هل السعودة هي الحل لمشكلة البَطالة؟ (6 من 7) (تتمة المحور السادس: كيف تحل دولة الخلافة الراشدة هذه المشكلة)
هل السعودة هي الحل لمشكلة البَطالة؟ (6 من 7) (تتمة المحور السادس: كيف تحل دولة الخلافة الراشدة هذه المشكلة)

تشجيع وإعانة الناس على مزاولة مختلف أنواع العمل وأساليب تنمية الملك، من تجارة وزراعة وصناعة وصيد وسمسرة وركاز، فهي لا تتحدث فقط عن (الوظيفة)، فمن أحيا أرضا ميتة فهي له، ومن استخرج ركازا فأربعة أخماسه له، ولا تكتفي بذلك بل تؤمن لهم ما يعينهم في أعمالهم، كالماء أو الأدوات اللازمة للزراعة أو الصناعة، بل إنها قد تهبهم أموالا من بيت المال ليستعينوا بها في أعمالهم..

0:00 0:00
Speed:
April 25, 2018

هل السعودة هي الحل لمشكلة البَطالة؟ (6 من 7) (تتمة المحور السادس: كيف تحل دولة الخلافة الراشدة هذه المشكلة)

هل السعودة هي الحل لمشكلة البَطالة؟

(6 من 7)

(تتمة المحور السادس: كيف تحل دولة الخلافة الراشدة هذه المشكلة)

