Menyu

Msururu wa "Utawala na Uimamu katika Fikra ya Kiislamu" na Mwandishi na Mwanafikra Thair Salama - Abu Malik - Sehemu ya 73
Msururu wa "Utawala na Uimamu katika Fikra ya Kiislamu" na Mwandishi na Mwanafikra Thair Salama - Abu Malik - Sehemu ya 73

Ama yale yanayohusiana na utengano baina ya (Mamlaka Tendaji) na (Mamlaka ya Kimahakama), Uislamu haufanyi mamlaka ya kimahakama kuwa imetengana na mamlaka tendaji. Mara nyingi kadhi alikuwa akikusanya katika mamlaka yake katika hukumu majukumu mengine tendaji, kama vile uongozi wa jeshi kwa mfano. Hata hivyo, mimi naona kwamba kutenganisha mamlaka tendaji na mamlaka ya kimahakama ni miongoni mwa mambo ambayo uamuzi wake umeachwa kwa mwenye mamlaka. Akiona kwamba kutenganisha baina yao ndiyo njia ya kuhakikisha usalama wa hukumu, basi atenganishe. Na akiona kwamba kuwakusanya katika chombo kimoja kunaharakisha utekelezaji wa hukumu, basi awakusanye.

0:00 0:00
Speed:
September 10, 2025

Msururu wa "Utawala na Uimamu katika Fikra ya Kiislamu" na Mwandishi na Mwanafikra Thair Salama - Abu Malik - Sehemu ya 73

Msururu wa "Utawala na Uimamu katika Fikra ya Kiislamu"

na Mwandishi na Mwanafikra Thair Salama – Abu Malik

Sehemu ya Sabini na Tatu: Mtazamo wa Uislamu kuhusu Utengano wa Mamlaka – Sehemu ya 2

Ama yale yanayohusiana na utengano baina ya (Mamlaka Tendaji) na (Mamlaka ya Kimahakama), Uislamu haufanyi mamlaka ya kimahakama kuwa imetengana na mamlaka tendaji. Mara nyingi kadhi alikuwa akikusanya katika mamlaka yake katika hukumu majukumu mengine tendaji, kama vile uongozi wa jeshi kwa mfano. Hata hivyo, mimi naona kwamba kutenganisha mamlaka tendaji na mamlaka ya kimahakama ni miongoni mwa mambo ambayo uamuzi wake umeachwa kwa mwenye mamlaka. Akiona kwamba kutenganisha baina yao ndiyo njia ya kuhakikisha usalama wa hukumu, basi atenganishe. Na akiona kwamba kuwakusanya katika chombo kimoja kunaharakisha utekelezaji wa hukumu, basi awakusanye.

Na Mtume wa Mwenyezi Mungu ﷺ aliwateua makadhi. Alimteua Ali kuwa kadhi wa Yemen, na akamuusia kwa kumwonya kuhusu namna ya kutoa hukumu, akamwambia: «Watu wawili wakikujia kulalamika, usimhukumu wa kwanza mpaka usikilize maneno ya mwenzake, basi utajua vipi unahukumu» Imepokewa na الترمذي na أحمد. Na katika riwaya ya Ahmad kwa lafdhi: «Wanapoketi kwako walalamikaji wawili, usizungumze mpaka usikilize kutoka kwa mwenzake kama ulivyosikiliza kutoka kwa wa kwanza». Vile vile ﷺ alimteua Muadh bin Jabal kuwa kadhi wa Al-Janad. Na kila moja katika hayo ni dalili ya uhalali wa ukadhi.1

