تأملات قرآنية (15) الابتلاء والفتنة مدعاة للتوبة والتذكر
تأملات قرآنية (15) الابتلاء والفتنة مدعاة للتوبة والتذكر

إخواننا الكرام, أخواتنا الكريمات: أيها المؤمنون والمؤمنات: الصائمون والصائمات: مستمعينا الكرام مستمعي إذاعة المكتب الإعلامي المركزي لحزب التحرير: نحييكم بأطيب تحية: السلام عليكم ورحمة الله وبركاته. الحمد لله القائل في محكم كتابه وهو أصدق القائلين: (كِتَابٌ أَنزَلْنَاهُ إِلَيْكَ مُبَارَكٌ لِّيَدَّبَّرُوا آيَاتِهِ وَلِيَتَذَكَّرَ أُولُو الْأَلْبَابِ

0:00 0:00
Speed:
May 07, 2020

تأملات قرآنية (15) الابتلاء والفتنة مدعاة للتوبة والتذكر


تأملات قرآنية (15)
الابتلاء والفتنة مدعاة للتوبة والتذكر


إخواننا الكرام, أخواتنا الكريمات:


أيها المؤمنون والمؤمنات: الصائمون والصائمات:


مستمعينا الكرام مستمعي إذاعة المكتب الإعلامي المركزي لحزب التحرير:


نحييكم بأطيب تحية: السلام عليكم ورحمة الله وبركاته. الحمد لله القائل في محكم كتابه وهو أصدق القائلين: (كِتَابٌ أَنزَلْنَاهُ إِلَيْكَ مُبَارَكٌ لِّيَدَّبَّرُوا آيَاتِهِ وَلِيَتَذَكَّرَ أُولُو الْأَلْبَابِ) والصلاة والسلام على رسول الله القائل: "إن الله يرفع بهذا الكتاب أقواما ويضع به آخرين". ثم أما بعد: فتعالوا معنا أحبتنا الكرام, وهلم بنا نحن وإياكم نتجه إلى مائدة القرآن الكريم نتأمل ونتدبر آياته جل وعلا عسى أن ينفعنا ويرفعنا بما فيه من الذكر الحكيم إلى أعلى الدرجات في جنات النعيم, إنه ولي ذلك والقادر عليه. ومع الآية السادسة والعشرين بعد المائة من سورة التوبة. يقول الله تعالى: ﴿أَوَلَا يَرَوْنَ أَنَّهُمْ يُفْتَنُونَ فِي كُلِّ عَامٍ مَّرَّةً أَوْ مَرَّتَيْنِ ثُمَّ لَا يَتُوبُونَ وَلَا هُمْ يَذَّكَّرُونَ﴾١٢٦


قال نخبة من المفسرين: "أولا يرى المنافقون أن الله يبتليهم بالقحط والشدة، وبإظهار ما يبطنون من النفاق مرة أو مرتين في كل عام؟ ثم هم مع ذلك لا يتوبون مِن كفرهم ونفاقهم، ولا هم يتعظون ولا يتذكرون بما يعاينون من آيات الله".


معاشر المؤمنين والمؤمنات:


