Mfululizo wa "Ukhalifa na Uimamu katika Fikra ya Kiislamu"
Na Mwandishi na Mwanafikra Thair Salama - Abu Malik
Sehemu ya Thelathini na Sita: Nguvu ya Nadharia Iliyofichika Nyuma ya Idhimaa, Amabayo Inaipa Tabia ya Uhakika - Sehemu ya 2
3) Vile vile, Masahaba tukufu walitutolea dini iliyoteremshwa kwa Muhammad ﷺ na kutoka kwao umma ulichukua kizazi baada ya kizazi. Kwa kuwa makosa hayawezekani katika dini, kwani dalili thabiti imesimama juu ya usahihi wake, na Mwenyezi Mungu akasema: ﴿HAIMFIKII UONGO KUTOKA MBELE YAKE WALA KUTOKA NYUMA YAKE﴾ [Fussilat: 42]. Ikiwa idhimaa ya Masahaba haiwezi kuwa na makosa kisheria kwa sababu ya wao kuhamisha dini, basi hii itakuwa ushahidi thabiti wa kisheria kwamba idhimaa yao ni ya uhakika, kwa sababu maana ya kutokuwa na uhakika kwa idhimaa yao ni kuingia kwa shaka katika dini. Hii inachukuliwa kama ushahidi wa kisheria kwamba wao ndio ambao Mungu alihifadhi kitabu chake na dini yake kupitia wao. Lazima idhimaa yao iwe ya uhakika, na ushahidi wa kisheria. Maelezo ya hayo yanatoka kwa nukta zifuatazo za uhakika:
1- Kwamba Mwenyezi Mungu ameweka upekee wa haki ya kuweka sheria kwake pekee, ili kufikia uadilifu na kusimamisha mizani ya haki duniani. Ikiwa suala litakosa sheria iliyounganishwa na ufunuo, basi huu ni mlango wa kuwepo kwa dhuluma kwa sheria ya kibinadamu katika suala hilo. Lazima sheria ihifadhiwe na Quran na Sunna yake ili kukamilisha neema kwa kusimamisha mizani ya uadilifu na haki. Na tumejua kuwa katika Sunna kuna ufafanuzi. Sunna inaeleza na kufafanua na kufafanua Quran, na kuunganisha matawi na asili yake, na kuweka sheria mpya ambazo hazina asili katika Quran. Lau sehemu ya Sunna ingepotea, sehemu ya sheria ingepotea!
2- Kwamba Mwenyezi Mungu ameahidi hesabu kwa uzito wa chembe ya kazi, akasema: ﴿BASI YEYE AFANYAYE HATA UZITO WA CHEMBE YA KHERI ATAIONA, NA YEYE AFANYAYE HATA UZITO WA CHEMBE YA SHARI ATAIONA﴾ [Al-Zalzalah: 7-8]. Aya hii inahitaji kuwepo kwa onyo kwa kiwango cha chembe ya kazi ili kuhesabiwa kwayo, na inahitaji kwamba sifa ya uzito wa chembe ya kazi kama nzuri au mbaya iwe ni ya Mungu, na atahesabiwa kwayo!
3- Na Mwenyezi Mungu hakuacha watu bure1 yaani bila amri wala makatazo, hata katika suala moja ambalo atawahesabu kwalo, Mwenyezi Mungu akasema: ﴿JE! MWANADAMU ANADHANI KUWA ATACHWA BURE?﴾ [Al-Qiyama: 36]. Ikiwa suala lolote litakosa amri au katazo, itathibitika kwamba mwanadamu ameachwa bure ndani yake, na haiwezekani kumhesabu kwa kitendo chake kwa namna yoyote, kwani sifa ya wema au uovu haijathibitishwa wakati inakosa amri ya ufunuo, kwa hivyo hesabu juu yake haifai. Haya yote ni kinyume na aya thabiti ambazo zinathibitisha kuwepo kwa amri na katazo katika kila suala, na kuwepo kwa hesabu kwa uzito wa chembe ya kazi, na kuelezea chembe hiyo ya kazi kwa wema na uovu kulingana na rejea yake kwa ufunuo. Ufunuo umeruhusu uwepo wa baadhi ya amri na