كيف تصون قيم الإسلام والخلافة الأمومة
October 22, 2018

كيف تصون قيم الإسلام والخلافة الأمومة

كيف تصون قيم الإسلام والخلافة الأمومة


(مترجم)


• رفع الإسلام من مكانة الأمومة، ومنحها مكانة عالية في المجتمع، ونسب قيمة كبيرة لدور النساء كربات بيوت، وكمقدمات للرعاية الأولية ومربيات للأطفال. نصت العديد من النصوص الإسلامية على الأجر الكبير للزواج وإنجاب العديد من الأطفال، ووصفت المعاملة التفضيلية التي تستحقها الأمهات من أطفالهن. قال الله تعالى: ﴿وَوَصَّيْنَا الْإِنسَانَ بِوَالِدَيْهِ حَمَلَتْهُ أُمُّهُ وَهْنًا عَلَى وَهْنٍ وَفِصَالُهُ فِي عَامَيْنِ أَنِ اشْكُرْ لِي وَلِوَالِدَيْكَ إِلَيَّ الْمَصِيرُ﴾ [لقمان: 14]. جَاءَ رَجُلٌ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ r، فَقَالَ: مَنْ أَحَقُّ النَّاسِ بِحُسْنِ صَحَابَتِي؟ قَالَ: «أُمُّكَ»، قَالَ: ثُمَّ مَنْ؟ قَالَ: «ثُمَّ أُمُّكَ»، قَالَ: ثُمَّ مَنْ؟ قَالَ: «ثُمَّ أُمُّكَ»، قَالَ: ثُمَّ مَنْ؟ قَالَ: «ثُمَّ أَبُوكَ» (رواه البخاري ومسلم)، ويقول رسول الله r «تَزَوَّجُوا الْوَدُودَ الْوَلُودَ فَإِنِّي مُكَاثِرٌ بِكُمُ الأُمَمَ» (رواه أبو داود)


• إن رؤية الإسلام لمكانة الأمومة العالية وأهميتها يعاد فرضها من خلال وصف أدوار وواجبات وحقوق محددة للرجال والنساء في الحياة الأسرية. وهو يعرف الدور الأساسي للنساء كربات بيوت وراعيات للأطفال، ودور الرجال كأولياء ومعيلين للأسرة. وهذا الدور الأساسي للمرأة لا يلغي حقها في العمل إذا رغبت في ذلك. بل إنه يوفر للنساء امتياز النفقة - الذي يوفره دائما زوجها أو أقاربها الذكور الذين هم ملزمون بالمحافظة على النساء من أفراد أسرهم ماليا، مما يرفع عن كاهلهن عبء السعي لكسب عيشهن. يقول الله تعالى: ﴿الرِّجَالُ قَوَّامُونَ عَلَى النِّسَاء بِمَا فَضَّلَ اللّهُ بَعْضَهُمْ عَلَى بَعْضٍ وَبِمَا أَنفَقُواْ مِنْ أَمْوَالِهِمْ﴾ [النساء: 34]، ويقول r: «كُلُّكُمْ رَاعٍ وَكُلُّكُمْ مَسْئُولٌ عَنْ رَعِيَّتِهِ، وَالْأَمِيرُ رَاعٍ، وَالرَّجُلُ رَاعٍ عَلَى أَهْلِ بَيْتِهِ، وَالْمَرْأَةُ رَاعِيَةٌ عَلَى بَيْتِ زَوْجِهَا وَوَلَدِهِ...» (رواه البخاري ومسلم)، ويقول سبحانه وتعالى: ﴿وَعلَى الْمَوْلُودِ لَهُ رِزْقُهُنَّ وَكِسْوَتُهُنَّ﴾ [البقرة: 233]


• الخلافة على منهاج النبوة ستحمي الأدوار المحددة في الإسلام لكل من الرجال والنساء في الحياة الأسرية، وستعزز من الدور المهم للنساء كزوجات وأمهات. وسيشمل ذلك ضمان توفير الأمور المالية للنساء بحيث لا يتعرضن للضغوط لكسب لقمة العيش وتهديد واجباتهن المهمة تجاه أطفالهن وأسرهن. على سبيل المثال، إذا لم يكن لدى المرأة أي أقارب ذكور لدعمها، ففي ظل الإسلام، الدولة ملزمة بإعالتها. ولذلك فإن الأحكام الإسلامية المطبقة في ظل الخلافة تدعم الأمهات في أداء واجباتهن الحيوية المتمثلة في رعاية أطفالهن وتربيتهن ورعاية منازلهن. كما أنها تضمن الأمن المالي للمرأة وتضمن عدم التخلي عنها أبدا لإعالة نفسها وأطفالها.