إنَّ ابتلاء الله للناس على مر العصور والأزمان سنة ثابتة من سنن الله التي لا تتخلف. قال تعالى في مطلع سورة العنكبوت: بِسْمِ اللَّـهِ الرَّحْمَـٰنِ الرَّحِيمِ (الم * أَحَسِبَ النَّاسُ أَن يُتْرَكُوا أَن يَقُولُوا آمَنَّا وَهُمْ لَا يُفْتَنُونَ). (العنكبوت 1, 2). يقول سيد قطب رحمه الله في الظلال: في هذا المقطع القويِّ من السُّورة، يُساق الإيقاعُ الأول في صورة استفهام استنكاري لمفهوم النَّاس للإيمان وحُسبانهم أنَّه كلمة تقال باللسان. إنَّ الإيمان ليس كلمة تقال، إنَّما هُو حقيقة ذات تكاليف! وأمانة ذات أعباء! وجهاد يحتاج إلى صبر! وجهد يحتاج إلى احتمال! فلا يكفي أن يقول الناس: آمنا وهم لا يتركون لهذه الدعوى، حتى يتعرَّضوا للفتنة فيثبتوا عليها، ويَخرُجوا منها صافيةً عناصرُهم! خالصةً قلوبهم! كما تفتن النَّار الذهب! لتفصل بينَه وبينَ العناصر الرَّخيصة العالقة به! وهذا هو أصلُ الكلمة اللغوي، وله دلالته، وظلُّه وإيحاؤه، وكذلك تصنعُ الفتنةُ بالقلوب! هذه الفتنة على الإيمان أصلٌ ثابتٌ، وسنةٌ جاريةٌ في ميزان الله سبحانه وتعالى: ﴿وَلَقَدْ فَتَنَّا الَّذِينَ مِن قَبْلِهِمْ فَلَيَعْلَمَنَّ اللَّـهُ الَّذِينَ صَدَقُوا وَلَيَعْلَمَنَّ الْكَاذِبِينَ﴾. (العنكبوت3). واللهُ يعلمُ حقيقة القلوب قبل الابتلاء، ولكن الابتلاء يكشفُ في عالم الواقع، ما هو مكشوفٌ لعلم الله، مُغيَّبٌ عن علم البشر، فيُحاسِبُ النَّاسَ إذاً على ما يقع من عملهم، لا على مُجرَّد ما يعلمُهُ سبحانه من أمرهم. وهو: فضلٌ منَ الله من جَانب! وعدلٌ من جَانب! وتربيةٌ للنَّاس من جَانب! فلا يأخذُوا أحداً إلاَّ بما استعلن من أمره، وبما حقَّقه فعلُه، فليسوا بأعلم من الله بحقيقة قلبه! ونعودُ إلى سنَّة الله في ابتلاء الذين يُؤمنون، وتعريضهم للفتنة حتى يعلم الذين صدقوا منهم، ويعلم الكاذبين. إنَّ الإيمانَ أمانةُ الله في الأرض، لا يحملها إلاَّ من هم لها أهل، وفيهم على حملها قدرة، وفي قلوبهم تجرُّد لها وإخلاص، وإلاَّ الذين يؤثرونها على الرَّاحة والدَّعة، وعلى الأمن والسَّلامة، وعلى المتاع والإغراء! وإنها لأمانة الخلافة في الأرض، وقيادة الناس إلى طريق الله، وتحقيق كلمته في عالم الحياة، فهي أمانة كريمة، وهي أمانة ثقيلة، وهي من أمر الله يضطلع بها الناس، ومن ثمَّ تحتاج إلى طراز خاص يصبر على الابتلاء! ثم يذكر سيد قطب رحمه الله الفتن التي قد يتعرض لها حامل الدعوة:


أولاً: ومن الفتنة أن يتعرض المؤمن للأذى من الباطل وأهله، ثمَّ لا يجد النَّصير الذي يُسانده، ويدفع عنه، ولا يَملكُ النُّصرة لنفسه ولا المنعة، ولا يجد القوة التي يواجه بها الطُّغيان!


ثانياً: وهناك فتنة الأهل والأحبَّة الذين يَخشى عليهم المؤمنُ أن يُصيبهم الأذى بسببه، وهو لا يملك عنهم دفعاً، وقد يَهتفون به ليُسالم أو ليستسلم، ويُنادونه باسم الحبِّ، والقرابة واتِّقاء الله في الرَّحم التي يُعرِّضُها للأذى أو الهلاك!


ثالثاً: وهناك فتنة إقبال الدنيا على الـمُـبطلين, ورؤيةُ النَّاس لهم ناجحين، مَرمُوقين تهتفُ لهم الدُّنيا، وتصفِّق لهم الجَماهير، وتتحطَّم في طريقهم العوائق، وتُصاغ لهم الأمجاد، وتصفُو لهم الحياة، وهو مُهملٌ مُنكرٌ، لا يُحسُّ به أحد، ولا يُحامي عنه أحد، ولا يَشعُر بقيمة الحقِّ الذي مَعهُ إلاَّ القليلون من أمثاله الذين لا يَملكُون من أمر الحَياة شيئاً!


رابعاً: فتنة الغربة في البيئة والاستيحاش بالعقيدة: حين ينظر المؤمن فيرى كلَّ ما حوله، وكلَّ مَن حوله غارقاً في تيار الضَّلالة، وهو وحده، مُوحش، غريبٌ، طَريد!


خامساً: وهناك فتنة من نوع آخر نراها بارزة هذه الأيام، فتنة أن يجد المؤمنُ أمماً، ودولاً غارقةً في الرذيلة، وهي مع ذلك راقية مادياً في مُجتمعها، متحضِّرة في حياتها، يجدُ الفرد فيها من الرِّعاية، والحمَاية ما يناسبُ قيمة الإنسان، ويجدها غنيةً، قويةً وهي مشاققة لله!