makatazo kwa dhana katika uthibitisho au maana, na umeifanya kuwa sehemu ya dini, kwa hivyo haitoi nje ya maelezo ya dini kuingia kwa dhana kwa uthibitisho wake. Kwa mfano, ikiwa wanazuoni wawili wanatofautiana, na mmoja wao anahitimisha kutoka kwa ushahidi wa kisheria kwamba kumgusa mwanamke hakubatilishi wudhuu, basi hukumu yake ni ya kisheria, na ni sehemu ya dini, na ikiwa mwingine anahitimisha kutoka kwa ushahidi huo huo wa kisheria kinyume cha hukumu hiyo, yaani, kugusa kunabatilisha wudhuu, basi hukumu yake pia itakuwa ya kisheria. Wa kwanza anamtumikia Mungu kwa kile alichokifikisha kwa dhana yake kwamba ni hukumu ya sheria katika suala hilo, kama anavyofanya wa pili. Wote wawili walipata amri na katazo zinazohusiana na suala hilo, na atahesabiwa kwa kufuata kile ambacho juhudi yake imemfikisha,
4- Dini yenyewe ni kamili, ﴿LEO NIMEWAKAMILISHIA DINI YENU, NA NIMETIMIZA JUU YENU NEEMA YANGU, NA NIMEWAPENDELEA UISLAMU KUWA DINI﴾ [Al-Ma'idah: 3], na dini yenyewe imethibitika kuwa inahusiana na ufunuo kupitia ushahidi,
5- Onyo haliwezi kuwa isipokuwa kwa ufunuo, peke yake, na katazo ni la uhakika katika kufuata kile kilichoanzishwa bila hiyo. Inahitajika kuhifadhi ufunuo ili onyo lililoanzishwa nalo lithibitike juu ya viumbe, na kukata njia ya sheria za wengine, na kuwezesha waja wake wasiwafuate bila ya ufunuo walinzi: ﴿FUATA KILE ULIYOPEWA WAHYI KWAKO KUTOKA KWA MOLA WAKO﴾ [Al-An'am: 106], ﴿FUATENI KILE MLICHO TEREMSHIWA KUTOKA KWA MOLA WENU, WALA MSIFUATE WENGINE BADALA YAKE WALINZI. NI KIDOGO MNAMBUKA!﴾ [Al-A'raf: 3], ﴿SEMA: MIMI NAWAONYA KWA UFUNUO TU, NA VIZIWI HAWAISIKII WITO WANAPOONYWA﴾ [Al-Anbiya: 45],
6- Kusimamisha hoja juu ya watu, kwa hivyo hakuna udhuru kwa watu kwa Mwenyezi Mungu baada ya mitume. Hii inahitaji kwamba hoja isimamishwe hadi siku ya hukumu, ﴿MITUME WENYE KUBAASHIRIA NA KUONYA ILI ISIWE KWA WATU HOJA JUU YA ALLAH BAADA YA MITUME. NA ALLAH YU MWENYE NGUVU, MWENYE HEKIMA﴾ Wanawake 165. Ikiwa kitu kitatoweka kutoka kwa dini, kitakosa hoja katika sehemu hizo, ambayo inapingana na kusimamishwa kwa hoja, na uwezekano wa kuhesabiwa kwayo,
7- Kupotea kwa kitu kutoka kwa Sunna kunahitaji kupotea kwa kuwa maelezo juu ya kitu kutoka kwa dini iliyoteremshwa katika Quran. Hii inamaanisha kuwa Quran haielezi tena (Quran ilifanya Sunna kuwa maelezo), ﴿SEMA: MTIIENI ALLAH NA MTIIENI MTUME. MKIGEUKA, BASI YALIYOJUKUMU LAKE NI YALIYOJUKUMISHWA YEYE, NA YALIYO JUU YENU NI YALIYO JUU YENU. NA MKIMTII MTAONGOKA. NA HALI YAKUMBUKA MTUME ILA KUFIKISHA WAZI﴾ [Al-Nur: 54], na neno "maelezo" ni sifa inayoeleweka, na kwa hivyo ni kikomo kwa kufikisha, kwa hivyo kufikisha hawezi kuwa maelezo, na sababu za uongofu hazikamiliki kwa kupoteza maelezo na kuzuia tu kwa maelezo au kwa jumla iliyo katika Quran, katika sehemu zilizopotea, kwa hivyo hoja haisimamishwa katika sehemu hizo kwa kuzuia tu kwa jumla iliyo katika Quran!