• يقول r: «مَنْ تَرَكَ مَالاً فَلأِهْلِهِ وَمَنْ تَرَكَ دَيْنًا أَوْ ضَيَاعًا فَإِلَيَّ وَعَلَيَّ» (رواه مسلم)


"الأصل في المرأة أنها أم وربة بيت". المادة 112، مشروع دستور حزب التحرير لدولة الخلافة


"قوامة الزوج على الزوجة قوامة رعاية، لا قوامة حكم. وقد فرضت عليها الطاعة، وفرض عليه نفقتها حسب المعروف لمثلها". المادة 120، مشروع دستور حزب التحرير لدولة الخلافة


"تضمن الدولة من لا مال عنده ولا عمل له، ولا يوجد من تجب عليه نفقته، وتتولى إيواء العجزة وذوي العاهات". المادة 156، مشروع دستور حزب التحرير لدولة الخلافة


عمر بن الخطاب، الخليفة الثاني في الإسلام قدم أول نظام استحقاقات للطفل في العالم، وتوفير بدل للوالدين لمساعدتهم في الرعاية المالية لأطفالهم.


• امتياز نفقة المرأة تم الحفاظ عليه بشكل صارم في ظل الحكم الإسلامي.


جَاءَتْ هِنْدُ بِنْتُ عُتْبَةَ فَقَالَتْ: يَا رَسُولَ اللَّهِ، إِنَّ أَبَا سُفْيَانَ رَجُلٌ مِسِّيكٌ، فَهَلْ عَلَىَّ حَرَجٌ أَنْ أُطْعِمَ مِنَ الَّذِي لَهُ عِيَالَنَا قَالَ: «لاَ إِلاَّ بِالْمَعْرُوفِ».


كتابات من كتب الأحكام للعلماء المسلمين خلال الخلافة العباسية، على سبيل المثال من القرن التاسع، الفقيه الحنفي العراقي الخصّاف، يصف كيف تقدم النساء شكاوى إلى القضاة ضد الأزواج الذين لم يقدموا لهن ما يكفي من المال، أو الذين ذهبوا في رحلة لعدة أشهر ولم يتركوا لهم إعالة كافية. ويطلبون من القاضي تعيين كفيل يكون مسؤولا عن دفع النفقة. وإذا اختفى أزواجهن، فقد يذهبن إلى القاضي ويطلبن منه تعيين وكيل لإدارة أملاك الزوج ودفع النفقة.


وتبين السجلات القضائية من الخلافة العثمانية أيضا أن الرجال ملزمون قانونا بحفظ زوجاتهم وأطفالهم ماليا. وإذا رفضوا ذلك، يمكن للزوجة أن ترفع شكوى إلى المحكمة ويقوم القاضي بإنفاذ الدفع. ويشمل ذلك إتاحة أي من ممتلكات الزوج لهم لتوفير مستوى المعيشة الذي اعتادوا عليه. ويمكن للزوجات المهجورات المطالبة ببدل معيشة لهن ولأطفالهن من أي جزء من ثروة أزواجهن أو ممتلكاتهم. ويمكنهن أيضا أن يطلبن من المحكمة أن تأمر بإصدار قرض باسم زوجها، تكون الزوجة مدعومة منه، وأن يكون مسؤولا عنه. وهذا مثال على إحدى هذه الحالات من السجلات القضائية لمدينة قيصري زمن الخلافة العثمانية:


"سينيت آنا بنت الشيخ محمد أفندي ترفع دعوى: أنا زوجة عبد الفتاح بن عبد القادر من غولوك ماهال (حي)، والذي كان غائبا لفترة طويلة. أريد بدل معيشي. طلب من سينيت آنا أن تقسم يمينا أن زوجها لم يخصص لها شيئا. ثم حصلت على خمسة عشر آقجة يوميا، وإذن للحصول على قرض" (سجل قيصري 1034ه)