سادساً: وهناك الفتنة الكبرى أكبرُ من هذا كلِّه وأعنف، فتنة النَّفس والشَّهوة، وجاذبية الأرض، وثقلة اللَّحم والدَّم، والرَّغبة في المتاع والسلطان، أو في الدَّعة والاطمئنان وصُعوبة الاستقامة على صراط الإيمان، والاستواء على مرتقاه، مع المعوقات، والمثبطات في أعماق النَّفس وفي مُلابسات الحياة، وفي منطق البيئة، وفي تصورات أهل الزَّمان.


سابعاً: فتنة إبطاء نصر الله: فإذا طال الأمد، وأبطأ نصرُ الله، كانت الفتنة أشدَّ وأقسى، وكان الابتلاء أشدَّ وأعنف، ولم يثبت إلاَّ من عصمَ الله، وهؤلاء هم الذين يُحقِّقون في أنفسهم حقيقة الإيمان ويُؤتمنُون على تلك الأمانة الكبرى أمانة السماء في الأرض وأمانة الله في ضمير الإنسان وما الله حاشا الله أن يُعذِّب الـمُؤمنين بالابتلاء، وأن يُؤذيهم بالفتنة، ولكنَّه الإعداد الحقيقي لتحمُّل الأمانة، فهي في حاجة إلى إعداد خاص لا يتمُّ إلاَّ بالمعاناة العملية للمشاق، وإلاَّ بالاستعلاء الحقيقي على الشهوات، وإلاَّ بالصَّبر الحقيقي على الآلام وإلاَّ بالثِّقة الحقيقيَّة في نصر الله أو في ثوابه على الرَّغم من طول الفتنة، وشدة الابتلاء.


الصابرون على المحن, هم الصَّفوة المختارة, وهم الذين يتسلَّمون الرَّاية في النهاية, والفتن تصهرها الشدائد، فتنفي عنها الخبث، وتستجيش كامن قواها المذخورة، فتستيقظ وتتجمَّع وتطرقها بعنف وبشدة، فيشتد عودها، ويصلب ويصقل، وكذلك تفعل الشدائد بالجماعات، فلا يبقى صامداً إلا أصلبها عوداً، وأقواها طبيعةً، وأشدَّها اتصالاً بالله، وثقةً بما عنده من الحسنيين: النَّصر أو الأجر، وهؤلاء هم الذين يُسلَّمون الرَّاية في النهاية، مُؤتمنين عليها بعد الاستعداد والاختبار، وإنَّهم ليتسلَّمون الأمانة وهي عزيزة على نفوسهم بما أدُّوا لها من غالي الثمن، وبما بذلوا لها من الصَّبر على المحن، وبما ذاقوا في سبيلها من الآلام والتَّضحيات، والذي يبذلُ من دمه وأعصابه، ومن راحته واطمئنانه ومن رغائبه ولذاته ثمَّ يصبر على الأذى والحرمان، يشعر ولا شك بقيمة الأمانة التي بذل فيها ما بذل فلا يُسلمُها رخيصةً بعدَ كلِّ هذه التَّضحيات والآلام. فأمَّا انتصارُ الإيمان والحقِّ في النِّهاية فأمرٌ تكفَّل به وعد الله، وما يشكُّ مُؤمنٌ في وعد الله، فإن أبطأ فلحكمة مقدَّرة، فيها الخير للإيمان وأهله، وليسَ أحدٌ بأشدَّ غيرة على الحقِّ وأهله من الله. وحَسبُ الـمؤمنين الذين تصيبُهم الفتنة، ويقع عليهم البلاء أن يكونوا هم المختارين من الله، ليكُونُوا أُمناء على حقِّ الله، وأن يشهد الله لهم بأنَّ في دينهم صلابة، فهو يختارهم للابتلاء. جاء في الصحيح: «أشدُّ النَّاس بلاء الأنبياءُ، ثمَّ الصَّالحون، ثمَّ الأمثلُ فالأمثلُ».


معاشر المؤمنين والمؤمنات: ادعوا الله وأنتم موقنون بالإجابة:


اللهم اجعل شهر القرآن الكريم هذا, شهر عز ونصر وتمكين للإسلام والمسلمين بقيام دولة الخلافة الثانية على منهاج النبوة, واجعلنا اللهمَّ ممَّن يتدبرون آياتك, فيأتمرون بأمرك, وينتهون عن نهيك: يستمعون القول فيتبعون أحسنه, ويقدرونك حق قدرك, ترضى عنهم, ويرضون عنك, واجعلنا اللهم ممن تقبلت منهم الصلاة والصيام, والدعاء والسجود والقيام, ومن عتقائك في هذا الشهر الكريم من النار, وأدخلنا الجنة مع الأبرار, وآخر دعوانا أن الحمد لله رب العالمين.

