قبس من أنوار الهجرة النبوية
November 15, 2015

قبس من أنوار الهجرة النبوية

قبس من أنوار الهجرة النبوية


لم تكن الهجرة النبوية من مكة إلى المدينة فرارا بالدين من العنت والأذى الذي لقيه المصطفى ﷺ وصحبه من مجرمي قريش كما يحلو للبعض أن يصوّرها، ولا كذلك انتقالاً بالدعوة من مكان إلى آخر أكثر خصوبة وإثمار، وإنما كان طور جديد من حياة الرسالة المحمدية انقضى بمقتضاه دور الكتلة والحزب ليبتدئ به دور الدولة والسلطة وما تعنيه من تنزيل عملي للأحكام والمعالجات وما تتطلبه من قوة وسطوة وإعلان للحرب والسلم وعقد للمعاهدات والهدن وصون للدماء والأعراض وسد للثغور ورعاية للشؤون.


ولكي يلمس هذا التحول ويتجلّى للناظر حقيقة العهد الجديد - أي قيام الدولة - لا بد من استقراء السيرة النبوية باستنارة، وسبر أغوار ما سبق الهجرة وما أعقبها ليوضع الحدث في إطاره، فينجلي بما لا خلاف عليه أن المحطة الأبرز قبيل الهجرة كانت بيعة العقبة الثانية أو البيعة الكبرى والمسماة شهرة بيعة الحرب والتي أبرمها رسول الله ﷺ مع بضعة وسبعين من أهل يثرب، حيث كان البند الأبرز في هذه البيعة النصرة التامة وبذل الأنفس والنفائس فداء لمحمد ولدين محمد ﷺ، وقد أطنب المحدثون ورواة السيرة في نقل هذه الأخبار وسرد تفاصيل المناقشات والمداولات.


والقبس الساطع الذي أود الوقوف عنده، هو أحد بنود هذه البيعة، بيعة الحرب، والمتمثل في "السمع والطاعة" والذي قد يغفله بعض الدعاة ولا ينتبهون إلى بريقه، فقد جاء في البخاري حدثنا إسماعيل حدثني مالك عن يحيى بن سعيد، قال أخبرني عبادة بن الوليد أخبرني أبي عن عبادة بن الصامت قال: «بايعنا رسول الله ﷺ على السمع والطاعة في المنشط والمكره، وأن لا ننازع الأمر أهله، وأن نقوم - أو أن نقول - بالحق حيثما كنا لا نخاف في الله لومة لائم». وروى البيهقي من طريق عبد الله بن عثمان قال عبادة بن الصامت - وهو أحد النقباء الاثنى عشر «بايعنا رسول الله ﷺ على السمع والطاعة في النشاط والكسل...». وعند أحمد بإسناد حسن وصححه الحاكم وابن حبان عن جابر بن عبد الله قال: فرحل إليه منّا سبعون رجلا فواعدناه بيعة العقبة، فقلنا علام نبايعك قال: «على السمع والطاعة في النشاط والكسل وعلى النفقة في العسر واليسر، وعلى الأمر بالمعروف والنهي عن المنكر، وعلى أن تنصروني إذا قدمت عليكم يثرب، فتمنعوني ممّا تمنعون منه أنفسكم وأزواجكم وأبناءكم ولكم الجنة».