• تم تعزيز رؤية الإسلام للاحترام الكبير الذي تستحقه الأمومة وأهميتها في الحياة الأسرية والمجتمع في ظل الحكم الإسلامي، وتشكيل عقلية رعايا الدولة تجاه هذا الدور الحيوي للمرأة. واستمرت هذه الأمهات التي لا مثيل لهن بالتنعم في ظل الإسلام طوال تاريخ الخلافة. في الخلافة العثمانية على سبيل المثال، عززت الأمومة وضع المرأة داخل المجتمع وتم تبجيل الأمهات ومعاملتهن بعناية فائقة من قبل أطفالهن. وفي المقابل، قامت الأمهات بتعليم أطفالهن بحب وعاطفة هائلة.


قال عبد الله بن عباس رضي الله عنهما: "لا أعرف عمل آخر يقرب العبد إلى الله أفضل من حسن معاملة الأم واحترامها".


وروي أن عبد الله بن عمر رضي الله عنهما رأى مرة رجلا يمنيا يطوف حول الكعبة حاملا أمه على ظهره. قال الرجل لعبد الله بن عمر رضي الله عنه: "أَحْمِلُ أُمِّي وَهِيَ الْحَمَّالَهْ، تُرْضِعُنِي الدِّرَّةَ وَالْعُلَالَهْ، هَلْ يُجْزَيَنَّ وَالِدٌ فِعَالَهْ؟" فَقَالَ لَهُ عُمَرُ رَضِيَ اللهُ عَنْهُ: "لَا وَلَا طَلْقَةً".


زين العابدين، أحد العلماء المشهورين سئل، "أنت الشخص الأكثر رعاية لأمه، ولكننا لم نرك أبدا تتناول الطعام معها من طبق واحد"، أجاب: "أخشى أن تأخذ يدي الطعام الذي رأت عيناها في الطبق، وبعد ذلك أكون عاصياً لها".


"سمة جميلة في شخصية الأتراك هو تبجيلهم واحترامهم لسبب وجودهم... الأم هي المستشار الحكيم؛ فهي تستشار، يعهد إليها، يستمع إليها باحترام وإذعان، مكرمة لآخر عمرها وتذكر بالمودة والرحمة والندم بعد موتها". اقتباس من "مدينة السلطان والأخلاق المحلية للأتراك عام 1836" من قبل جوليا باردو، شاعرة بريطانية، مؤرخة، ورحالة.


• إن نظام التعليم ووسائط الإعلام في الخلافة، فضلا عن البيئة الإسلامية العامة في المجتمع، سيساعد الأمهات المسلمات على تحمل مسؤوليتهن الجسيمة في تربية أطفالهن ليصبحوا شخصيات إسلامية قوية، مكرسين لخدمة الله سبحانه وتعالى، ومن ثم رعايا مستقيمين في الدولة يكونون مصدرا للخير لمجتمعاتهم.


ولذلك فإن الإسلام لديه رؤية لا مثيل لها لأهمية الأمومة، مصحوب بمجموعة من القوانين والواجبات المقررة على الرجل والمرأة لضمان حمايتها ودعمها. في ظل الحكم الإسلامي، غرس هذا داخل النساء شعورا كبيرا من قيمة الذات من واجباتهن المهمة كربات بيوت وراعيات لأطفالهن، والتي قاموا بها بأقصى قدر من الجدية والرعاية. وتنشئ الأحكام الشرعية أيضا وحدات أسرية قوية وموحدة. ومن ثم فإن الخلافة هي وحدها التي تطبق الإسلام بشكل شامل من شأنه أن يعود بالمكانة العظيمة التي تستحقها الأمومة داخل المجتمع، وتكفل حقوق الأطفال وتنشئتهم بفعالية، وتحمي حرمة الحياة الأسرية وانسجامها.