Na inajulikana kwamba (Omar bin Al-Khattab) Mwenyezi Mungu amridhie, alitenganisha2 jukumu la ukadhi na majukumu mengine. Alimfanya Abu Al-Dardaa kuwa kadhi katika Madina, na Shuraih kuwa kadhi wa Kufa, na Abu Musa kuwa kadhi wa Basra, na Uthman bin Qais kuwa kadhi wa Misri, na hakuwakusanyia pamoja na ukadhi jukumu jingine na akawaunganisha naye moja kwa moja, na hakuwapa watawala wowote mamlaka juu yao. Mamlaka ya kimahakama inaweza kujitegemea kutoka kwa watawala lakini haijitegemei wala haitengani na Khalifa ambaye ndiye mkuu wa mamlaka tendaji.3 Hiyo ni kwa sababu ukadhi una mamlaka ambayo ni lazima yatolewe na mwenye mamlaka (yaani Khalifa) kwao, kama vile mwenye mamlaka yaani Khalifa ana mamlaka aliyopewa na mwenye mamlaka asili yaani mwenye uwezo, nao ni umma. Basi kutumia maslahi ya watu ni lazima kuwe na mamlaka ya kuwezesha kufanya hivyo, na mamlaka haya anapewa kadhi na mwenye mamlaka. Kadhi anapohukumu katika kesi, basi mtawala ndiye anayetekeleza hukumu zake, na inajumuisha vile vile kuangalia kesi za dhuluma; kwa sababu ni miongoni mwa hukumu, kwani ni malalamiko dhidi ya mtawala, nayo dhuluma: (Ni kutoa habari ya hukumu ya kisheria kwa njia ya kulazimisha katika kile kinachotokea baina ya watu na baina ya Khalifa au msaidizi wake au watawala wake au wafanyakazi wake, na katika kile kinachotokea baina ya Waislamu kutokana na tofauti katika maana ya neno katika maandiko ya sheria ambayo inataka kutoa hukumu kulingana nayo na kuhukumu kwa mujibu wake). Na dhuluma zimekuja katika hadithi ya Mtume kuhusu kupanga bei ambapo alisema: “… Na mimi natarajia kuwa nitakutana na Mwenyezi Mungu, na wala hakuna mtu anayenidai dhuluma niliyomdhulumu katika damu wala mali” Imepokewa na Ahmad kupitia njia ya Anas, jambo linaloashiria kuwa jambo la mtawala au gavana au mfanyakazi linainuliwa kwa kadhi wa dhuluma katika kile ambacho mtu anadai kuwa amedhulumiwa, na kadhi wa dhuluma anatoa habari ya hukumu ya kisheria kwa njia ya lazima.4 Hivyo hukumu inamlazimu mwenye mamlaka tendaji katika hukumu zake! 

﴿Enyi mlioamini! Kuweni wasimamizi imara wa uadilifu, mkiwa mashahidi kwa ajili ya Mwenyezi Mungu, ijapo ni juu ya nafsi zenu, au wazazi wawili, na jamaa walio karibu. Akiwa tajiri au fakiri, Mwenyezi Mungu anawastahiki zaidi. Basi msifuate matamanio ya nafsi, mkaacha kufanya uadilifu. Na mkipotoa au mkijitenga, basi hakika Mwenyezi Mungu anajua khabari za yale mnayo yatenda﴾ (135) An-Nisaa.

Lakini Uislamu unajumuisha dhamana za uhuru5 wa mahakama6 miongoni mwao: ufanisi wa kadhi, na kumtosheleza kadhi kifedha7, na kulinda nafasi ya mahakama8 (ili kutimiza uongozi wa mahakama, na uadilifu wake, na heshima yake, na nguvu yake, na usafi wake), na ijtihadi ya kadhi9, na kutoa sababu za hukumu, na kuzuia kuingilia mahakama10. Na maelezo ya hukumu hizi yanapatikana katika vitabu vya hadithi na fiqhi na sira.

1- Vyombo vya dola ya Khilafa katika utawala na uongozi, Hizb ut-Tahrir.

2- Abada bin Al-Samit alishika ukadhi wa Palestina, na Muawiya alikuwa gavana wake kutoka kwa Omar bin Al-Khattab Mwenyezi Mungu awaridhie. Muawiya alimhalifu Abada bin Al-Samit katika jambo, Abada akamkataza, Muawiya akamtamkia maneno makali, akamwambia: Sitakaa nawe katika ardhi moja, akaacha Palestina na akarudi Madina. Omar akamwambia: Rudi katika nafasi yako. Mwenyezi Mungu aiharibu ardhi ambayo hauko wewe wala watu mfano wako. Akamwandikia Muawiya: (Huna mamlaka juu ya Abada). Na kwa hivyo Omar bin Al-Khattab alimzuia mtawala mtendaji wa Palestina (Muawiya bin Abi Sufyan) kuingilia ukadhi na akamnyang'anya mamlaka yake katika kukabiliana na kadhi na akafanya uhusiano kati ya kadhi na Khalifa moja kwa moja. Angalia: Dkt. Hamed Muhammad Abu Taleb: Shirika la Kimahakama la Kiislamu, uk. 47 na angalia: Uhuru wa Mahakama katika Shirika la Kimahakama la Kiislamu A. Mustafa Abdul Hamid Dalaf, uk. 6.

