صدورهم مع الناس، فالصحابة الكرام تعلموا من النبي eالخلق العالي الرفيع فكانوا بحق أشداء على الكفار رحماء بينهم، وقفوا في مواقف الحق بصلابة مع بعضهم ولكن في غيرها كانوا أشفق على بعضهم من الأم على وليدها. وعندما تنضبط الأخلاق مع السلوك ترتقي بصاحبها حتى يصبح محبوباً في الأرض وفي السماء، فيشهد له في الآخرة أهل الأرض وأهل السماء إن شاء الله تعالى.

كتبته لإذاعة المكتب الإعلامي المركزي لحزب التحرير

رولا إبراهيم – بلاد الشام

More from null

Ukosefu wa Wajibu wa Serikali katika Kukabiliana na Janga la Kiafya Homa ya Dengue na Malaria

Ukosefu wa Wajibu wa Serikali katika Kukabiliana na Janga la Kiafya

Homa ya Dengue na Malaria

Katika mazingira ya kuenea kwa kasi kwa homa ya dengue na malaria nchini Sudan, vipengele vya mgogoro mkubwa wa kiafya vinafichuliwa, ikifichua ukosefu wa jukumu madhubuti la Wizara ya Afya na kushindwa kwa serikali kukabiliana na janga linaloangamiza maisha siku baada ya siku. Licha ya maendeleo ya kisayansi na teknolojia katika sayansi ya magonjwa, ukweli unafunuliwa na ufisadi unaonekana.

Ukosefu wa Mpango Wazi:

Licha ya idadi ya maambukizo kuzidi maelfu, na vifo vingi vikiripotiwa kulingana na baadhi ya vyanzo vya habari, Wizara ya Afya haijatangaza mpango wazi wa kupambana na janga hili. Ukosefu wa uratibu kati ya idara za afya unaonekana, na ukosefu wa maono ya utabiri katika kushughulikia migogoro ya magonjwa ya milipuko.

Kuanguka kwa Minyororo ya Ugavi wa Matibabu

Hata dawa rahisi kama "Panadol" zimekuwa nadra katika baadhi ya maeneo, ambayo inaonyesha kuanguka kwa minyororo ya ugavi, na ukosefu wa udhibiti wa usambazaji wa dawa, wakati mtu anahitaji vifaa rahisi zaidi vya kutuliza maumivu na msaada.

Ukosefu wa Uhamasishaji wa Jamii

Hakuna kampeni madhubuti za vyombo vya habari za kuelimisha watu kuhusu njia za kujikinga na mbu, au kutambua dalili za ugonjwa, ambayo huongeza kuenea kwa maambukizi, na kudhoofisha uwezo wa jamii kujilinda.

Udhaifu wa Miundombinu ya Afya

Hospitali zinakabiliwa na uhaba mkubwa wa wafanyakazi wa matibabu na vifaa, na hata zana za msingi za uchunguzi, ambayo hufanya mwitikio wa janga hili kuwa wa polepole na wa nasibu, na kuhatarisha maisha ya maelfu.

Nchi Nyingine Zilishughulikiaje Magonjwa ya Milipuko?

 Brazili:

- Ilizindua kampeni za kunyunyizia dawa za ardhini na angani kwa kutumia dawa za kisasa za kuua wadudu.

- Ilisambaza vyandarua, na kuwezesha kampeni za uhamasishaji wa jamii.

- Ilitoa dawa haraka katika maeneo yaliyoathirika.

Bangladesh:

- Ilianzisha vituo vya dharura vya muda katika mitaa ya watu maskini.

- Ilitoa nambari za simu za dharura za kuripoti, na timu za mwitikio za simu.

Ufaransa:

- Iliwezesha mifumo ya onyo la mapema.

- Iliongeza udhibiti wa mbu wanaoeneza ugonjwa, na kuanza kampeni za uhamasishaji za ndani.

Afya ni Mojawapo ya Wajibu Muhimu na Jukumu la Serikali ni Kamili

Bado Sudan inakosa taratibu madhubuti za kugundua na kuripoti, ambayo hufanya idadi halisi kuwa kubwa zaidi kuliko ilivyotangazwa, na kuongeza ugumu wa mgogoro. Mgogoro wa sasa wa kiafya ni matokeo ya moja kwa moja ya ukosefu wa jukumu madhubuti la serikali katika huduma ya afya ambayo inaweka maisha ya binadamu mbele ya vipaumbele vyake, nchi inayotekeleza Uislamu na kutekeleza msemo wa Omar bin Al-Khattab, Mungu amridhie "Lau punda angejikwaa nchini Iraq, Mungu angeniuliza kuhusu hilo Siku ya Kiyama."