كتبته للمكتب الإعلامي المركزي لحزب التحرير
د. نسرين نواز
مديرة القسم النسائي في المكتب الإعلامي المركزي لحزب التحرير

More from null

Ukosefu wa Wajibu wa Serikali katika Kukabiliana na Janga la Kiafya Homa ya Dengue na Malaria

Ukosefu wa Wajibu wa Serikali katika Kukabiliana na Janga la Kiafya

Homa ya Dengue na Malaria

Katika mazingira ya kuenea kwa kasi kwa homa ya dengue na malaria nchini Sudan, vipengele vya mgogoro mkubwa wa kiafya vinafichuliwa, ikifichua ukosefu wa jukumu madhubuti la Wizara ya Afya na kushindwa kwa serikali kukabiliana na janga linaloangamiza maisha siku baada ya siku. Licha ya maendeleo ya kisayansi na teknolojia katika sayansi ya magonjwa, ukweli unafunuliwa na ufisadi unaonekana.

Ukosefu wa Mpango Wazi:

Licha ya idadi ya maambukizo kuzidi maelfu, na vifo vingi vikiripotiwa kulingana na baadhi ya vyanzo vya habari, Wizara ya Afya haijatangaza mpango wazi wa kupambana na janga hili. Ukosefu wa uratibu kati ya idara za afya unaonekana, na ukosefu wa maono ya utabiri katika kushughulikia migogoro ya magonjwa ya milipuko.

Kuanguka kwa Minyororo ya Ugavi wa Matibabu

Hata dawa rahisi kama "Panadol" zimekuwa nadra katika baadhi ya maeneo, ambayo inaonyesha kuanguka kwa minyororo ya ugavi, na ukosefu wa udhibiti wa usambazaji wa dawa, wakati mtu anahitaji vifaa rahisi zaidi vya kutuliza maumivu na msaada.

Ukosefu wa Uhamasishaji wa Jamii

Hakuna kampeni madhubuti za vyombo vya habari za kuelimisha watu kuhusu njia za kujikinga na mbu, au kutambua dalili za ugonjwa, ambayo huongeza kuenea kwa maambukizi, na kudhoofisha uwezo wa jamii kujilinda.

Udhaifu wa Miundombinu ya Afya

Hospitali zinakabiliwa na uhaba mkubwa wa wafanyakazi wa matibabu na vifaa, na hata zana za msingi za uchunguzi, ambayo hufanya mwitikio wa janga hili kuwa wa polepole na wa nasibu, na kuhatarisha maisha ya maelfu.

Nchi Nyingine Zilishughulikiaje Magonjwa ya Milipuko?

 Brazili:

- Ilizindua kampeni za kunyunyizia dawa za ardhini na angani kwa kutumia dawa za kisasa za kuua wadudu.

- Ilisambaza vyandarua, na kuwezesha kampeni za uhamasishaji wa jamii.

- Ilitoa dawa haraka katika maeneo yaliyoathirika.

Bangladesh:

- Ilianzisha vituo vya dharura vya muda katika mitaa ya watu maskini.

- Ilitoa nambari za simu za dharura za kuripoti, na timu za mwitikio za simu.

Ufaransa:

- Iliwezesha mifumo ya onyo la mapema.

- Iliongeza udhibiti wa mbu wanaoeneza ugonjwa, na kuanza kampeni za uhamasishaji za ndani.

Afya ni Mojawapo ya Wajibu Muhimu na Jukumu la Serikali ni Kamili

Bado Sudan inakosa taratibu madhubuti za kugundua na kuripoti, ambayo hufanya idadi halisi kuwa kubwa zaidi kuliko ilivyotangazwa, na kuongeza ugumu wa mgogoro. Mgogoro wa sasa wa kiafya ni matokeo ya moja kwa moja ya ukosefu wa jukumu madhubuti la serikali katika huduma ya afya ambayo inaweka maisha ya binadamu mbele ya vipaumbele vyake, nchi inayotekeleza Uislamu na kutekeleza msemo wa Omar bin Al-Khattab, Mungu amridhie "Lau punda angejikwaa nchini Iraq, Mungu angeniuliza kuhusu hilo Siku ya Kiyama."

Suluhisho Zinazopendekezwa

- Kuanzisha mfumo wa afya ambao unamwogopa Mungu kwanza katika maisha ya mwanadamu na unaofanya kazi, ambao hauko chini ya upendeleo au ufisadi.

- Kutoa huduma ya afya ya bure kama haki ya msingi kwa raia wote. Na kufuta leseni za hospitali za kibinafsi na kuzuia uwekezaji katika uwanja wa matibabu.

- Kuwezesha jukumu la kuzuia kabla ya matibabu, kupitia kampeni za uhamasishaji na kupambana na mbu.