السمع والطاعة كان البند الأول في بيعة النصرة، وتأكيد المصطفى ﷺ على ذلك بوضعه برأس القائمة له من دلالات الأهمية والجسامة ما يستوجب التوقف والتدبر، فرسول الله ﷺ وهو يعرض نفسه على القبائل كان يتحرى وجود المنعة والحماية، أي توفر القدرة والقوة لاحتضان دين يراد أن تكون له الكلمة العليا في العالم، فالله قد ابتعث محمداً ﷺ ليكون دينه المهيمن على كل الأديان ﴿وَأَنْزَلْنَا إِلَيْكَ الْكِتَابَ بِالْحَقِّ مُصَدِّقًا لِمَا بَيْنَ يَدَيْهِ مِنَ الْكِتَابِ وَمُهَيْمِنًا عَلَيْهِ﴾ والأمر الفصل في دين لا إله إلا الله، لله وحده ولذلك لم يكن لرسول الله بحال من الأحوال أن يقبل بإملاءات أو شروط، وعلى ذلك رأينا رفض شرط بني عامر بن صعصعة عندما عرضوا النصرة ببقاء الأمر فيهم بعد النبي ﷺ الذي أجابهم بحسم «الأمر لله يضعه حيث يشاء»، وكذلك رفض عرض بني شيبان بن ثعلبة؛ فقد قبلوا الإسلام والنصرة ولكن فيما دون مُلك فارس، أي أنهم تعهدوا بحماية النبي ﷺ ونصر دينه بمحاربة العرب أجمعين ولكن إن اعترض كسرى فلا قبل لهم بحربه، فكان رده في وضوح وثبات «ما أسأتم الرد إذ أفصحتم بالصدق وإن دين الله لن ينصره إلا من حاطه من جميع جوانبه...».


رغم أن الرسول الأكرم صلوات ربي وسلامه عليه كان في أشد الحاجة إلى من يؤويه وينصر دعوته إلا أنه دون تردد رفض النصرة المشروطة أو المنقوصة، فقد كان بإمكانه أن يقبل بعرض بني عامر فيداهنهم أو يراوغهم وبعد أن يظهر أمره ينبذ إليهم على سواء ولكن الرحمة المهداة ليس من منهجه المراوغة والمكر، كما كان بإمكانه أن يقبل بيعة بني شيبان فيكفيه تعهدهم بنصره على العرب وإلى أن يحتاج الأمر لقتال الفرس فربما يكون قد وحّد العرب تحت راية التوحيد وأصبح له من القوة ما يغنيه عن بني شيبان وعهدهم لكسرى.


وطلب النصرة من المسائل التي يعتمدها بعض المتحاملين على حزب التحرير لانتقاده والانتقاص من شأنه، حيث يعتبرون هذه الخطوة ضربا من الوهم ومطاردة للسراب! فمن هذا الذي سيعطيك النصرة ويسلّمك السلطة والحال أن كل أهل القوة والسطوة لهم توجهات وولاءات تضادّ مشروع الإسلام، وعادة ما نسمع هذا خاصة من أبناء الحقل الإسلامي، وقد أصّل الحزب المسألة وأقام الحجج والبراهين عليها من سيرة المصطفى ﷺ وهذه الأدلة الشرعية لوحدها كافية للرد وإسكات المنتقدين، ولكن سنمضي معهم أكثر للتدليل العقلي الميداني؛ فإيجاد الرأي العام وتحصيل تعبئة جماهيرية لا بد منه لضمان الاستقرار والثبات ما بعد التغيير لكنه غير كاف لانبعاث وميلاد كيان جديد، والتجارب البشرية على مر العصور أكدت أن الحاضنة الشعبية مهما كان لها من القوة فإنها لا تقوى على إحداث النقلة وإسقاط نظام وإنشاء آخر، والحسم النهائي عادة ما يتم عن طريق أهل القوة؛ عسكريين أو أمنيين أو ساسة مدعومين بسالفي الذكر، ونلاحظ في البلدان شبه المستقلة في أحيان كثيرة تنتفض الشعوب وتقدم التضحيات وتعم الفوضى ويكثر الهرج فيقابل بالتنكيل والتقتيل والاعتقال والتشريد حتى تخمد الثورة، أو يتقدم أهل القوة انتصارا لشعوبهم ليزيلوا رأس هرم السلطة ويتوّجوا هم أبطالا للمرحلة ومنقذين للبلد ثم يوكل الأمر إلى حكومات الظل سواء بالتعيين أو الانتخاب ولكن دون المس بالنظام من حيث الأساس فتجهض الثورة وتستحمر الشعوب معتقدة أنها أحدثت تغييرا.