More from null

Tafakuri Katika Kitabu: "Miongoni mwa Sifa za Kisaikolojia za Kiislamu" - Kipindi cha Kumi na Tano

Tafakuri Katika Kitabu: "Miongoni mwa Sifa za Kisaikolojia za Kiislamu"

Maandalizi ya Ustadhi Muhammad Ahmad Al-Nadi

Kipindi cha Kumi na Tano

Alhamdulillah, Mola Mlezi wa walimwengu, na sala na salamu zimwendee imamu wa wachamungu, na bwana wa mitume, aliyetumwa kuwa rehema kwa walimwengu, Bwana wetu Muhammad na ahli zake na masahaba zake wote, na tujaalie kuwa pamoja nao, na utukusanye katika kundi lao kwa rehema yako, Ee Mwenye kurehemu zaidi ya wote wanaorehemu.

Wasikilizaji wapendwa, wasikilizaji wa Radio ya Ofisi ya Habari ya Hizb ut-Tahrir:

Assalamu alaykum warahmatullahi wabarakatuh, ama baada ya hayo: Katika kipindi hiki tunaendelea na tafakuri zetu katika kitabu: "Miongoni mwa Sifa za Kisaikolojia za Kiislamu". Na kwa ajili ya kujenga haiba ya Kiislamu, pamoja na kuzingatia akili ya Kiislamu na saikolojia ya Kiislamu, tunasema na kwa msaada wa Mwenyezi Mungu: 

Enyi Waislamu:

Tulisema katika kipindi kilichopita: Pia ni sunna kwa Muislamu kumuombea ndugu yake kwa siri, kama ilivyo sunna kwake kumuomba ndugu yake amwombee, na ni sunna kwake kumtembelea na kuketi naye na kuendeleza uhusiano naye na kutoa mali yake kwa ajili ya Mwenyezi Mungu baada ya kumpenda. Na ni vizuri kwa Muislamu kumlaki ndugu yake kwa yale anayopenda ili kumfurahisha kwa hayo. Na tunaongeza katika kipindi hiki kwa kusema: Hakika ni vizuri kwa Muislamu kumpa zawadi ndugu yake, kwa hadithi ya Abu Hurairah ambayo Bukhari ameitoa, katika Adab al-Mufrad, na Abu Ya'la katika Musnad yake, na al-Nasa'i katika Al-Kuna, na Ibn Abd al-Barr katika Al-Tamhid, na al-Iraqi alisema: Mnyororo wa wapokezi ni mzuri, na Ibn Hajar alisema katika Al-Talkhis al-Habir: Mnyororo wake wa wapokezi ni mzuri, alisema: Mtume wa Mwenyezi Mungu, swallallahu alayhi wa sallam, amesema: "Peaneneni zawadi, mtapendana." 

Na ni vizuri pia kwake kuikubali zawadi yake, na kumlipa kwa zawadi hiyo, kwa hadithi ya Aisha kwa Bukhari, alisema: "Mtume wa Mwenyezi Mungu, swallallahu alayhi wa sallam, alikuwa akipokea zawadi na kulipa kwa hiyo."

Na hadithi ya Ibn Omar kwa Ahmad na Abu Dawood na al-Nasa'i, alisema: Mtume wa Mwenyezi Mungu, swallallahu alayhi wa sallam, amesema: "Yeyote anayeomba hifadhi ya Mwenyezi Mungu, basi mpeni hifadhi, na yeyote anayewaomba kwa jina la Mwenyezi Mungu, basi mpeni, na yeyote anayewaomba ulinzi wa Mwenyezi Mungu, basi mkingeni, na yeyote anayewafanyia wema, basi mlipe, na ikiwa hamupati, basi mwombeeni mpaka mjue kwamba mmemlipa."

Hii ni kati ya ndugu, na haina uhusiano wowote na zawadi za raia kwa watawala, kwani ni haramu kama rushwa, na miongoni mwa malipo ni kusema: Mwenyezi Mungu akulipe kheri. 