- Kurekebisha Wizara ya Afya ili iwe na jukumu la maisha ya watu, sio tu chombo cha utawala.

- Kupitisha mfumo wa kisiasa ambao unaweka maisha ya mwanadamu juu ya maslahi ya kiuchumi na kisiasa.

- Kukata uhusiano na mashirika ya uhalifu na mafia ya dawa.

Katika historia ya Waislamu, hospitali zilijengwa ili kuwahudumia watu bure, ziliendeshwa kwa ufanisi mkubwa, na kufadhiliwa na hazina ya umma, sio kutoka mifukoni mwa watu. Huduma ya afya ilikuwa sehemu ya jukumu la serikali, sio hisani wala biashara.

Kinachotokea leo nchini Sudan cha kuenea kwa magonjwa ya milipuko, na kutokuwepo kwa serikali kwenye eneo la tukio, ni onyo la hatari ambalo haliwezi kupuuzwa. Kinachohitajika sio tu kutoa Panadol, lakini kuanzisha serikali halisi ya ustawi inayojali maisha ya mwanadamu, na kushughulikia mizizi ya mgogoro, sio dalili zake, nchi inayotambua thamani ya mwanadamu na maisha yake na kusudi aliloumbwa nalo, ambalo ni kumwabudu Mungu pekee. Na dola ya Kiislamu ndiyo pekee inayoweza kushughulikia masuala ya huduma ya afya kupitia mfumo wa afya ambao hauwezi kutekelezwa isipokuwa chini ya dola ya pili ya ukhalifa iliyoongoka kwa misingi ya unabii, iliyo karibu na kibali cha Mungu.

﴿Enyi mlio amini! Muitikieni Mwenyezi Mungu na Mtume anapo kuamrisheni jambo la kukupeni uhai.﴾

Imeandikwa kwa ajili ya redio ya Ofisi Kuu ya Habari ya Hizb ut-Tahrir

Hatem Al-Attar - Jimbo la Misri

Heshima ya Urafiki na Abu Osama, Ahmad Bakr (Hazim) Mwenyezi Mungu Amrehemu

Heshima ya Urafiki na Abu Osama, Ahmad Bakr (Hazim) Mwenyezi Mungu Amrehemu

Asubuhi ya tarehe ishirini na mbili ya Rabi' al-Awwal 1447 Hijria, sawa na tarehe kumi na nne ya Septemba 2025, na akiwa na umri wa miaka themanini na saba, Ahmad Bakr (Hazim), kutoka kizazi cha kwanza katika chama cha Ukombozi, alihamia kwa Bwana wake. Alibeba da'wa kwa miaka mingi na akavumilia gerezani kwa muda mrefu na mateso makali, lakini hakulegea, hakudhoofika, hakubadilika, wala hakubadilisha kwa fadhila na msaada wa Mungu.

Alitumia miaka mingi nchini Syria katika miaka ya themanini wakati wa utawala wa Hayati Hafez akijificha hadi alipokamatwa na kundi la vijana wa chama cha Ukombozi na ujasusi wa anga mwaka 1991, kukutana na aina kali zaidi za mateso chini ya usimamizi wa wahalifu Ali Mamlouk na Jamil Hassan, ambapo aliniambia mtu ambaye aliingia chumba cha mahojiano baada ya raundi ya mahojiano na Abu Osama na baadhi ya wenzake kwamba alishuhudia vipande vya nyama vilivyotawanyika na damu kwenye kuta za chumba cha mahojiano.

Baada ya zaidi ya mwaka mmoja katika seli za tawi la ujasusi wa anga huko Mezzeh, alihamishiwa na wenzake wengine kwenda gereza la Sednaya ili ahukumiwe miaka kumi baadaye, ambapo alitumia miaka saba akisubiri kwa uvumilivu, kisha Mungu akamjalia na nafuu.

Baada ya kutoka gerezani, aliendelea kubeba da'wa moja kwa moja na aliendelea hadi kukamatwa kwa vijana wa chama kulipoanza, ambayo ilijumuisha mamia nchini Syria katikati ya mwezi wa 12 mwaka 1999, ambapo nyumba yake huko Beirut ilivamiwa na alitekwa nyara ili kuhamishiwa kwenye tawi la ujasusi wa anga katika uwanja wa ndege wa Mezzeh, kuanza awamu mpya ya mateso ya kutisha. Na alikuwa, licha ya uzee wake, kwa msaada wa Mungu, mvumilivu, imara, akitarajia malipo.