فالعمل السياسي الذي يستهدف تغيير المجتمع ونمط عيشه لا غنى له عن أهل القوة، وهذا ما تؤكّده التجارب البشرية، وهذا ما جاء به خير البرية ونحن نلتزم هذا المنهج بحذافره تأسيا بالسنة النبوية باعتبارها طريقة واجبة الاتباع لا يحق لنا أن نتقدّمها أو نتأخّرها.


ولنعد إلى ذلك القبس "السمع والطاعة"، لنجد أن مخالفينا في موضوع طلب النصرة يعارضوننا بالقول ويناقضون أنفسهم في الفعل؛ فأغلب هذه الحركات عندما تصل إلى النقطة الفاصلة نقطة اللاعودة تصرح بأن مواصلة المشوار بالجماهير الشعبية لأجل التغيير لا يعني بما لا يدع مجالاً للشك، إلا المجازر والشلالات من الدماء وهنا يبدأ التبرير لطلب النصرة ولكن بالمعنى السقيم فيهرعون إلى السفارات الأجنبية مقدمين قرابين العرفان والولاء باعتبارهم البديل الأنسب للسلطة القائمة! فبدل البحث عمن ينصرهم بما يحملون من مشاريع وتوجهات يقدمون أنفسهم للآخر ليطبقوا مشاريعه وإملاءاته! وعليه فإن اشتراط النبي ﷺ السمع والطاعة له من الأبعاد السياسية والعقائدية ما يجعل الدعوة في منأى عن كل تأثير أو احتواء، فالهاضم لفكرته المبصر لطريقته لا يتنازل عن مبدئه قيد أنملة وهو يهدف إلى إيصال المبدأ، أي الإسلام، إلى الحكم لا وصول الحزب وأعضائه إلى الحكم بغض النظر عن الدستور والقوانين التي تطبق.


إن المتباهين اليوم بالوصول إلى السلطة من حركات ما يسمى الاعتدال حين يقفون مع أنفسهم وقفة صدق لسوف يرون أنهم لم يزيدوا الأمة إلا تعطيلا وتأخيرا لنهضتها وتحررها، وإن كل ما فعلوه هو أنهم قدموا أنفسهم لقمة سائغة للمستعمر ليكونوا هم أنصارا له طيعين يفعلون ما يؤمرون وهم يحسبون أنهم يحسنون صنعا، إن حزب التحرير رغم العراقة والانتشار وتوسع قاعدته الشعبية إلا أنه ليس ممن يبيع دينه بعرض من الدنيا؛ فنحن ننشد أنصارا يؤمنون بفكرتنا - الإسلام وما انبثق عنه - ويستميتون في الدفاع عنها وعن قادتها، فإمامنا وقائدنا للأبد سيدنا محمد ﷺ. فالنصرة يجب أن تقترن بالطاعة والاستجابة وإلا فنحن في غنى عنها، وإنا لنلمح بشائرها من أحفاد سعد بن معاذ والبراء بن معرور وأسيد بن حضير وعبادة بن الصامت وغيرهم من الأعلام السابقين الذين اقترنت أسماؤهم في تاريخ الأمة بالعزة والمجد ورضوان من الله أكبر.

كتبه للمكتب الإعلامي المركزي لحزب التحرير
طارق رافع - تونس

More from null

Ukosefu wa Wajibu wa Serikali katika Kukabiliana na Janga la Kiafya Homa ya Dengue na Malaria

Ukosefu wa Wajibu wa Serikali katika Kukabiliana na Janga la Kiafya

Homa ya Dengue na Malaria

Katika mazingira ya kuenea kwa kasi kwa homa ya dengue na malaria nchini Sudan, vipengele vya mgogoro mkubwa wa kiafya vinafichuliwa, ikifichua ukosefu wa jukumu madhubuti la Wizara ya Afya na kushindwa kwa serikali kukabiliana na janga linaloangamiza maisha siku baada ya siku. Licha ya maendeleo ya kisayansi na teknolojia katika sayansi ya magonjwa, ukweli unafunuliwa na ufisadi unaonekana.