3- Angalia: Nambari 28 na 29 za jarida la Al-Waie

4- Vyombo vya dola ya Khilafa katika utawala na uongozi, Hizb ut-Tahrir

5- Uhuru umegawanyika katika: Uhuru wa ndani wa kibinafsi, ambao unamaanisha: Kutenganisha hukumu kutoka kwa mwelekeo wa kibinafsi wa kadhi ambao unaweza kuharibu madhumuni ya uadilifu, (Ghadhabu kwa mfano: Maneno yake صلى الله عليه وسلم «Hakimu asitoe hukumu baina ya wawili akiwa amekasirika» Bukhari, na uhuru wa nje unaohusiana na kuzuia kuingilia kati na ushawishi wa mtu mwingine asiye kadhi kwa kadhi. Na uhuru wa nje unajumuisha uhuru wa kazi ambao unamaanisha: Kadhi kutekeleza wajibu wake wa kimahakama bila kuingiliwa au kuathiriwa na upande wowote, na vile vile unajumuisha uhuru wa kimuundo ambao unamaanisha: Kutenga hukumu na mamlaka tofauti na mamlaka zingine.

6- Rejea: Uhuru wa Mahakama katika Fiqhi ya Kiislamu, Tasnifu ya udaktari, Dkt. Muhammad bin Abdullah bin Ibrahim Al-Suhaim.

7- Ali bin Abi Talib Mwenyezi Mungu amridhie alimpelekea gavana wake wa Misri kitabu ambacho kilisema: Na umpanue (yaani kadhi) katika utoaji kile kinachoondoa ugonjwa wake na kupunguza naye haja yake kwa watu na mpe hadhi kutoka kwako, ambayo hatatarajii mtu mwingine miongoni mwa watu wako wa karibu, ili asisikie hofu katika kuwaua watu kwako) Angalia: Uhuru wa Mahakama katika Shirika la Kimahakama la Kiislamu A. Mustafa Abdul Hamid Dalaf, uk. 8.

8- Kulinda nafasi ya mahakama ni miongoni mwa dhamana za uhuru wake. Na ulinzi huu unadhihirika katika kutoa kinga kwa kadhi inayojumuisha kuzuia uteuzi wake na Imamu au anayemwakilisha, na kutohama kesi ambayo imeingia katika mamlaka yake bila sababu ya msingi, na kubaki mamlaka yake bila uhamisho au kuondolewa isipokuwa kwa ombi lake au maslahi ya kisheria yanayohitaji hivyo, hata kama sifa ya Uimamu itaondoka kwa Imamu kwa sababu yoyote ile, na kutopinga kadhi katika kesi ya dhuluma yake katika hukumu isipokuwa baada ya kuleta ushahidi, na ulazima wa kuchunguza malalamiko dhidi ya kadhi hata yakizidi, na uchunguzi huo uwe kwa njia bora zaidi inayoongoza kwa maslahi na kuzuia uharibifu. Na miongoni mwa yale ambayo ulinzi wa nafasi ya mahakama unadhihirika - vile vile - ni kupunguza rufaa kwa baraza la mahakama ambalo mamlaka yamewekwa ndani yake; kufuata mamlaka haya, na kuhifadhi hukumu kutoka kwa udhalilishaji, na kulinda hukumu kutoka kwa kuingiliwa kwa kubatilisha na kusitisha. Vile vile, ulinzi mkubwa zaidi kwa nafasi ya mahakama ni utekelezaji wa hukumu; kwani ndiyo asili yake, ambayo Imamu au anayemwakilisha anajishughulisha nayo kwa maandishi au desturi, na kwamba hakuna mtu anayeweza kusitisha isipokuwa aliyefanyiwa hukumu katika haki za wanadamu wakati wa msamaha wake unaokubalika kisheria, au Imamu katika hukumu za kuadhibu ambazo ni haki ya Mwenyezi Mungu - Subhanah - ndani yake ikiwa kuna maslahi ya kisheria ndani yake.

9- Ijtihadi ya kadhi ni miongoni mwa dhamana za uhuru wake, na ijtihadi hiyo inaendelea katika mchakato mzima wa kimahakama: Kuelewa tukio, na kukadiria ushahidi, na kuelezea tukio, na kubainisha ushahidi unaofaa wa kisheria, na kutoa hukumu.

10- Rejea baadhi ya maelezo muhimu katika muhtasari wa tasnifu ya udaktari: Uhuru wa Mahakama katika Fiqhi ya Kiislamu kwenye tovuti ya Al-Aluka.