  1. تشجيع وإعانة الناس على مزاولة مختلف أنواع العمل وأساليب تنمية الملك، من تجارة وزراعة وصناعة وصيد وسمسرة وركاز، فهي لا تتحدث فقط عن (الوظيفة)، فمن أحيا أرضا ميتة فهي له، ومن استخرج ركازا فأربعة أخماسه له، ولا تكتفي بذلك بل تؤمن لهم ما يعينهم في أعمالهم، كالماء أو الأدوات اللازمة للزراعة أو الصناعة، بل إنها قد تهبهم أموالا من بيت المال ليستعينوا بها في أعمالهم..
  2. توزيع الدولة على الناس حقوقهم من بيت المال مباشرة، سواء من أموال الزكاة لمستحقيها، أو من أموال الخراج والجزية والغنائم والفيء والعشور وغيرها على عامة المسلمين إذا رأى الخليفة ذلك، وهذه الأموال سيستخدمها الناس في العمل، وستساهم حتما في خفض البطالة..
  3. استغلال ما في باطن الأرض من ثروات ومعادن في الصناعة، واستغلال المساحات الفارغة الشاسعة في الزراعة، ولا يخفى على أحد ما في هذه البلاد من ثروات ومساحات غير مستغلة، ولا يخفى على أحد ما في استغلالها من توفير فرص عمل كثيرة...
  4. الملكيات العامة وملكيات الدولة: فأملاك الدولة يمكن أن يملّكها أو يؤجرها الخليفة للمسلمين كي يعملوا بها، وأموال الملكية العامة تمكّن الدولة الناس من استخدامها بتنظيم لا يسبب ضررا لغيرهم، فمثلا للخليفة أن يقطع أرضا زراعية لفلاحين كي يعملوا بها، وله أن يؤجر مساحة على شاطئ لمن يريد أن يقيم مصنعا، وللدولة أن تسمح باستخدام الموجات الكهرومغناطيسية لتوفير خدمة اتصال مثلا، وهكذا فإن حسن استغلال الملكيات العامة وملكيات الدولة وتمكين الناس من الاستفادة منها بدلا من أن تنهبها الحكومة، كفيل أيضا بالحد من البطالة...
  5. منع كنز المال مما يعني استخدامه عوضا عن تخبئته، ما ينتج عنه مشاريع جديدة وفرص عمل جديدة، وحدّاً من البطالة، والحقيقة أن الخوف من المستقبل هو ما يؤدي بشكل أساسي لكنز المال وتعطيله فضمان أن الدولة ترعى العاجز والمحتاج، مع قوة الإيمان بالرزق والقضاء والتوكل، كفيل بالقضاء على مشكلة الكنز برضا ورغبة من أصحاب المال، خوفا من الله وترسخا لفهم قوله سبحانه ﴿وَالَّذِينَ يَكْنِـزُونَ الذَّهَبَ وَالْفِضَّةَ وَلَا يُنْفِقُونَهَا فِي سَبِيلِ اللَّهِ فَبَشِّرْهُمْ بِعَذَابٍ أَلِيمٍ﴾ [التوبة: 34]...
  6. منع الربا، ولا يخفى على أحد ما للربا من أثر على تدمير الاقتصاد وتركز الثروة بأيدي فئة قليلة وهدم المشاريع الصغيرة بسبب عدم قدرتها على مجاراة الكبيرة ما يترتب عليه زيادة البطالة، عدا عن غضب الله على المجتمعات التي يتفشى فيها الربا وإعلانه الحرب عليها ومحق البركة من أموالها وأعمالها، في مقابل رضاه وبركته على المجتمع الذي ينبذ الربا طلبا لمرضاته سبحانه..
  7. منع استغلال واستثمار الأموال الأجنبية والامتيازات الأجنبية في البلاد، لأن الواقع المحسوس أن هذه الاستثمارات والامتيازات تشتمل على محرمات عدة وأضرار للدولة وللمسلمين كالربا والاحتكار والتدخل في شؤون الدولة ومنع رعايا الدولة من ممارسة الكثير من الأعمال بحجة حقوق الامتياز أو حق المستثمر، ومنع ذلك يعني زيادة المشاريع المحلية وتشجيع الرعايا على العمل بدلا من تسليم البلاد للمحتكرين والمستعمرين، ما يؤدي حتما لخفض البطالة..
  8. التصرف بالملكية مقيَّد بإذن الشارع، سواء أكان تصرفاً بالإنفاق أم بتنمية الملك، فتُمنع الشركات الرأسمالية المحرمة كشركات الأسهم، وسائر المعاملات المخالفة للشرع، ما يساهم في تقليل البطالة لأن كثيرا من المسلمين الآن يعزفون عن العمل في هذه الأعمال لمخالفتها للشرع كالبنوك أو شركات التأمين، وعندما تحل محلها شركات أو مشاريع شرعية لن يتورعوا عن العمل بها، كما أن القضاء على التصرفات الفاسدة في المال كالقمار مثلا، سيعزز تداول الأموال بين الناس ويدعم المشاريع الصغيرة...