Tirmidhiy amepokea kutoka kwa Usama bin Zaid, radhi za Mwenyezi Mungu ziwe juu yao, na akasema ni hadithi nzuri na sahihi, alisema: Mtume wa Mwenyezi Mungu, swallallahu alayhi wa sallam, amesema: "Yeyote anayefanyiwa wema, na akamwambia aliyemfanyia: "Mwenyezi Mungu akulipe kheri", basi amekamilisha sifa." Na sifa ni shukrani, yaani malipo, hasa kutoka kwa mtu ambaye hapati chochote kingine, kama alivyopokea Ibn Hibban katika Sahih yake kutoka kwa Jabir bin Abdullah, alisema: Nilimsikia Nabii, swallallahu alayhi wa sallam, akisema: "Yeyote anayefanyiwa wema, na hakupata wema wowote isipokuwa sifa, basi amemshukuru, na yeyote anayeuficha, basi ameukufuru, na yeyote anayejipamba kwa uongo, basi ni kama amevaa nguo mbili za uongo." Na kwa isnadi nzuri kwa Tirmidhiy kutoka kwa Jabir bin Abdullah, alisema: Mtume wa Mwenyezi Mungu amesema: "Yeyote anayepewa zawadi, na akapata cha kulipa, basi alipe kwa hiyo, na ikiwa hapati, basi asifie kwa hiyo, kwa sababu yeyote anayesifia kwa hiyo, basi amemshukuru, na yeyote anayeuficha, basi ameukufuru, na yeyote anayejipamba kwa kile ambacho hakupatiwa, basi ni kama amevaa nguo mbili za uongo." Na kukufuru zawadi kunamaanisha kuificha na kuifunika. 

Na kwa isnadi sahihi, Abu Dawood na al-Nasa'i wamepokea kutoka kwa Anas, alisema: "Wahajiri walisema, Ee Mtume wa Mwenyezi Mungu, Ansari wamechukua ujira wote, hatujawahi kuwaona watu wazuri zaidi katika kutoa kwa wingi, wala wazuri zaidi katika kuhurumiana katika uchache kuliko wao, na wametuondolea mzigo, alisema: Je, hamwawasifu kwa hilo na kuwaombea? Walisema: Ndio, alisema: Basi hiyo ni kwa hiyo." 

Na inampasa Muislamu kushukuru kidogo kama anavyoshukuru kingi, na kuwashukuru watu wanaomfanyia wema, kama alivyopokea Abdullah bin Ahmad katika Zawaid yake kwa isnadi nzuri kutoka kwa al-Nu'man bin Bashir, alisema: Mtume wa Mwenyezi Mungu, swallallahu alayhi wa sallam, amesema: "Yeyote asiyeshukuru kidogo, hatashukuru kingi, na yeyote asiyewashukuru watu, hatamshukuru Mwenyezi Mungu, na kuzungumzia neema ya Mwenyezi Mungu ni shukrani, na kuiacha ni kufuru, na jamaa ni rehema, na utengano ni adhabu."

Na miongoni mwa sunna ni kumuombea ndugu yake kwa manufaa ya wema au kurahisisha magumu, kama alivyopokea Bukhari kutoka kwa Abu Musa, alisema: "Mtume, swallallahu alayhi wa sallam, alikuwa ameketi pale alipokuja mtu akiuliza, au akihitaji haja, akatuelekeza uso wake na akasema ombeeni ili mthawabishwe na Mwenyezi Mungu atimize kwa ulimi wa nabii wake atakavyo."

Na kama alivyopokea Muslim kutoka kwa Ibn Omar kutoka kwa Nabii, swallallahu alayhi wa sallam, alisema: "Yeyote aliyekuwa kiungo kwa ndugu yake Muislamu kwa mwenye mamlaka kwa manufaa ya wema au kurahisisha magumu, atasaidiwa kupita Siraati siku ya kuteleza miguu."

Na ni vizuri pia kwa Muislamu kulinda heshima ya ndugu yake kwa siri, kama alivyopokea Tirmidhiy na akasema hii ni hadithi nzuri kutoka kwa Abu al-Darda' kutoka kwa Nabii, swallallahu alayhi wa sallam, alisema: "Yeyote anayerudisha (anayetetea) heshima ya ndugu yake, Mwenyezi Mungu atarudisha moto kutoka usoni mwake Siku ya Kiyama." Na hadithi hii ya Abu al-Darda' ameitoa Ahmad na akasema isnadi yake ni nzuri, na vile vile alisema al-Haythami. 