Ukosefu wa Mpango Wazi:

Licha ya idadi ya maambukizo kuzidi maelfu, na vifo vingi vikiripotiwa kulingana na baadhi ya vyanzo vya habari, Wizara ya Afya haijatangaza mpango wazi wa kupambana na janga hili. Ukosefu wa uratibu kati ya idara za afya unaonekana, na ukosefu wa maono ya utabiri katika kushughulikia migogoro ya magonjwa ya milipuko.

Kuanguka kwa Minyororo ya Ugavi wa Matibabu

Hata dawa rahisi kama "Panadol" zimekuwa nadra katika baadhi ya maeneo, ambayo inaonyesha kuanguka kwa minyororo ya ugavi, na ukosefu wa udhibiti wa usambazaji wa dawa, wakati mtu anahitaji vifaa rahisi zaidi vya kutuliza maumivu na msaada.

Ukosefu wa Uhamasishaji wa Jamii

Hakuna kampeni madhubuti za vyombo vya habari za kuelimisha watu kuhusu njia za kujikinga na mbu, au kutambua dalili za ugonjwa, ambayo huongeza kuenea kwa maambukizi, na kudhoofisha uwezo wa jamii kujilinda.

Udhaifu wa Miundombinu ya Afya

Hospitali zinakabiliwa na uhaba mkubwa wa wafanyakazi wa matibabu na vifaa, na hata zana za msingi za uchunguzi, ambayo hufanya mwitikio wa janga hili kuwa wa polepole na wa nasibu, na kuhatarisha maisha ya maelfu.

Nchi Nyingine Zilishughulikiaje Magonjwa ya Milipuko?

 Brazili:

- Ilizindua kampeni za kunyunyizia dawa za ardhini na angani kwa kutumia dawa za kisasa za kuua wadudu.

- Ilisambaza vyandarua, na kuwezesha kampeni za uhamasishaji wa jamii.

- Ilitoa dawa haraka katika maeneo yaliyoathirika.

Bangladesh:

- Ilianzisha vituo vya dharura vya muda katika mitaa ya watu maskini.

- Ilitoa nambari za simu za dharura za kuripoti, na timu za mwitikio za simu.

Ufaransa:

- Iliwezesha mifumo ya onyo la mapema.

- Iliongeza udhibiti wa mbu wanaoeneza ugonjwa, na kuanza kampeni za uhamasishaji za ndani.

Afya ni Mojawapo ya Wajibu Muhimu na Jukumu la Serikali ni Kamili

Bado Sudan inakosa taratibu madhubuti za kugundua na kuripoti, ambayo hufanya idadi halisi kuwa kubwa zaidi kuliko ilivyotangazwa, na kuongeza ugumu wa mgogoro. Mgogoro wa sasa wa kiafya ni matokeo ya moja kwa moja ya ukosefu wa jukumu madhubuti la serikali katika huduma ya afya ambayo inaweka maisha ya binadamu mbele ya vipaumbele vyake, nchi inayotekeleza Uislamu na kutekeleza msemo wa Omar bin Al-Khattab, Mungu amridhie "Lau punda angejikwaa nchini Iraq, Mungu angeniuliza kuhusu hilo Siku ya Kiyama."

Suluhisho Zinazopendekezwa

- Kuanzisha mfumo wa afya ambao unamwogopa Mungu kwanza katika maisha ya mwanadamu na unaofanya kazi, ambao hauko chini ya upendeleo au ufisadi.

- Kutoa huduma ya afya ya bure kama haki ya msingi kwa raia wote. Na kufuta leseni za hospitali za kibinafsi na kuzuia uwekezaji katika uwanja wa matibabu.

- Kuwezesha jukumu la kuzuia kabla ya matibabu, kupitia kampeni za uhamasishaji na kupambana na mbu.

- Kurekebisha Wizara ya Afya ili iwe na jukumu la maisha ya watu, sio tu chombo cha utawala.

- Kupitisha mfumo wa kisiasa ambao unaweka maisha ya mwanadamu juu ya maslahi ya kiuchumi na kisiasa.

- Kukata uhusiano na mashirika ya uhalifu na mafia ya dawa.