Suluhisho Zinazopendekezwa

- Kuanzisha mfumo wa afya ambao unamwogopa Mungu kwanza katika maisha ya mwanadamu na unaofanya kazi, ambao hauko chini ya upendeleo au ufisadi.

- Kutoa huduma ya afya ya bure kama haki ya msingi kwa raia wote. Na kufuta leseni za hospitali za kibinafsi na kuzuia uwekezaji katika uwanja wa matibabu.

- Kuwezesha jukumu la kuzuia kabla ya matibabu, kupitia kampeni za uhamasishaji na kupambana na mbu.

- Kurekebisha Wizara ya Afya ili iwe na jukumu la maisha ya watu, sio tu chombo cha utawala.

- Kupitisha mfumo wa kisiasa ambao unaweka maisha ya mwanadamu juu ya maslahi ya kiuchumi na kisiasa.

- Kukata uhusiano na mashirika ya uhalifu na mafia ya dawa.

Katika historia ya Waislamu, hospitali zilijengwa ili kuwahudumia watu bure, ziliendeshwa kwa ufanisi mkubwa, na kufadhiliwa na hazina ya umma, sio kutoka mifukoni mwa watu. Huduma ya afya ilikuwa sehemu ya jukumu la serikali, sio hisani wala biashara.

Kinachotokea leo nchini Sudan cha kuenea kwa magonjwa ya milipuko, na kutokuwepo kwa serikali kwenye eneo la tukio, ni onyo la hatari ambalo haliwezi kupuuzwa. Kinachohitajika sio tu kutoa Panadol, lakini kuanzisha serikali halisi ya ustawi inayojali maisha ya mwanadamu, na kushughulikia mizizi ya mgogoro, sio dalili zake, nchi inayotambua thamani ya mwanadamu na maisha yake na kusudi aliloumbwa nalo, ambalo ni kumwabudu Mungu pekee. Na dola ya Kiislamu ndiyo pekee inayoweza kushughulikia masuala ya huduma ya afya kupitia mfumo wa afya ambao hauwezi kutekelezwa isipokuwa chini ya dola ya pili ya ukhalifa iliyoongoka kwa misingi ya unabii, iliyo karibu na kibali cha Mungu.

﴿Enyi mlio amini! Muitikieni Mwenyezi Mungu na Mtume anapo kuamrisheni jambo la kukupeni uhai.﴾

Imeandikwa kwa ajili ya redio ya Ofisi Kuu ya Habari ya Hizb ut-Tahrir

Hatem Al-Attar - Jimbo la Misri

Heshima ya Urafiki na Abu Osama, Ahmad Bakr (Hazim) Mwenyezi Mungu Amrehemu

Heshima ya Urafiki na Abu Osama, Ahmad Bakr (Hazim) Mwenyezi Mungu Amrehemu

Asubuhi ya tarehe ishirini na mbili ya Rabi' al-Awwal 1447 Hijria, sawa na tarehe kumi na nne ya Septemba 2025, na akiwa na umri wa miaka themanini na saba, Ahmad Bakr (Hazim), kutoka kizazi cha kwanza katika chama cha Ukombozi, alihamia kwa Bwana wake. Alibeba da'wa kwa miaka mingi na akavumilia gerezani kwa muda mrefu na mateso makali, lakini hakulegea, hakudhoofika, hakubadilika, wala hakubadilisha kwa fadhila na msaada wa Mungu.

Alitumia miaka mingi nchini Syria katika miaka ya themanini wakati wa utawala wa Hayati Hafez akijificha hadi alipokamatwa na kundi la vijana wa chama cha Ukombozi na ujasusi wa anga mwaka 1991, kukutana na aina kali zaidi za mateso chini ya usimamizi wa wahalifu Ali Mamlouk na Jamil Hassan, ambapo aliniambia mtu ambaye aliingia chumba cha mahojiano baada ya raundi ya mahojiano na Abu Osama na baadhi ya wenzake kwamba alishuhudia vipande vya nyama vilivyotawanyika na damu kwenye kuta za chumba cha mahojiano.

Baada ya zaidi ya mwaka mmoja katika seli za tawi la ujasusi wa anga huko Mezzeh, alihamishiwa na wenzake wengine kwenda gereza la Sednaya ili ahukumiwe miaka kumi baadaye, ambapo alitumia miaka saba akisubiri kwa uvumilivu, kisha Mungu akamjalia na nafuu.