More from null

Tafakuri Katika Kitabu: "Miongoni mwa Sifa za Kisaikolojia za Kiislamu" - Kipindi cha Kumi na Tano
November 14, 2025

Tafakuri Katika Kitabu: "Miongoni mwa Sifa za Kisaikolojia za Kiislamu" - Kipindi cha Kumi na Tano

Tafakuri Katika Kitabu: "Miongoni mwa Sifa za Kisaikolojia za Kiislamu"

Maandalizi ya Ustadhi Muhammad Ahmad Al-Nadi

Kipindi cha Kumi na Tano

Alhamdulillah, Mola Mlezi wa walimwengu, na sala na salamu zimwendee imamu wa wachamungu, na bwana wa mitume, aliyetumwa kuwa rehema kwa walimwengu, Bwana wetu Muhammad na ahli zake na masahaba zake wote, na tujaalie kuwa pamoja nao, na utukusanye katika kundi lao kwa rehema yako, Ee Mwenye kurehemu zaidi ya wote wanaorehemu.

Wasikilizaji wapendwa, wasikilizaji wa Radio ya Ofisi ya Habari ya Hizb ut-Tahrir:

Assalamu alaykum warahmatullahi wabarakatuh, ama baada ya hayo: Katika kipindi hiki tunaendelea na tafakuri zetu katika kitabu: "Miongoni mwa Sifa za Kisaikolojia za Kiislamu". Na kwa ajili ya kujenga haiba ya Kiislamu, pamoja na kuzingatia akili ya Kiislamu na saikolojia ya Kiislamu, tunasema na kwa msaada wa Mwenyezi Mungu: 

Enyi Waislamu:

Tulisema katika kipindi kilichopita: Pia ni sunna kwa Muislamu kumuombea ndugu yake kwa siri, kama ilivyo sunna kwake kumuomba ndugu yake amwombee, na ni sunna kwake kumtembelea na kuketi naye na kuendeleza uhusiano naye na kutoa mali yake kwa ajili ya Mwenyezi Mungu baada ya kumpenda. Na ni vizuri kwa Muislamu kumlaki ndugu yake kwa yale anayopenda ili kumfurahisha kwa hayo. Na tunaongeza katika kipindi hiki kwa kusema: Hakika ni vizuri kwa Muislamu kumpa zawadi ndugu yake, kwa hadithi ya Abu Hurairah ambayo Bukhari ameitoa, katika Adab al-Mufrad, na Abu Ya'la katika Musnad yake, na al-Nasa'i katika Al-Kuna, na Ibn Abd al-Barr katika Al-Tamhid, na al-Iraqi alisema: Mnyororo wa wapokezi ni mzuri, na Ibn Hajar alisema katika Al-Talkhis al-Habir: Mnyororo wake wa wapokezi ni mzuri, alisema: Mtume wa Mwenyezi Mungu, swallallahu alayhi wa sallam, amesema: "Peaneneni zawadi, mtapendana." 

Na ni vizuri pia kwake kuikubali zawadi yake, na kumlipa kwa zawadi hiyo, kwa hadithi ya Aisha kwa Bukhari, alisema: "Mtume wa Mwenyezi Mungu, swallallahu alayhi wa sallam, alikuwa akipokea zawadi na kulipa kwa hiyo."

Na hadithi ya Ibn Omar kwa Ahmad na Abu Dawood na al-Nasa'i, alisema: Mtume wa Mwenyezi Mungu, swallallahu alayhi wa sallam, amesema: "Yeyote anayeomba hifadhi ya Mwenyezi Mungu, basi mpeni hifadhi, na yeyote anayewaomba kwa jina la Mwenyezi Mungu, basi mpeni, na yeyote anayewaomba ulinzi wa Mwenyezi Mungu, basi mkingeni, na yeyote anayewafanyia wema, basi mlipe, na ikiwa hamupati, basi mwombeeni mpaka mjue kwamba mmemlipa."

Hii ni kati ya ndugu, na haina uhusiano wowote na zawadi za raia kwa watawala, kwani ni haramu kama rushwa, na miongoni mwa malipo ni kusema: Mwenyezi Mungu akulipe kheri. 