Na kama alivyopokea Ishaq bin Rahwayh kutoka kwa Asma binti Yazid, alisema: Nilimsikia Mtume wa Mwenyezi Mungu, swallallahu alayhi wa sallam, akisema: "Yeyote anayetetea heshima ya ndugu yake kwa siri, ni haki kwa Mwenyezi Mungu kumwacha huru na moto." 

Na al-Quda'i ameitoa katika Musnad al-Shihab kutoka kwa Anas, alisema: Mtume wa Mwenyezi Mungu, swallallahu alayhi wa sallam, amesema: "Yeyote anayemsaidia ndugu yake kwa siri, Mwenyezi Mungu atamsaidia katika dunia na akhera." Na al-Quda'i pia ameitoa kutoka kwa Imran bin Hussein kwa ziada: "Naye anaweza kumsaidia." Na kama alivyopokea Abu Dawood na Bukhari katika Al-Adab al-Mufrad, na al-Zain al-Iraqi alisema: Isnad yake ni nzuri kutoka kwa Abu Hurairah kwamba Mtume wa Mwenyezi Mungu, swallallahu alayhi wa sallam, amesema: "Muumini ni kioo cha muumini, na muumini ni ndugu wa muumini, kokote anapokutana naye, anazuia kupotea kwake na anamzunguka nyuma yake."

Enyi Waislamu:

Mmejua kupitia hadithi za Nabii tukufu zilizotajwa katika kipindi hiki, na kipindi kilichopita, kwamba ni sunna kwa yule anayempenda ndugu yake kwa ajili ya Mwenyezi Mungu, kumjulisha na kumueleza upendo wake kwake. Na pia ni sunna kwa Muislamu kumuombea ndugu yake kwa siri. Kama ilivyo sunna kwake kumuomba ndugu yake amwombee. Na ni sunna kwake kumtembelea na kuketi naye na kuendeleza uhusiano naye na kutoa mali yake kwa ajili ya Mwenyezi Mungu baada ya kumpenda. Na ni vizuri kwa Muislamu kumlaki ndugu yake kwa yale anayopenda ili kumfurahisha kwa hayo. Na ni vizuri kwa Muislamu kumpa zawadi ndugu yake. Na ni vizuri pia kwake kuikubali zawadi yake, na kumlipa kwa zawadi hiyo.

Na inampasa Muislamu kuwashukuru watu wanaomfanyia wema. Na miongoni mwa sunna ni kumuombea ndugu yake kwa manufaa ya wema au kurahisisha magumu. Na ni vizuri pia kwake kulinda heshima ya ndugu yake kwa siri. Je, hatutazifuata hukumu hizi za kisheria, na hukumu zingine za Uislamu; ili tuwe kama anavyopenda na kuridhika Mola wetu, mpaka abadilishe yaliyomo ndani yetu, na atengeneze hali zetu, na tupate ushindi wa kheri za dunia na akhera?! 

Wasikilizaji wapendwa: Wasikilizaji wa Radio ya Ofisi ya Habari ya Hizb ut-Tahrir: 

Tunatosheka na kiasi hiki katika kipindi hiki, tukitarajia kukamilisha tafakuri zetu katika vipindi vijavyo, InshaAllah Ta'ala, mpaka wakati huo na mpaka tukutane, tunawaacha katika uangalizi wa Mwenyezi Mungu na ulinzi wake na usalama wake. Tunawashukuru kwa usikilizaji wenu mzuri na Assalamu alaykum warahmatullahi wabarakatuh. 

Fahamuni Enyi Waislamu! - Kipindi cha 15

Fahamuni Enyi Waislamu!

Kipindi cha 15

Kwamba miongoni mwa vyombo vya dola ya Khilafa ni wasaidizi, nao ni mawaziri ambao Khalifa huwateua pamoja naye, ili wamsaidie katika kubeba majukumu ya Khilafa, na kutekeleza majukumu yake, kwa sababu wingi wa majukumu ya Khilafa, haswa kila inapokua na kupanuka dola ya Khilafa, Khalifa hulemewa na kuyabeba peke yake, hivyo anahitaji mtu wa kumsaidia katika kuyabeba ili atekeleze majukumu yake, lakini haifai kuwaita mawaziri bila ya kizuizi mpaka isije ikachanganya maana ya waziri katika Uislamu ambayo ni sawa na msaidizi na maana ya waziri katika mifumo ya kidunia ya sasa kwa misingi ya kidemokrasia, kibepari, kilimwengu au mifumo mingine ambayo tunaishuhudia katika zama hizi za sasa.