Baada ya kutoka gerezani, aliendelea kubeba da'wa moja kwa moja na aliendelea hadi kukamatwa kwa vijana wa chama kulipoanza, ambayo ilijumuisha mamia nchini Syria katikati ya mwezi wa 12 mwaka 1999, ambapo nyumba yake huko Beirut ilivamiwa na alitekwa nyara ili kuhamishiwa kwenye tawi la ujasusi wa anga katika uwanja wa ndege wa Mezzeh, kuanza awamu mpya ya mateso ya kutisha. Na alikuwa, licha ya uzee wake, kwa msaada wa Mungu, mvumilivu, imara, akitarajia malipo.

Baada ya karibu mwaka mmoja, alihamia gereza la Sednaya tena, ili kuhukumiwa katika mahakama ya usalama wa serikali, na baadaye akahukumiwa kifungo cha miaka kumi, ambapo Mungu alimwandikia kutumia karibu miaka minane, kisha Mungu akamjalia na nafuu.

Nilitumia mwaka mzima naye mwaka 2001 katika gereza la Sednaya, lakini nilikuwa karibu naye kabisa katika jengo la tano (A) upande wa kushoto wa ghorofa ya tatu, nilikuwa nikimwita mjomba mpendwa.

Tulikuwa tukila pamoja, tukilala karibu, na tukisoma utamaduni na mawazo. Kutoka kwake tulipata utamaduni, na kutoka kwake tulijifunza uvumilivu na uthabiti.

Alikuwa mkarimu, anawapenda watu, anawajali vijana, akiwapanda ujasiri katika ushindi na ukamilishaji wa ahadi ya Mungu.

Alikuwa mhafidhina wa Kitabu cha Mungu na alikuwa akikisoma kila siku na usiku, na alikuwa akisimama usiku mwingi, na ulipokaribia alfajiri, alikuwa akinisukuma ili kuniamshe kwa ajili ya sala ya Qiyaam, kisha kwa sala ya Alfajiri.

Nilitoka gerezani kisha nikarudi kwake mwaka 2004, na tulihamishwa kwenda gereza la Sednaya tena mwanzoni mwa 2005, ili kukutana tena na wale ambao walikuwa wamebakia gerezani tulipokuwa tukitoka kwa mara ya kwanza mwishoni mwa 2001, na miongoni mwao alikuwa mjomba mpendwa Abu Osama Ahmad Bakr (Hazim), Mwenyezi Mungu amrehemu.

Tulikuwa tukitembea kwa muda mrefu mbele ya majengo ili kusahau naye kuta za gereza, baa za chuma, na kutengana na familia na wapendwa, vipi sivyo yeye ambaye alitumia miaka mingi gerezani na alipata aliyopata!

Licha ya ukaribu wangu naye na urafiki wangu naye kwa muda mrefu, sikumuona akilalamika au kulalamika kamwe, kana kwamba hakuwa gerezani, lakini alikuwa akiruka nje ya kuta za gereza; akiruka na Kurani ambayo anaisoma wakati mwingi, akiruka na mabawa ya ujasiri katika ahadi ya Mungu na habari njema za Mtume ﷺ za ushindi na uwezeshaji.

Tulikuwa katika hali ngumu zaidi na kali zaidi, tukitazamia siku ya ushindi mkuu, siku ambayo habari njema za Mtume wetu ﷺ zitatimia «Kisha utakuwa Ukhalifa kwa njia ya Utume». Tulikuwa tunatamani kukutana chini ya kivuli cha Ukhalifa na bendera ya adhabu ikipunga. Lakini Mungu aliamua uhame kutoka nyumba ya shida kwenda nyumba ya milele na kubaki.

Tunamuomba Mungu akuweke katika Pepo ya Juu na hatumsafishi mtu yeyote kwa Mungu.

Mjomba wetu mpendwa, Abu Osama:

Tunamuomba Mungu akufunike kwa rehema Zake pana, akukalishe katika bustani Zake pana, na akuweke pamoja na waaminifu na mashahidi, na akulipe kwa mateso na adhabu uliyopata, daraja za juu katika Pepo, na tunamuomba Mwenyezi Mungu atukutanishe nawe kwenye birika pamoja na Mtume wetu ﷺ na katika makao ya rehema Zake.

Faraja yetu ni kwamba unafika kwa Mwenye kurehemu zaidi ya wote wenye kurehemu, na hatusemi isipokuwa kile kinachompendeza Mungu, Hakika sisi ni wa Mungu na kwake tutarejea.

Imeandikwa kwa ajili ya redio ya Ofisi Kuu ya Habari ya Hizb ut-Tahrir

Abu Sutaif Jiju