  9. حل مشكلة الأجور وإقبال الناس على الوظائف الإدارية وإحجامهم عن التقنية أو المهنية، فالرأسماليون يعطون العامل ما يحتاج إليه من أسباب المعيشة عند أدنى حدها، ويزيدون هذا الأجر إذا زادت تكاليف المعيشة أو بحسب النظرة المجتمعية للعمل، ولذلك ترى أجور بعض الأعمال مقارنة في مجهوداتها قليلة جدا ولذلك يحجم عنها الناس بشكل عام، أما الإسلام فجعل تقدير الأجر بحسب منفعة العمل، وهذا يعني أن الناس ستقبل على الأعمال النافعة التي تدر عليهم أجرا جيدا، مما يعني إقبالا على مهن مهجورة بسبب سوء تقدير أجرتها في الرأسمالية...
  10. إقامة الحدود والقوانين والأحكام على الشريف كما الضعيف، مما يمنع الكبراء من أكل أموال الضعفاء وهدم أعمالهم كما يحصل اليوم مع أصحاب المنشآت الصغيرة، مما يحد من البطالة...
  11. التحرر من التبعية السياسية والاقتصادية، فلا تعليمات ترامب، ولا شروط صندوق نقد دولي أو بنك دولي أو أمم متحدة أو دول مانحة، وإنما ما يوجبه الشرع وتقتضيه مصلحة الدولة ورعاياها، مما يساهم في زيادة الأعمال لأن الكثير من الشروط تقيدها وتقيد حركة الأموال والعمل فيها...
  12. الاهتمام بجميع مدن ومناطق الدولة، لأنها تعتبر أن كل الأفراد رعاياها وهي مسؤولة عنهم أمام الله، فيجب أن ترعى شؤونهم أينما كانوا دون تمييز، وبذلك تقوم ببناء المستشفيات والمدارس والدوائر الحكومية اللازمة بما يضمن حسن رعاية شؤونهم وهذا بحد ذاته يوفر فرص عمل كثيرة لأهل هذه المناطق في مناطقهم دون الحاجة لترك مدنهم لعدم توافر الخدمات أو الأعمال...
  13. سياسة إدارة المصالح في الدولة الإسلامية تقوم على البساطة في النظام والإسراع في إنجاز الأعمال والكفاية فيمن يسند إليه العمل، وهذا المبدأ البسيط في الإدارة يقضي على استعباد الرأسمالية للعمال، فالعمل الذي يحتاج أربعة أشخاص يكتفى فيه بواحد في الرأسمالية التي تقوم على مص دماء الناس لتحقيق مصلحة صاحب العمل أي التوفير عليه، أما اشتراط السرعة والكفاية فيمن يقوم بالعمل فيعني زيادة أعداد العاملين وإيجاد فرص عمل جديدة...
  14. عمل المرأة: لا تعتبر الخلافة عمل المرأة مشكلة لذاتها، فللمرأة أن تعمل إذا أرادت ذلك وبخاصة أن هناك أعمالاً تحتاج وجود المرأة كتعليم أو تطبيب النساء، ولكن عملها ليس هدفا بذاته لتحقيق نسبة تمثيل نسائي كما يحصل اليوم، وهي غير ملزمة بالعمل، بل إن الأصل في المرأة أنها أم وربة بيت وعرض يجب أن يصان، ويجب على الرجل العمل والإنفاق عليها، ويجب على الدولة رعاية الأرامل أو اليتيمات أو من لا يجدن معيلا، فلا تضطر المرأة لمزاحمة الرجال على أعمالهم، ولا تشعر بالاستغناء عن الحاجة للرجل، والدولة بذلك تحل مشاكل اقتصادية واجتماعية في الوقت ذاته وبقانون واحد، وهذا الأمر بالتأكيد يخفف من نسب البطالة التي يتحدثون عنها اليوم ويوفر مزيدا من فرص العمل للذكور المكلفين به شرعا...
  15. الجانب العقدي للمسألة: وختاما لهذا المحور لا بد لنا دائما أن نعيد الأمر لأصله، فعندما نتحدث عن دولة الإسلام، فنحن نتحدث عن تأييد رباني لا يجب إغفاله، فالله سبحانه حتما سيرزق هذه الدولة وأبناءها ويكفيهم الفقر والبطالة وغيرها، قال تعالى: ﴿وَلَوْ أَنَّ أَهْلَ الْقُرَىٰ آمَنُوا وَاتَّقَوْا لَفَتَحْنَا عَلَيْهِم بَرَكَاتٍ مِّنَ السَّمَاءِ وَالْأَرْضِ﴾ [الأعراف: 96]، وقال سبحانه: ﴿وَلَوْ أَنَّهُمْ أَقَامُوا التَّوْرَاةَ وَالْإِنجِيلَ وَمَا أُنزِلَ إِلَيْهِم مِّن رَّبِّهِمْ لَأَكَلُوا مِن فَوْقِهِمْ وَمِن تَحْتِ أَرْجُلِهِم﴾ [المائدة: 66]، وغيرها...