Hii inamaanisha kuwa dini imehifadhiwa kutokana na kupotea na ushahidi wake ni kwamba Sunna imehifadhiwa kutokana na kupotea, ilitufikisha yote, kwa sababu ina maelezo ya Quran, na maelezo ya jumla yake, na vikwazo vya uhuru wake, na ufafanuzi wa maneno yake, na ufafanuzi wa hukumu na maana zake, na dini ilikamilishwa nayo, na jukumu letu ni kusafisha sahihi yake kutoka kwa dhaifu, kwani hukumu nyingi za kisheria zimechukuliwa kutoka kwa Sunna, kwa kuzingatia kwamba Sunna inaeleza na kufafanua na kufafanua Quran na kuunganisha matawi na asili yake na kuweka sheria mpya ambazo hazina asili katika Quran, na dini ilitimia nayo na neema ilikamilika, na Mungu alipendelea Uislamu kuwa dini yetu pamoja na yale yaliyomo ndani yake na yale yaliyo katika Quran ya hukumu, alisema ukweli Mwenyezi Mungu ﴿NA TUME KUTEREMSHIA UKUMBUSHO ILI UWA ELEZEE WATU YALIYO TEREMSHWA KWENYE, NA ILI WAFIKIRI ﴾, akasema: ﴿NA HATUKUTEREMSHIA KITABU ILA UWAELEZEE AMBAYO WANAKHITILIFIANA, NA UWONGOZI NA REHEMA KWA WATU WANAO AMINI﴾,
Pamoja na kuwepo kwa kanuni sahihi za kufikia hukumu ya kisheria, iliruhusu uwepo wa njia ya dhana katika kufikia hukumu za kisheria, na kwa hivyo iliruhusu kuwepo kwa dhana katika ushahidi mmoja ambao ulitoka kwa Sunna katika uthibitisho au maana yake, kama ilivyoruhusu dhana ya baadhi ya aya za Quran katika maana yake, na kwa hivyo dini kwa ujumla, kulingana na kanuni za fiqh, inatimiza ahadi ya Mwenyezi Mungu ya kuwepo kwa amri na makatazo yanayohusiana na kila tendo kutoka kwa matendo, na kila suala kutoka kwa masuala, na kila janga, na inatimiza uwezekano wa kuhesabu juu ya uzito wa chembe, na kutoa wema au uovu juu yake, kwa hivyo yeyote aliyetufikishia dini hii lazima idhimaa yake iwe ya uhakika, vinginevyo shaka itapatikana katika uthibitisho wa dini, na uthibitisho wa ukamilifu wa dini, na uthibitisho wa ujumuishaji wa dini kwa kila dogo na kubwa, na amri na katazo zisingetufikia na uwezekano wa hesabu usingepatikana, kwa hivyo wale ambao dini ilithibitika kupitia wao na walitufikishia kamili, inathibitika kuwa idhimaa yao ni ya uhakika katika ukweli wake.
4) Kukataa njama ya makundi mengi, kutoka kwa Masahaba, juu ya uongo, udanganyifu, na udanganyifu.
5) Kukataa kuanguka kwao wote katika makosa, kutelekezwa, uzembe, na usahaulifu au katika ujinga wote kwa mara moja bila kufuatiwa, licha ya wao kuwa njia pekee ya kufikisha sheria kwa wale wanaofuata.
6) Kukataa kuwepo kwa manufaa dhahiri, au hali ya jumla ambayo inaweza kuwasukuma makundi haya kupanga njama, na kuacha mahitaji ya ukweli.
7) Kuwepo kwa maadui wa umma kutoka kwa makafiri na wanafiki wanaoliandama, ambao walifikia idadi kubwa, ambao wanaweza kupinga utawala huu wa pamoja au usafirishaji wa pamoja kwa kile walichoishi kutokana na matukio, na kwa kuwa hakuna chochote kilichonukuliwa kutoka kwao kuhusu hili, hii inamaanisha kuwa kile kilichothibitishwa kwa usafirishaji wa pamoja au idhimaa kinazuia kuwa matokeo ya hali ya jumla au njama juu ya kile kinachopingana na ukweli.
8) Utimilifu wa masharti ya utawala wa pamoja katika kile walichokubaliana katika safu yao, na utawala wa pamoja ni wa uhakika bila shaka wala mpinzani, kwa hivyo ikiwa idhimaa yao itafikishwa katika safu ya wafuasi na wafuasi wa wafuasi ikitimiza masharti ya utawala wa pamoja, habari itakuwa ya kuaminika na ya uhakika.
Hii ndio nguvu ya kinadharia inayounga mkono, kukubali idhimaa hii2.