Katika historia ya Waislamu, hospitali zilijengwa ili kuwahudumia watu bure, ziliendeshwa kwa ufanisi mkubwa, na kufadhiliwa na hazina ya umma, sio kutoka mifukoni mwa watu. Huduma ya afya ilikuwa sehemu ya jukumu la serikali, sio hisani wala biashara.

Kinachotokea leo nchini Sudan cha kuenea kwa magonjwa ya milipuko, na kutokuwepo kwa serikali kwenye eneo la tukio, ni onyo la hatari ambalo haliwezi kupuuzwa. Kinachohitajika sio tu kutoa Panadol, lakini kuanzisha serikali halisi ya ustawi inayojali maisha ya mwanadamu, na kushughulikia mizizi ya mgogoro, sio dalili zake, nchi inayotambua thamani ya mwanadamu na maisha yake na kusudi aliloumbwa nalo, ambalo ni kumwabudu Mungu pekee. Na dola ya Kiislamu ndiyo pekee inayoweza kushughulikia masuala ya huduma ya afya kupitia mfumo wa afya ambao hauwezi kutekelezwa isipokuwa chini ya dola ya pili ya ukhalifa iliyoongoka kwa misingi ya unabii, iliyo karibu na kibali cha Mungu.

﴿Enyi mlio amini! Muitikieni Mwenyezi Mungu na Mtume anapo kuamrisheni jambo la kukupeni uhai.﴾

Imeandikwa kwa ajili ya redio ya Ofisi Kuu ya Habari ya Hizb ut-Tahrir

Hatem Al-Attar - Jimbo la Misri

Heshima ya Urafiki na Abu Osama, Ahmad Bakr (Hazim) Mwenyezi Mungu Amrehemu

Heshima ya Urafiki na Abu Osama, Ahmad Bakr (Hazim) Mwenyezi Mungu Amrehemu

Asubuhi ya tarehe ishirini na mbili ya Rabi' al-Awwal 1447 Hijria, sawa na tarehe kumi na nne ya Septemba 2025, na akiwa na umri wa miaka themanini na saba, Ahmad Bakr (Hazim), kutoka kizazi cha kwanza katika chama cha Ukombozi, alihamia kwa Bwana wake. Alibeba da'wa kwa miaka mingi na akavumilia gerezani kwa muda mrefu na mateso makali, lakini hakulegea, hakudhoofika, hakubadilika, wala hakubadilisha kwa fadhila na msaada wa Mungu.

Alitumia miaka mingi nchini Syria katika miaka ya themanini wakati wa utawala wa Hayati Hafez akijificha hadi alipokamatwa na kundi la vijana wa chama cha Ukombozi na ujasusi wa anga mwaka 1991, kukutana na aina kali zaidi za mateso chini ya usimamizi wa wahalifu Ali Mamlouk na Jamil Hassan, ambapo aliniambia mtu ambaye aliingia chumba cha mahojiano baada ya raundi ya mahojiano na Abu Osama na baadhi ya wenzake kwamba alishuhudia vipande vya nyama vilivyotawanyika na damu kwenye kuta za chumba cha mahojiano.

Baada ya zaidi ya mwaka mmoja katika seli za tawi la ujasusi wa anga huko Mezzeh, alihamishiwa na wenzake wengine kwenda gereza la Sednaya ili ahukumiwe miaka kumi baadaye, ambapo alitumia miaka saba akisubiri kwa uvumilivu, kisha Mungu akamjalia na nafuu.

Baada ya kutoka gerezani, aliendelea kubeba da'wa moja kwa moja na aliendelea hadi kukamatwa kwa vijana wa chama kulipoanza, ambayo ilijumuisha mamia nchini Syria katikati ya mwezi wa 12 mwaka 1999, ambapo nyumba yake huko Beirut ilivamiwa na alitekwa nyara ili kuhamishiwa kwenye tawi la ujasusi wa anga katika uwanja wa ndege wa Mezzeh, kuanza awamu mpya ya mateso ya kutisha. Na alikuwa, licha ya uzee wake, kwa msaada wa Mungu, mvumilivu, imara, akitarajia malipo.