Baada ya karibu mwaka mmoja, alihamia gereza la Sednaya tena, ili kuhukumiwa katika mahakama ya usalama wa serikali, na baadaye akahukumiwa kifungo cha miaka kumi, ambapo Mungu alimwandikia kutumia karibu miaka minane, kisha Mungu akamjalia na nafuu.

Nilitumia mwaka mzima naye mwaka 2001 katika gereza la Sednaya, lakini nilikuwa karibu naye kabisa katika jengo la tano (A) upande wa kushoto wa ghorofa ya tatu, nilikuwa nikimwita mjomba mpendwa.

Tulikuwa tukila pamoja, tukilala karibu, na tukisoma utamaduni na mawazo. Kutoka kwake tulipata utamaduni, na kutoka kwake tulijifunza uvumilivu na uthabiti.

Alikuwa mkarimu, anawapenda watu, anawajali vijana, akiwapanda ujasiri katika ushindi na ukamilishaji wa ahadi ya Mungu.

Alikuwa mhafidhina wa Kitabu cha Mungu na alikuwa akikisoma kila siku na usiku, na alikuwa akisimama usiku mwingi, na ulipokaribia alfajiri, alikuwa akinisukuma ili kuniamshe kwa ajili ya sala ya Qiyaam, kisha kwa sala ya Alfajiri.

Nilitoka gerezani kisha nikarudi kwake mwaka 2004, na tulihamishwa kwenda gereza la Sednaya tena mwanzoni mwa 2005, ili kukutana tena na wale ambao walikuwa wamebakia gerezani tulipokuwa tukitoka kwa mara ya kwanza mwishoni mwa 2001, na miongoni mwao alikuwa mjomba mpendwa Abu Osama Ahmad Bakr (Hazim), Mwenyezi Mungu amrehemu.

Tulikuwa tukitembea kwa muda mrefu mbele ya majengo ili kusahau naye kuta za gereza, baa za chuma, na kutengana na familia na wapendwa, vipi sivyo yeye ambaye alitumia miaka mingi gerezani na alipata aliyopata!

Licha ya ukaribu wangu naye na urafiki wangu naye kwa muda mrefu, sikumuona akilalamika au kulalamika kamwe, kana kwamba hakuwa gerezani, lakini alikuwa akiruka nje ya kuta za gereza; akiruka na Kurani ambayo anaisoma wakati mwingi, akiruka na mabawa ya ujasiri katika ahadi ya Mungu na habari njema za Mtume ﷺ za ushindi na uwezeshaji.

Tulikuwa katika hali ngumu zaidi na kali zaidi, tukitazamia siku ya ushindi mkuu, siku ambayo habari njema za Mtume wetu ﷺ zitatimia «Kisha utakuwa Ukhalifa kwa njia ya Utume». Tulikuwa tunatamani kukutana chini ya kivuli cha Ukhalifa na bendera ya adhabu ikipunga. Lakini Mungu aliamua uhame kutoka nyumba ya shida kwenda nyumba ya milele na kubaki.

Tunamuomba Mungu akuweke katika Pepo ya Juu na hatumsafishi mtu yeyote kwa Mungu.

Mjomba wetu mpendwa, Abu Osama:

Tunamuomba Mungu akufunike kwa rehema Zake pana, akukalishe katika bustani Zake pana, na akuweke pamoja na waaminifu na mashahidi, na akulipe kwa mateso na adhabu uliyopata, daraja za juu katika Pepo, na tunamuomba Mwenyezi Mungu atukutanishe nawe kwenye birika pamoja na Mtume wetu ﷺ na katika makao ya rehema Zake.

Faraja yetu ni kwamba unafika kwa Mwenye kurehemu zaidi ya wote wenye kurehemu, na hatusemi isipokuwa kile kinachompendeza Mungu, Hakika sisi ni wa Mungu na kwake tutarejea.

Imeandikwa kwa ajili ya redio ya Ofisi Kuu ya Habari ya Hizb ut-Tahrir

Abu Sutaif Jiju