1- Imeelezwa katika kitabu cha Hukumu za Quran cha Al-Shafi'i kwamba Al-Shafi'i alisema: HUKUMU YA MUNGU, KISHA HUKUMU YA MTUME WA MUNGU, SAW, KISHA HUKUMU YA WAISLAMU NI DALILI KWAMBA HAIRUHUSIKI KWA YEYOTE ANAYESTAHILI KUWA HAKIMU AU MUFTI KUHUKUMU WALA KUTOA FATWA ISIPOKUWA KUTOKA KWA HABARI LAZIMA, NA HILO NI KITABU, KISHA SUNNA AU YALE WALIOYOSEMA WANACHUONI HAWAENDANI NAYO, AU KIPIMO JUU YA BAADHI YA HAYA. HAIMPASI YEYE KUHUKUMU WALA KUTOA FATWA KWA KUONA VIZURI; IWAPO KUONA VIZURI SI LAZIMA WALA KATIKA MOJA YA MAANA HIZI. NA ALITJA KATIKA YALE ALIYOTOLEA HOJA NAYO KAULI YA MUNGU AZZA WA JALLA: ﴿JE! MWANADAMU ANADHANI KUWA ATACHWA BURE?﴾ [AKASEMA] HAWAKUTOFATIANA WANACHUONI WA QURAN KATIKA YALE NINAYOYAJUA KWAMBA ﴿SUDA﴾ AMBAYO HAAMRISHWI WALA HAKATAZWI. NA YEYOTE ATOAYE FATWA AU KUHUKUMU KWA YALE ALIYOKATAZWA, BASI AMECHAGULIA NAFSI YAKE KUWA KATIKA MAANA YA SUDA NA TAYARI AMEMJULISHA AZZA WA JALLA KWAMBA HAACHWI BURE NA AKAONA KUSEMA NASEMA NINAYOTAKA, NA AKADAI YALE QURAN ILIYOTEREMSHWA KINYUME CHAKE. MUNGU (JALLA THANAUHU) ALISEMA KWA NABII WAKE, SAW: ﴿FUATA KILE ULIYOPEWA WAHYI KWAKO KUTOKA KWA MOLA WAKO﴾ NA AKASEMA TAALA: ﴿NA HUKUMU KATI YAO KWA YALE ALLAH ALIYO TEREMSHA, WALA USIFUATE MATAMANIO YAO, NA UWAANGALIE WASIKUTIE FITINA NA BAADHI YA YALE ALLAH ALIYO TEREMSHA KWAKO﴾, KISHA { WALIMFIKIA WATU, WAKAMUULIZA KUHUSU WATU WA PANGONI NA WENGINEO: AKASEMA NAWAJULISHA KESHO YANI NAMUULIZA JIBRILI, ALAYHI SALAM, KISHA NAWAJULISHA, BASI ALLAH AZZA WA JALLA AKATEREMSHA: ﴿WALA USEME KWENYE KITU: MIMI NITAFANYA HIVYO KESHO ISIPOKUWA APENDE ALLAH﴾. { NA ALIMFIKIA MWANAMKE WA AWSI BIN AL-SAMIT AKIMLALAMIKIA AWSI, BASI HAKUMJIBU HADI ALIPO TEREMSHIWA: ﴿ALLAH AMEKWISHA SIKIA MANENO YA YULE ANAKUBISHANA NA WEWE JUU YA MUME WAKE﴾, NA ALIMFIKIA AL-AJLANI AKIMSINGIZIA MKE WAKE, AKASEMA: HAKUNA KILICHO TEREMSHWA KWENU NA SUBIRINI WAHYI, BASI ALLAH AZZA WA JALLA ALIPOMTEREMSHIA: ALIWAITA, NA AKAAPISHA KATI YAO, KAMA ALIVYOAMRISHA ALLAH AZZA WA JALLA } NA AKAELEZA MANENO KATIKA KUOMBA DALILI KWA KITABU NA SUNNA NA AKILI, KATIKA KUKATAA HUKUMU KWA YALE MTU ALIYOONA VIZURI BILA YA KIPIMO JUU YA KITABU NA SUNNA NA IDHIMAA" Hukumu za Quran za Al-Shafi'i > Sura katika kubatilisha kuona vizuri.
2- Angalia: Urahisishaji wa kufikia asili za alama ya Ata Abu Al-Rashta, sehemu ya kwanza ukurasa wa 82, na utu wa Kiislamu sehemu ya tatu mlango wa idhimaa. Na angalia habari za moja kwa moja kati ya swali la anasa na tatizo la mbinu. Kwa Ali Aqeel Al-Hamrouni kwa mabadiliko makubwa.