ومحصلة هذا المحور أن حل مشكلة البطالة لا يكون منفصلا، بل يكون في منظومة متكاملة سياسيا واقتصاديا واجتماعيا وإعلاميا وثقافيا وفكريا ومشاعريا وأخلاقيا، ومن العبث البحث عن حلول مشاكل فرعية لمنظومة متكاملة من الفساد والإفساد، وإن الدولة التي تطبق الإسلام شاملا كاملا في جميع أنظمتها لن تواجه أبدا مشكلة كالبطالة، وأما الدول التي ارتضت الرأسمالية عن الإسلام بديلا فلن تحل فيها مشكلة البطالة ولا غيرها من مشاكل الفقر والغلاء مهما فعلت أو زعمت أنها تفعل...

(يتبع...)

كتبه لإذاعة المكتب الإعلامي المركزي لحزب التحرير

محمد بن إبراهيم – بلاد الحرمين الشريفين

More from null

Tafakuri Katika Kitabu: "Miongoni mwa Sifa za Kisaikolojia za Kiislamu" - Kipindi cha Kumi na Tano

Tafakuri Katika Kitabu: "Miongoni mwa Sifa za Kisaikolojia za Kiislamu"

Maandalizi ya Ustadhi Muhammad Ahmad Al-Nadi

Kipindi cha Kumi na Tano

Alhamdulillah, Mola Mlezi wa walimwengu, na sala na salamu zimwendee imamu wa wachamungu, na bwana wa mitume, aliyetumwa kuwa rehema kwa walimwengu, Bwana wetu Muhammad na ahli zake na masahaba zake wote, na tujaalie kuwa pamoja nao, na utukusanye katika kundi lao kwa rehema yako, Ee Mwenye kurehemu zaidi ya wote wanaorehemu.

Wasikilizaji wapendwa, wasikilizaji wa Radio ya Ofisi ya Habari ya Hizb ut-Tahrir:

Assalamu alaykum warahmatullahi wabarakatuh, ama baada ya hayo: Katika kipindi hiki tunaendelea na tafakuri zetu katika kitabu: "Miongoni mwa Sifa za Kisaikolojia za Kiislamu". Na kwa ajili ya kujenga haiba ya Kiislamu, pamoja na kuzingatia akili ya Kiislamu na saikolojia ya Kiislamu, tunasema na kwa msaada wa Mwenyezi Mungu: 

Enyi Waislamu:

Tulisema katika kipindi kilichopita: Pia ni sunna kwa Muislamu kumuombea ndugu yake kwa siri, kama ilivyo sunna kwake kumuomba ndugu yake amwombee, na ni sunna kwake kumtembelea na kuketi naye na kuendeleza uhusiano naye na kutoa mali yake kwa ajili ya Mwenyezi Mungu baada ya kumpenda. Na ni vizuri kwa Muislamu kumlaki ndugu yake kwa yale anayopenda ili kumfurahisha kwa hayo. Na tunaongeza katika kipindi hiki kwa kusema: Hakika ni vizuri kwa Muislamu kumpa zawadi ndugu yake, kwa hadithi ya Abu Hurairah ambayo Bukhari ameitoa, katika Adab al-Mufrad, na Abu Ya'la katika Musnad yake, na al-Nasa'i katika Al-Kuna, na Ibn Abd al-Barr katika Al-Tamhid, na al-Iraqi alisema: Mnyororo wa wapokezi ni mzuri, na Ibn Hajar alisema katika Al-Talkhis al-Habir: Mnyororo wake wa wapokezi ni mzuri, alisema: Mtume wa Mwenyezi Mungu, swallallahu alayhi wa sallam, amesema: "Peaneneni zawadi, mtapendana." 

Na ni vizuri pia kwake kuikubali zawadi yake, na kumlipa kwa zawadi hiyo, kwa hadithi ya Aisha kwa Bukhari, alisema: "Mtume wa Mwenyezi Mungu, swallallahu alayhi wa sallam, alikuwa akipokea zawadi na kulipa kwa hiyo."

Na hadithi ya Ibn Omar kwa Ahmad na Abu Dawood na al-Nasa'i, alisema: Mtume wa Mwenyezi Mungu, swallallahu alayhi wa sallam, amesema: "Yeyote anayeomba hifadhi ya Mwenyezi Mungu, basi mpeni hifadhi, na yeyote anayewaomba kwa jina la Mwenyezi Mungu, basi mpeni, na yeyote anayewaomba ulinzi wa Mwenyezi Mungu, basi mkingeni, na yeyote anayewafanyia wema, basi mlipe, na ikiwa hamupati, basi mwombeeni mpaka mjue kwamba mmemlipa."

Hii ni kati ya ndugu, na haina uhusiano wowote na zawadi za raia kwa watawala, kwani ni haramu kama rushwa, na miongoni mwa malipo ni kusema: Mwenyezi Mungu akulipe kheri. 