Baada ya karibu mwaka mmoja, alihamia gereza la Sednaya tena, ili kuhukumiwa katika mahakama ya usalama wa serikali, na baadaye akahukumiwa kifungo cha miaka kumi, ambapo Mungu alimwandikia kutumia karibu miaka minane, kisha Mungu akamjalia na nafuu.

Nilitumia mwaka mzima naye mwaka 2001 katika gereza la Sednaya, lakini nilikuwa karibu naye kabisa katika jengo la tano (A) upande wa kushoto wa ghorofa ya tatu, nilikuwa nikimwita mjomba mpendwa.

Tulikuwa tukila pamoja, tukilala karibu, na tukisoma utamaduni na mawazo. Kutoka kwake tulipata utamaduni, na kutoka kwake tulijifunza uvumilivu na uthabiti.

Alikuwa mkarimu, anawapenda watu, anawajali vijana, akiwapanda ujasiri katika ushindi na ukamilishaji wa ahadi ya Mungu.

Alikuwa mhafidhina wa Kitabu cha Mungu na alikuwa akikisoma kila siku na usiku, na alikuwa akisimama usiku mwingi, na ulipokaribia alfajiri, alikuwa akinisukuma ili kuniamshe kwa ajili ya sala ya Qiyaam, kisha kwa sala ya Alfajiri.

Nilitoka gerezani kisha nikarudi kwake mwaka 2004, na tulihamishwa kwenda gereza la Sednaya tena mwanzoni mwa 2005, ili kukutana tena na wale ambao walikuwa wamebakia gerezani tulipokuwa tukitoka kwa mara ya kwanza mwishoni mwa 2001, na miongoni mwao alikuwa mjomba mpendwa Abu Osama Ahmad Bakr (Hazim), Mwenyezi Mungu amrehemu.

Tulikuwa tukitembea kwa muda mrefu mbele ya majengo ili kusahau naye kuta za gereza, baa za chuma, na kutengana na familia na wapendwa, vipi sivyo yeye ambaye alitumia miaka mingi gerezani na alipata aliyopata!

Licha ya ukaribu wangu naye na urafiki wangu naye kwa muda mrefu, sikumuona akilalamika au kulalamika kamwe, kana kwamba hakuwa gerezani, lakini alikuwa akiruka nje ya kuta za gereza; akiruka na Kurani ambayo anaisoma wakati mwingi, akiruka na mabawa ya ujasiri katika ahadi ya Mungu na habari njema za Mtume ﷺ za ushindi na uwezeshaji.

Tulikuwa katika hali ngumu zaidi na kali zaidi, tukitazamia siku ya ushindi mkuu, siku ambayo habari njema za Mtume wetu ﷺ zitatimia «Kisha utakuwa Ukhalifa kwa njia ya Utume». Tulikuwa tunatamani kukutana chini ya kivuli cha Ukhalifa na bendera ya adhabu ikipunga. Lakini Mungu aliamua uhame kutoka nyumba ya shida kwenda nyumba ya milele na kubaki.

Tunamuomba Mungu akuweke katika Pepo ya Juu na hatumsafishi mtu yeyote kwa Mungu.

Mjomba wetu mpendwa, Abu Osama:

Tunamuomba Mungu akufunike kwa rehema Zake pana, akukalishe katika bustani Zake pana, na akuweke pamoja na waaminifu na mashahidi, na akulipe kwa mateso na adhabu uliyopata, daraja za juu katika Pepo, na tunamuomba Mwenyezi Mungu atukutanishe nawe kwenye birika pamoja na Mtume wetu ﷺ na katika makao ya rehema Zake.

Faraja yetu ni kwamba unafika kwa Mwenye kurehemu zaidi ya wote wenye kurehemu, na hatusemi isipokuwa kile kinachompendeza Mungu, Hakika sisi ni wa Mungu na kwake tutarejea.

Imeandikwa kwa ajili ya redio ya Ofisi Kuu ya Habari ya Hizb ut-Tahrir

Abu Sutaif Jiju