Tirmidhiy amepokea kutoka kwa Usama bin Zaid, radhi za Mwenyezi Mungu ziwe juu yao, na akasema ni hadithi nzuri na sahihi, alisema: Mtume wa Mwenyezi Mungu, swallallahu alayhi wa sallam, amesema: "Yeyote anayefanyiwa wema, na akamwambia aliyemfanyia: "Mwenyezi Mungu akulipe kheri", basi amekamilisha sifa." Na sifa ni shukrani, yaani malipo, hasa kutoka kwa mtu ambaye hapati chochote kingine, kama alivyopokea Ibn Hibban katika Sahih yake kutoka kwa Jabir bin Abdullah, alisema: Nilimsikia Nabii, swallallahu alayhi wa sallam, akisema: "Yeyote anayefanyiwa wema, na hakupata wema wowote isipokuwa sifa, basi amemshukuru, na yeyote anayeuficha, basi ameukufuru, na yeyote anayejipamba kwa uongo, basi ni kama amevaa nguo mbili za uongo." Na kwa isnadi nzuri kwa Tirmidhiy kutoka kwa Jabir bin Abdullah, alisema: Mtume wa Mwenyezi Mungu amesema: "Yeyote anayepewa zawadi, na akapata cha kulipa, basi alipe kwa hiyo, na ikiwa hapati, basi asifie kwa hiyo, kwa sababu yeyote anayesifia kwa hiyo, basi amemshukuru, na yeyote anayeuficha, basi ameukufuru, na yeyote anayejipamba kwa kile ambacho hakupatiwa, basi ni kama amevaa nguo mbili za uongo." Na kukufuru zawadi kunamaanisha kuificha na kuifunika. 

Na kwa isnadi sahihi, Abu Dawood na al-Nasa'i wamepokea kutoka kwa Anas, alisema: "Wahajiri walisema, Ee Mtume wa Mwenyezi Mungu, Ansari wamechukua ujira wote, hatujawahi kuwaona watu wazuri zaidi katika kutoa kwa wingi, wala wazuri zaidi katika kuhurumiana katika uchache kuliko wao, na wametuondolea mzigo, alisema: Je, hamwawasifu kwa hilo na kuwaombea? Walisema: Ndio, alisema: Basi hiyo ni kwa hiyo." 

Na inampasa Muislamu kushukuru kidogo kama anavyoshukuru kingi, na kuwashukuru watu wanaomfanyia wema, kama alivyopokea Abdullah bin Ahmad katika Zawaid yake kwa isnadi nzuri kutoka kwa al-Nu'man bin Bashir, alisema: Mtume wa Mwenyezi Mungu, swallallahu alayhi wa sallam, amesema: "Yeyote asiyeshukuru kidogo, hatashukuru kingi, na yeyote asiyewashukuru watu, hatamshukuru Mwenyezi Mungu, na kuzungumzia neema ya Mwenyezi Mungu ni shukrani, na kuiacha ni kufuru, na jamaa ni rehema, na utengano ni adhabu."

Na miongoni mwa sunna ni kumuombea ndugu yake kwa manufaa ya wema au kurahisisha magumu, kama alivyopokea Bukhari kutoka kwa Abu Musa, alisema: "Mtume, swallallahu alayhi wa sallam, alikuwa ameketi pale alipokuja mtu akiuliza, au akihitaji haja, akatuelekeza uso wake na akasema ombeeni ili mthawabishwe na Mwenyezi Mungu atimize kwa ulimi wa nabii wake atakavyo."

Na kama alivyopokea Muslim kutoka kwa Ibn Omar kutoka kwa Nabii, swallallahu alayhi wa sallam, alisema: "Yeyote aliyekuwa kiungo kwa ndugu yake Muislamu kwa mwenye mamlaka kwa manufaa ya wema au kurahisisha magumu, atasaidiwa kupita Siraati siku ya kuteleza miguu."

Na ni vizuri pia kwa Muislamu kulinda heshima ya ndugu yake kwa siri, kama alivyopokea Tirmidhiy na akasema hii ni hadithi nzuri kutoka kwa Abu al-Darda' kutoka kwa Nabii, swallallahu alayhi wa sallam, alisema: "Yeyote anayerudisha (anayetetea) heshima ya ndugu yake, Mwenyezi Mungu atarudisha moto kutoka usoni mwake Siku ya Kiyama." Na hadithi hii ya Abu al-Darda' ameitoa Ahmad na akasema isnadi yake ni nzuri, na vile vile alisema al-Haythami. 

Na kama alivyopokea Ishaq bin Rahwayh kutoka kwa Asma binti Yazid, alisema: Nilimsikia Mtume wa Mwenyezi Mungu, swallallahu alayhi wa sallam, akisema: "Yeyote anayetetea heshima ya ndugu yake kwa siri, ni haki kwa Mwenyezi Mungu kumwacha huru na moto." 