Tirmidhiy amepokea kutoka kwa Usama bin Zaid, radhi za Mwenyezi Mungu ziwe juu yao, na akasema ni hadithi nzuri na sahihi, alisema: Mtume wa Mwenyezi Mungu, swallallahu alayhi wa sallam, amesema: "Yeyote anayefanyiwa wema, na akamwambia aliyemfanyia: "Mwenyezi Mungu akulipe kheri", basi amekamilisha sifa." Na sifa ni shukrani, yaani malipo, hasa kutoka kwa mtu ambaye hapati chochote kingine, kama alivyopokea Ibn Hibban katika Sahih yake kutoka kwa Jabir bin Abdullah, alisema: Nilimsikia Nabii, swallallahu alayhi wa sallam, akisema: "Yeyote anayefanyiwa wema, na hakupata wema wowote isipokuwa sifa, basi amemshukuru, na yeyote anayeuficha, basi ameukufuru, na yeyote anayejipamba kwa uongo, basi ni kama amevaa nguo mbili za uongo." Na kwa isnadi nzuri kwa Tirmidhiy kutoka kwa Jabir bin Abdullah, alisema: Mtume wa Mwenyezi Mungu amesema: "Yeyote anayepewa zawadi, na akapata cha kulipa, basi alipe kwa hiyo, na ikiwa hapati, basi asifie kwa hiyo, kwa sababu yeyote anayesifia kwa hiyo, basi amemshukuru, na yeyote anayeuficha, basi ameukufuru, na yeyote anayejipamba kwa kile ambacho hakupatiwa, basi ni kama amevaa nguo mbili za uongo." Na kukufuru zawadi kunamaanisha kuificha na kuifunika. 

Na kwa isnadi sahihi, Abu Dawood na al-Nasa'i wamepokea kutoka kwa Anas, alisema: "Wahajiri walisema, Ee Mtume wa Mwenyezi Mungu, Ansari wamechukua ujira wote, hatujawahi kuwaona watu wazuri zaidi katika kutoa kwa wingi, wala wazuri zaidi katika kuhurumiana katika uchache kuliko wao, na wametuondolea mzigo, alisema: Je, hamwawasifu kwa hilo na kuwaombea? Walisema: Ndio, alisema: Basi hiyo ni kwa hiyo." 

Na inampasa Muislamu kushukuru kidogo kama anavyoshukuru kingi, na kuwashukuru watu wanaomfanyia wema, kama alivyopokea Abdullah bin Ahmad katika Zawaid yake kwa isnadi nzuri kutoka kwa al-Nu'man bin Bashir, alisema: Mtume wa Mwenyezi Mungu, swallallahu alayhi wa sallam, amesema: "Yeyote asiyeshukuru kidogo, hatashukuru kingi, na yeyote asiyewashukuru watu, hatamshukuru Mwenyezi Mungu, na kuzungumzia neema ya Mwenyezi Mungu ni shukrani, na kuiacha ni kufuru, na jamaa ni rehema, na utengano ni adhabu."

Na miongoni mwa sunna ni kumuombea ndugu yake kwa manufaa ya wema au kurahisisha magumu, kama alivyopokea Bukhari kutoka kwa Abu Musa, alisema: "Mtume, swallallahu alayhi wa sallam, alikuwa ameketi pale alipokuja mtu akiuliza, au akihitaji haja, akatuelekeza uso wake na akasema ombeeni ili mthawabishwe na Mwenyezi Mungu atimize kwa ulimi wa nabii wake atakavyo."

Na kama alivyopokea Muslim kutoka kwa Ibn Omar kutoka kwa Nabii, swallallahu alayhi wa sallam, alisema: "Yeyote aliyekuwa kiungo kwa ndugu yake Muislamu kwa mwenye mamlaka kwa manufaa ya wema au kurahisisha magumu, atasaidiwa kupita Siraati siku ya kuteleza miguu."

Na ni vizuri pia kwa Muislamu kulinda heshima ya ndugu yake kwa siri, kama alivyopokea Tirmidhiy na akasema hii ni hadithi nzuri kutoka kwa Abu al-Darda' kutoka kwa Nabii, swallallahu alayhi wa sallam, alisema: "Yeyote anayerudisha (anayetetea) heshima ya ndugu yake, Mwenyezi Mungu atarudisha moto kutoka usoni mwake Siku ya Kiyama." Na hadithi hii ya Abu al-Darda' ameitoa Ahmad na akasema isnadi yake ni nzuri, na vile vile alisema al-Haythami. 

Na kama alivyopokea Ishaq bin Rahwayh kutoka kwa Asma binti Yazid, alisema: Nilimsikia Mtume wa Mwenyezi Mungu, swallallahu alayhi wa sallam, akisema: "Yeyote anayetetea heshima ya ndugu yake kwa siri, ni haki kwa Mwenyezi Mungu kumwacha huru na moto." 

Na al-Quda'i ameitoa katika Musnad al-Shihab kutoka kwa Anas, alisema: Mtume wa Mwenyezi Mungu, swallallahu alayhi wa sallam, amesema: "Yeyote anayemsaidia ndugu yake kwa siri, Mwenyezi Mungu atamsaidia katika dunia na akhera." Na al-Quda'i pia ameitoa kutoka kwa Imran bin Hussein kwa ziada: "Naye anaweza kumsaidia." Na kama alivyopokea Abu Dawood na Bukhari katika Al-Adab al-Mufrad, na al-Zain al-Iraqi alisema: Isnad yake ni nzuri kutoka kwa Abu Hurairah kwamba Mtume wa Mwenyezi Mungu, swallallahu alayhi wa sallam, amesema: "Muumini ni kioo cha muumini, na muumini ni ndugu wa muumini, kokote anapokutana naye, anazuia kupotea kwake na anamzunguka nyuma yake."

Enyi Waislamu:

Mmejua kupitia hadithi za Nabii tukufu zilizotajwa katika kipindi hiki, na kipindi kilichopita, kwamba ni sunna kwa yule anayempenda ndugu yake kwa ajili ya Mwenyezi Mungu, kumjulisha na kumueleza upendo wake kwake. Na pia ni sunna kwa Muislamu kumuombea ndugu yake kwa siri. Kama ilivyo sunna kwake kumuomba ndugu yake amwombee. Na ni sunna kwake kumtembelea na kuketi naye na kuendeleza uhusiano naye na kutoa mali yake kwa ajili ya Mwenyezi Mungu baada ya kumpenda. Na ni vizuri kwa Muislamu kumlaki ndugu yake kwa yale anayopenda ili kumfurahisha kwa hayo. Na ni vizuri kwa Muislamu kumpa zawadi ndugu yake. Na ni vizuri pia kwake kuikubali zawadi yake, na kumlipa kwa zawadi hiyo.

Na inampasa Muislamu kuwashukuru watu wanaomfanyia wema. Na miongoni mwa sunna ni kumuombea ndugu yake kwa manufaa ya wema au kurahisisha magumu. Na ni vizuri pia kwake kulinda heshima ya ndugu yake kwa siri. Je, hatutazifuata hukumu hizi za kisheria, na hukumu zingine za Uislamu; ili tuwe kama anavyopenda na kuridhika Mola wetu, mpaka abadilishe yaliyomo ndani yetu, na atengeneze hali zetu, na tupate ushindi wa kheri za dunia na akhera?! 

Wasikilizaji wapendwa: Wasikilizaji wa Radio ya Ofisi ya Habari ya Hizb ut-Tahrir: 

Tunatosheka na kiasi hiki katika kipindi hiki, tukitarajia kukamilisha tafakuri zetu katika vipindi vijavyo, InshaAllah Ta'ala, mpaka wakati huo na mpaka tukutane, tunawaacha katika uangalizi wa Mwenyezi Mungu na ulinzi wake na usalama wake. Tunawashukuru kwa usikilizaji wenu mzuri na Assalamu alaykum warahmatullahi wabarakatuh. 

Fahamuni Enyi Waislamu! - Kipindi cha 15

Fahamuni Enyi Waislamu!

Kipindi cha 15

Kwamba miongoni mwa vyombo vya dola ya Khilafa ni wasaidizi, nao ni mawaziri ambao Khalifa huwateua pamoja naye, ili wamsaidie katika kubeba majukumu ya Khilafa, na kutekeleza majukumu yake, kwa sababu wingi wa majukumu ya Khilafa, haswa kila inapokua na kupanuka dola ya Khilafa, Khalifa hulemewa na kuyabeba peke yake, hivyo anahitaji mtu wa kumsaidia katika kuyabeba ili atekeleze majukumu yake, lakini haifai kuwaita mawaziri bila ya kizuizi mpaka isije ikachanganya maana ya waziri katika Uislamu ambayo ni sawa na msaidizi na maana ya waziri katika mifumo ya kidunia ya sasa kwa misingi ya kidemokrasia, kibepari, kilimwengu au mifumo mingine ambayo tunaishuhudia katika zama hizi za sasa.