Na al-Quda'i ameitoa katika Musnad al-Shihab kutoka kwa Anas, alisema: Mtume wa Mwenyezi Mungu, swallallahu alayhi wa sallam, amesema: "Yeyote anayemsaidia ndugu yake kwa siri, Mwenyezi Mungu atamsaidia katika dunia na akhera." Na al-Quda'i pia ameitoa kutoka kwa Imran bin Hussein kwa ziada: "Naye anaweza kumsaidia." Na kama alivyopokea Abu Dawood na Bukhari katika Al-Adab al-Mufrad, na al-Zain al-Iraqi alisema: Isnad yake ni nzuri kutoka kwa Abu Hurairah kwamba Mtume wa Mwenyezi Mungu, swallallahu alayhi wa sallam, amesema: "Muumini ni kioo cha muumini, na muumini ni ndugu wa muumini, kokote anapokutana naye, anazuia kupotea kwake na anamzunguka nyuma yake."

Enyi Waislamu:

Mmejua kupitia hadithi za Nabii tukufu zilizotajwa katika kipindi hiki, na kipindi kilichopita, kwamba ni sunna kwa yule anayempenda ndugu yake kwa ajili ya Mwenyezi Mungu, kumjulisha na kumueleza upendo wake kwake. Na pia ni sunna kwa Muislamu kumuombea ndugu yake kwa siri. Kama ilivyo sunna kwake kumuomba ndugu yake amwombee. Na ni sunna kwake kumtembelea na kuketi naye na kuendeleza uhusiano naye na kutoa mali yake kwa ajili ya Mwenyezi Mungu baada ya kumpenda. Na ni vizuri kwa Muislamu kumlaki ndugu yake kwa yale anayopenda ili kumfurahisha kwa hayo. Na ni vizuri kwa Muislamu kumpa zawadi ndugu yake. Na ni vizuri pia kwake kuikubali zawadi yake, na kumlipa kwa zawadi hiyo.

Na inampasa Muislamu kuwashukuru watu wanaomfanyia wema. Na miongoni mwa sunna ni kumuombea ndugu yake kwa manufaa ya wema au kurahisisha magumu. Na ni vizuri pia kwake kulinda heshima ya ndugu yake kwa siri. Je, hatutazifuata hukumu hizi za kisheria, na hukumu zingine za Uislamu; ili tuwe kama anavyopenda na kuridhika Mola wetu, mpaka abadilishe yaliyomo ndani yetu, na atengeneze hali zetu, na tupate ushindi wa kheri za dunia na akhera?! 

Wasikilizaji wapendwa: Wasikilizaji wa Radio ya Ofisi ya Habari ya Hizb ut-Tahrir: 

Tunatosheka na kiasi hiki katika kipindi hiki, tukitarajia kukamilisha tafakuri zetu katika vipindi vijavyo, InshaAllah Ta'ala, mpaka wakati huo na mpaka tukutane, tunawaacha katika uangalizi wa Mwenyezi Mungu na ulinzi wake na usalama wake. Tunawashukuru kwa usikilizaji wenu mzuri na Assalamu alaykum warahmatullahi wabarakatuh. 

Tazama Asili
Fahamuni Enyi Waislamu! - Kipindi cha 15
November 14, 2025

Fahamuni Enyi Waislamu! - Kipindi cha 15

Fahamuni Enyi Waislamu!

Kipindi cha 15

Kwamba miongoni mwa vyombo vya dola ya Khilafa ni wasaidizi, nao ni mawaziri ambao Khalifa huwateua pamoja naye, ili wamsaidie katika kubeba majukumu ya Khilafa, na kutekeleza majukumu yake, kwa sababu wingi wa majukumu ya Khilafa, haswa kila inapokua na kupanuka dola ya Khilafa, Khalifa hulemewa na kuyabeba peke yake, hivyo anahitaji mtu wa kumsaidia katika kuyabeba ili atekeleze majukumu yake, lakini haifai kuwaita mawaziri bila ya kizuizi mpaka isije ikachanganya maana ya waziri katika Uislamu ambayo ni sawa na msaidizi na maana ya waziri katika mifumo ya kidunia ya sasa kwa misingi ya kidemokrasia, kibepari, kilimwengu au mifumo mingine ambayo tunaishuhudia katika zama hizi za sasa.

Tazama Asili